• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Gustaw von Holstein-Gottorp-Vasa

    Przeczytaj także...
    Karol XIII, szw. Karl XIII, norw. Karl II (ur. 7 października 1748 w Sztokholmie, zm. 5 lutego 1818 tamże) – król Szwecji od 1809 roku i Norwegii (jako Karol II) od 1814. Ostatni przedstawiciel dynastii Holstein-Gottorp.Pomorze Przednie d. Przedpomorze (niem. Vorpommern, pom. Przédnô Pòmòrskô) – kraina historyczna; leżąca w Niemczech zachodnia część Pomorza wraz ze Szczecinem; wchodzi w skład kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie (Mecklenburg-Vorpommern). Po polsku dawniej zwane też "Pomorze Zaodrzańskie". Rozciąga się od Odry do Rostocku. Linia brzegowa jest zróżnicowana i bogata w wyspy m.in Rugię i Uznam.
    Eugeniusz (Eugène Rose) de Beauharnais, wicehrabia (ur. 3 września 1781 w Paryżu, zm. 21 lutego 1824 w Monachium) – generał francuski w czasie wojen napoleońskich.
    Gustaw ks. Waza ok. 1830

    Gustaw von Holstein-Gottorp-Vasa (ur. 9 listopada 1799 w Sztokholmie, zm. 4 sierpnia 1877 w Pillnitz, Saksonia), zwany na ogół "książę Waza" (szw. Prins av Vasa) – następca tronu Szwecji, Finlandii, Pomorza Szwedzkiego i Rugii w latach 1799-1809, feldmarszałek-lejtnant austriacki od 1836 (odpowiednik polskiego generała dywizji), pretendent do tronu Szwecji 1809-1872.

    Saksonia, Wolny Kraj Saksonia (łac. Saxonia; niem. Freistaat Sachsen; górnołuż. Swobodny stat Sakska; dolnołuż. Zwězkowy kraj Sakska) – kraj związkowy w Niemczech graniczący z Polską, Czechami i z następującymi krajami związkowymi: Bawaria, Turyngia, Saksonia-Anhalt i Brandenburgia. Stolicą jest Drezno. Obecnie niewielki skrawek historycznej Saksonii znajduje się w Polsce, w województwie dolnośląskim (okolice Bogatyni). Republika Saksonii jest spółką prawa publicznego. Reprezentuje ją premier Stanislaw Tillich.Habsburgowie – dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg (od staro-wysoko-niemieckiego hab lub haw – przejście, przeprawa przez rzekę; legendarna etymologia od niem. Habichtsburg – Jastrzębi Zamek) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Przedstawiciele dynastii panowali m.in. w krajach niemieckich i włoskich, Świętym Cesarstwie Rzymskim, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech (a co za tym idzie także w Chorwacji) i w Siedmiogrodzie, w Niderlandach, na Śląsku oraz hiszpańskich i portugalskich koloniach w Azji i obu Amerykach. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa Habsburg wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską.

    Życiorys[]

    Gustaw był synem przedostatniego króla Szwecji (ostatniego szwedzkiego wielkiego księcia Finlandii) z dynastii Holstein-Gottorp Gustawa IV Adolfa i Fryderyki Doroty Wilhelminy Badeńskiej. W roku 1809 ojciec Gustawa stracił tron poprzez wojskowy i wolnomularski zamach stanu i udał się na wygnanie do Szwajcarii, zaś jego rodzina osiedliła się najpierw w Badenii i potem w Wiedniu. W roku 1810, po objęciu tronu szwedzkiego przez bezdzietnego Karola XIII, stryja Gustawa IV Adolfa, zwolennicy Holstein-Gottorpów, tzw. stronnictwo gustawiańskie, lansowali kandydaturę Gustawa na następcę tronu, przychylny był temu również sam król, ale rewolucjoniści 1809 roku, bojąc się zemsty gustawianów, doprowadzili do wyboru na kronprinca księcia Chrystiana Augusta von Holstein-Augustenburg. Ten, nieżonaty i blisko spokrewniony z Holstein-Gottorpami, obiecał Karolowi XIII adoptować Gustawa, ale po tylko półrocznym pobycie w Szwecji nagle zmarł. Na koniec zwolennicy Francji przeforsowali innego kandydata, marszałka Jana-Baptystę Bernadotte, który został adoptowany przez Karola XIII. Inny plan dotyczący Gustawa powzięto w tym czasie w Danii: miał zostać zaadoptowany przez króla Danii i Norwegii Fryderyka VI, który nie miał synów, ożeniony z jego jedyną córką Karoliną, stronnictwo gustawiańskie miało obwołać Fryderyka królem Szwecji, po czym Gustaw zjednoczył by po wstąpieniu na tron wszystkie trzy monarchie skandynawskie. Plan pozostał epizodem, m.in. dlatego, że wymagał by pokaźnych rekompensat dla różnych członków bocznych linii dynastii oldenburskiej. Wygnana rodzina królewska pokładała również wielkie nadzieje w kongresie wiedeńskim, który przecież – o ile to odpowiadało głównym mocarstwom – restytuował wszystkich monarchów legitymistycznych. W gazetach francuskich i niemieckich pojawiły się wiadomości, że Bernadotte zamierza zrzec się godności kronprinca i przywrócić Gustawowi jego prawa. Bernadotte nic takiego nie zamierzał i miał poza tym poparcie najważniejszego monarchy kongresu, cara Aleksandra I, tak że nadzieje gustawianów spełzły na niczym.

