• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Guna - hinduizm

    Przeczytaj także...
    Filozofia indyjska – filozofia uprawiana na subkontynencie indyjskim oraz na obszarach, w których zaznaczyły się indyjskie wpływy kulturowe (jak Azja Środkowa, Tybet, Indonezja, Indochiny). Powstała niezależnie od filozofii europejskiej i od filozofii chińskiej. Jest ściśle związana z religiami indyjskimi, zwłaszcza z hinduizmem, buddyzmem i dżinizmem.Radźas lub guna radźasu (dewanagari रजोगुण, transkrypcja radźoguna) – guna pasji, charakteryzuje ją wzajemny pociąg kobiety i mężczyzny. Kiedy ta guna wzrasta, rozwija się żądza przyjemności materialnych, czyli pragnienie zadowalania zmysłów.
    Bóg lub bóstwo – istota nadprzyrodzona, której istnienie postuluje większość religii. Zajmuje się nim teologia i filozofia, gdzie jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję (co dodatkowo utrudniają założenia teologiczne związane z tym zagadnieniem, pochodzące z poszczególnych religii). Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm.

    Guna (dewanagari गुण) – w sanskrycie słowo oznaczające więź, nić lub cechę. W hinduizmie termin ten rozumiany jest jako jakość, cecha.

    Trzy guny[ | edytuj kod]

    Według samkhji istnieją trzy guny:

  • sattwa,
  • radźas,
  • tamas.
  • To znaczenie słowa guna jest najczęściej używane, nie tylko w samkhji, lecz także w innych prądach filozofii indyjskiej, w ajurwedzie i indyjskiej psychologii.

    Wisznu (hindi: विष्णु) – jeden z najpopularniejszych dewów w hinduizmie, Bóg jedyny w wisznuizmie (największym wyznaniu hinduistycznym). Jeden z Trimurti (trójcy hinduistycznej) tworzonej wraz z Brahmą i Śiwą. Symbolizuje utrzymujący aspekt Boga, najczęściej identyfikowany z dwoma swoimi Awatarami: Kryszną i Ramą.Psychologia (od stgr. ψυχή Psyche = dusza, i λόγος logos = słowo, myśl, rozumowanie) – nauka badająca mechanizmy i prawa rządzące psychiką oraz zachowaniami człowieka. Psychologia bada również wpływ zjawisk psychicznych na interakcje międzyludzkie oraz interakcję z otoczeniem. Psychologia jako nauka dotyczy ludzi, ale mówi się również o psychologii zwierząt (czyli zoopsychologii), chociaż zachowaniem się zwierząt zajmuje się także dziedzina biologii – etologia.

    Każda wiedza, którą otrzymujemy w tym materialnym świecie, jest zanieczyszczona przez trzy siły natury materialnej. Lecz istnieje też wiedza inna, wolna od tego skażenia, która nazywana jest wiedzą transcendentalną. Aby zdobyć taką wiedzę, należy rozwinąć w sobie wszystkie cechy duchowe. Żywa istota, jako że jest transcendentalna, nie ma nic wspólnego z tą materialną naturą. Jednakże będąc uwarunkowaną przez ten świat materialny, działa pod wpływem trzech sił natury. Przewaga którejś z gun natury przejawia się w naszym postępowaniu, czynnościach, jedzeniu itd. Przez praktykę można rozwinąć gunę dobroci i w ten sposób pokonać gunę ignorancji i pasji. Podobnie można rozwinąć gunę pasji i pokonać dobroć i ignorancję, czy też rozwinąć gunę ignorancji, pokonując pasję i dobroć. To, pod wpływem jakiej guny natury znajduje się dana osoba, można rozpoznać po manifestowanych przez nią czynnościach.

    Upaniszady (dewanagari उपनिषद्, trl. Upaniṣad, ang. Upanishads) – najpóźniejsze, bo pochodzące z VIII-III w. p.n.e., teksty, należące do wedyjskiego objawienia (śruti) o treści religijno-filozoficznej. Stanowią kontynuację filozofii spekulatywnej brahman, rozwinęły m.in. doktrynę brahmana, atmana, transmigracji (samsara), karmana. Znanych jest ponad 200 upaniszad. Nadal powstają nowe w czasach współczesnych.Guṇa (sans गुण) (chiń. 塵 chen; kor. chin ( ); jap. chin ( ); wiet. trân) – w buddyzmie: cecha, jakość, cnota.

    Wisznu nigdy nie znajduje się pod wpływem Maji, która to włada gunami. To raczej dusze uwarunkowane, czyli nieskończenie małe, integralne cząstki Boga, ulegają jej wpływowi i pojawiają się w różnych ciałach.