    Krypta – w starożytności podziemny, sklepiony korytarz, w okresie starochrześcijańskim – sklepiona komora grobowa w katakumbach, w wiekach późniejszych – część budynku kościoła (zazwyczaj pod prezbiterium) spełniająca funkcje pochówkowe zmarłych dostojników duchownych i świeckich oraz jako miejsce przechowywania i eksponowania relikwii świętych.Drezno (niem. Dresden, górnołuż. Drježdźany, czes. Drážďany, dawniej Drezdno) – miasto we wschodnich Niemczech na Pogórzu Zachodniosudeckim, położone nad Łabą, stolica kraju związkowego Saksonia. Aglomeracja drezdeńska liczy ok. 1,036 mln mieszkańców (2004).

    W roku 1824 Gustaw wstąpił do armii austriackiej, gdyż ze względu na presję Bernadotte'a nie chciano go przyjąć ani do służby rosyjskiej, ani angielskiej. Zdolny, pracowity, uczciwy i porządny, szybko awansował: w 1826 był już podpułkownikiem, w 1830 postąpił na generała-majora, w 1836 otrzymał stopień feldmarszałka-lejtnanta (odpowiednik polskiego generała dywizji). W roku 1828 zaręczył się z niezmiernie bogatą księżniczką Marianną Niderlandzką, ale do ślubu nie doszło pod presją dyplomatyczną drżącego o swój tron Bernadotte'a (Marianna wyszła później za Albrechta, najmłodszego brata Fryderyka Wilhelma IV i Wilhelma I, i wzniosła wspaniały pałac w Kamieńcu Ząbkowickim na Dolnym Śląsku). W tym czasie Gustaw musiał, także pod presją Bernadotte'a, zaprzestać używania dotychczasowego tytułu "książę szwedzki" (Prins av Sverige), ale opiekuńczy cesarz Franciszek II nadał mu tytuł "książę Waza" (niem.:Prinz von Wasa), potwierdzając jednocześnie jego tytulaturę "Królewskiej Wysokości" i drugie miejsce po członkach rodziny Habsburg-Lothringen przy wszystkich ceremoniach dworskich.

    Oskar I, urodzony jako Józef Franciszek Oskar Bernadotte, fr. Joseph François Oscar Bernadotte (ur. 4 lipca 1799 w Paryżu, zm. 8 lipca 1859 w Sztokholmie) – król Szwecji i Norwegii w latach 1844–1859.Marianna Orańska, właśc. Wilhelmina Fryderyka Ludwika Karolina z dynastii Oranje-Nassau (ur. 9 maja 1810 r. w Berlinie, zm. 29 maja 1883 r. w Reinhartshausen w Nadrenii) – królewna niderlandzka, córka króla Niderlandów Wilhelma I Orańskiego i jego pierwszej żony – Fryderyki Luizy Pruskiej (Wilhelminy von Hohenzollern). Właścicielka posiadłości na Ziemi Kłodzkiej (tzw. klucz stroński – m.in. część Gór Bialskich i Masywu Śnieżnika), posiadaczka słynnego pałacu w miejscowości Kamenz (zob. Kamieniec Ząbkowicki), wzniesionego według projektu Schinkla. Była jedną z bardziej niekonwencjonalnych postaci kobiecych w XIX w.
    Gustaw ks. Waza ok. 1865 (na starość nie chciał nosić żadnych orderów)

    9 grudnia 1830 Gustaw poślubił bliską krewną, księżniczkę badeńską Luizę (1811-1854) i miał z nią dwoje dzieci: córkę Karolę (1833-1907), od 1873 królową-małżonkę Saksonii (żonę króla Alberta), oraz syna Ludwika, zmarłego w niemowlęctwie. Karola była w wieku lat 17 uważana za najpiękniejszą księżniczkę Europy; książę-prezydent Ludwik Napoleon Bonaparte, daleki kuzyn przez jej babkę Stefanię z Beauharnais'ów, wielką księżną Badenii, kuzynkę Eugeniusza de Beauharnais, usilnie się starał o jej rękę, ale Gustaw stanowczo odmówił, rzecząc do córki: jeśli wyjdziesz za niego, znajdziesz się za 20 lat na bruku, pozbawiona wszystkiego. Były to słowa prorocze. W roku 1870 Gustaw rzekł: wszystko właściwie przepowiedziałem.

    Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego.Pforzheim – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w rejencji Karlsruhe, siedziba regionu Nordschwarzwald oraz powiatu Enz, do którego miasto jednak nie należy. Leży na północ od Schwarzwaldu pomiędzy Karlsruhe i Stuttgartem. Liczy 119 781 mieszkańców (2010).

    Gustaw dwukrotnie protestował przeciwko objęciu tronu szwedzkiego przez kolejnych Bernadottów Oskara I (1844) i Karola XV (1859), zaznaczając jednak, że – podkreślamy przysługujące Nam prawa do tronu, ale nie zamierzamy ich w tej chwili wykorzystywać. Przy objęciu tronu przez Oskara II (1872) protestu nie złożył. Na starość zamieszkał w oddanym mu do dyspozycji przez saskiego zięcia Alberta zamku wodnym w Pillnitz i tam zmarł. Pochowany został najpierw w krypcie Oldenburgów w Eutin. W roku 1884 trumny Gustawa IV Adolfa, księcia Gustawa i jego synka Ludwika przeniesione zostały do Sztokholmu i ustawione w krypcie Gustawa III w kościele Riddarholmskyrkan.

    Gustaw III (ur. 24 stycznia 1746 w Sztokholmie, zm. 29 marca 1792 tamże) – król Szwecji z dynastii Holstein-Gottorp od 1771 roku; zwolennik absolutyzmu oświeconego.Oldenburgowie – dynastia pochodzenia niemieckiego, panująca w Oldenburgu, księstwach Holsztynu (niem. Holstein) oraz krajach skandynawskich Danii, Norwegii i Szwecji. Boczne linie panowały także w Rosji (pod nazwą poprzedniej dynastii Romanowów) oraz w Grecji. Przedstawicielem tej dynastii jest także Filip Mountbatten, książę-małżonek brytyjskiej królowej Elżbiety II

    Karola, ostatnia w historii osoba, która nosiła okryte sławą nazwisko Waza, pochowana jest w Dreźnie. Matka Gustawa, królowa Fryderyka, spoczywa w krypcie rodowej badeńskiej dynastii Zähringen w Pforzheimie.

    Bibliografia[]

  • Harald Hultman, Prinsen av Vasa, Stockholm 1974.
  • Svenskt biografiskt lexikon, 1-31, Stockholm 1941.



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Oskar II, Oscar Fryderyk (ur. 21 stycznia 1829 w Sztokholmie, zm. 8 grudnia 1907 tamże) – król Szwecji w latach 1872–1907 i Norwegii w latach 1872–1905, z dynastii Bernadotte.
    Aleksander I Pawłowicz (Александр I Павлович), (ur. 12 grudnia/23 grudnia 1777 w Petersburgu, zm. 19 listopada/1 grudnia 1825 w Taganrogu) – cesarz Rosji od 1801, wielki książę Finlandii od 1809, król Polski od 1815 (Królestwo Polskie), syn Pawła I z dynastii Romanowów, starszy brat księcia Konstantego oraz Mikołaja, swojego następcy na tronie Rosji.
    Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.
    Franciszek II (I) Habsburg (niem. Franz II. (I.) Joseph Karl, ur. 12 lutego 1768 we Florencji, zm. 2 marca 1835 w Wiedniu) – w latach 1792-1806 ostatni Święty Cesarz Rzymski (pot. rzymsko-niemiecki), król Czech i Węgier w latach 1792-1835, pierwszy cesarz Austrii (jako Franciszek I) 1804-1835. Syn cesarza Leopolda II i Marii Ludwiki Burbon, księżniczki hiszpańskiej. Ojciec cesarza Austrii Ferdynanda I oraz Marii Ludwiki, drugiej żony Napoleona Bonaparte.
    Podpułkownik (ppłk) – wysoki stopień oficerski. W Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora. Jest zaliczany w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych.
    Adopcja (łac. adoptio), przysposobienie, usynowienie – forma przyjęcia do rodziny osoby obcej, stwarzająca stosunek podobny do pokrewieństwa. Jest to przybranie dziecka (często w wieku dziecięcym) za swoje.
    Język szwedzki (szw. svenska språket, svenska) – język północnogermański wschodni (wschodnioskandynawski), używany głównie w Szwecji i częściach Finlandii, przez ok. 9 mln ludzi. W Finlandii język szwedzki jest, obok fińskiego, językiem urzędowym, z uwagi na 5% szwedzkojęzycznych obywateli Finlandii zamieszkałych głównie na wybrzeżach tego kraju. Szwedzki jest dość dobrze zrozumiały dla Norwegów i w mniejszym stopniu także dla Duńczyków. Język standardowy w Szwecji, tzw. rikssvenska (szwedzki państwowy) oparty jest na dialektach regionu sztokholmskiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.058 sek.