    Objaśnienia Kryszny[ | edytuj kod]

    W Bhagawadgicie Kryszna zdefiniował i opisał wszystkie trzy guny. Opowiedział również o podziale m.in. stanów umysłu, żywności, darów, ofiar na sattwiczne, radżasowe i tamasowe.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • guna (buddyzm)
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Bhagavad-gita Taka Jaką Jest. Rozdz. Trzy Siły Natury Materialnej. Z sanskrytu na angielski: A.C.Bhaktivedanta Swami Prabhupada, z angielskiego na polski: NN, Wyd. Bhaktivedanta Book Trust, Paris 1980, Vaduz 1981, 1982, 1986.
    2. Upaniszady, Katha Upaniszad.
    Sattwa lub guna satwy ( dewanagari सत्त्वगुण , transkrypcja sattwaguna ) – guna dobroci. Efektem jej wpływu jest rozwijanie cechy dobroci, także osiągnięcie mądrości.Abhaj Ćaranarawinda Bhaktiwedanta Swami Prabhupada (Sanskryt अभयचरणारविन्द भक्तिवेदान्त स्वामीप्रभुपाद, trl. abhaya-caraṇāravinda bhakti-vedānta svāmī prabhupāda, bengali অভয়চরনাবিন্দ ভক্তিবেদান্ত স্বামীপ্রভুপাদ, ang. Abhay Charanaravinda Bhaktivedanta Swami Prabhupada ) (ur. 1 września 1896, zm. 14 listopada 1977) – założyciel i aćarja Międzynarodowego Towarzystwa Świadomości Kryszny, pierwszej grupy wisznuickiej, której udało się działać (zdobywać wyznawców, zakładać ośrodki itp.) na szeroką skalę na Zachodzie.




    Warto wiedzieć że... beta

    Maja (Dewanagari: माया trl. māyā) – samo słowo oznacza coś, czego nie ma; w wedyzmie jest to nadprzyrodzona, iluzoryczna moc bóstwa w formie Dewi; manifestacja boskiej energii; w wedancie i buddyzmie ułuda zasłaniająca rzeczywistość. Maja bywa utożsamiana z Kali, Durgą itp.
    Ajurweda (dew. आयुर्वेद, ang. Ayurveda) – system medycyny indyjskiej rozwinięty w starożytności. Termin ajurweda jest złożeniem słów ajuh (sanskr. āyuh) – „życie” oraz weda (Pismo dewanagari वेद ), oznacza „wiedzę o życiu” lub „przebieg życia”. Ajurweda zajmuje się zdrowiem fizycznym, psychicznym i duchowym. Jako koncepcja zdrowia i terapii jest uznawana od 1979 przez Światową Organizację Zdrowia Jest jednym z niewielu systemów medycyny niekonwencjonalnej, wykorzystujących chirurgię.
    Sanskryt (dewanagari: संस्कृतम् saṃskṛtam; sa.msk.rtaa bhaa.saa, od sa.m+k.r: zestawiać, składać; bhaa.saa: język; język uporządkowany, w przeciwieństwie do języków naturalnych prakrytów, tzn. ludowych o nieuporządkowanej gramatyce) – język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii. Należy do indoaryjskiej gałęzi indoirańskiej grupy rodziny języków indoeuropejskich. Pomimo powszechnego w Europie przekonania, iż jest językiem martwym, jak łacina, zasadniczo nim nie jest, gdyż nie tylko jest jeszcze stale używany w ceremoniach religijnych hinduizmu, ale także istnieją niewielkie grupy osób deklarujące go jako ich jedyny język ojczysty (według spisów ludności z 1999 roku – ok. 3000 osób na 900 mln ludności Indii). Czynione są też próby rewitalizacji tego języka poprzez tworzenie sanskryckich neologizmów na określenie współczesnych terminów, np. technicznych (np. telewizja, sanskr. duuradarshana). Jest też uznawany od 1949 roku za jeden z 13 konstytucyjnych języków Republiki Indii (obecnie 23 – 2008 r.). Dlatego właściwsze jest określenie go jako język wegetujący niż jako martwy.
    Dewanagari (देवनागरी, z sanskr. Devanāgarī; deva "bóg" + nagari) – pismo alfabetyczno-sylabiczne, używane w północnych, zachodnich i środkowych Indiach do zapisu kilkunastu języków z grupy języków indoaryjskich, m.in. sanskrytu, hindi, marathi, nepali.
    Kryszna (dewanagari कृष्ण, trl. kṛṣṇa, ang. Krishna ) – Bóg w hinduizmie. W Bhagawadgicie opisany jest jako Najwyższa Istota i Najwyższy Bóg. Kryszna i związane z nim opowieści pojawiają się w wielu filozoficznych i teologicznych dziełach hinduizmu. Chociaż te opisy różnią się szczegółami, związanymi z daną tradycją, to zasadnicza charakterystyka jest zawsze taka sama. Opisuje ona boskie wcielenie (inkarnację), pasterskie dzieciństwo i młodość, a następnie bohaterskiego wojownika i nauczyciela. Ogromna popularność Kryszny w Indiach spowodowała, że także różne niehinduistyczne religie, pochodzące z Indii, znają to imię.
    Bhagawadgita (sanskryt भगवद्गीता Bhagavadgītā, Pieśń Pana) – gita (pieśń) w formie dialogu skomponowana prawdopodobnie pomiędzy III a II wiekiem p.n.e., stanowiąca niewielką część epickiego poematu Mahabharaty (ok. 700 strof Bhiszma-Parwa, rozdziały 23-40). Jedna ze świętych ksiąg hinduizmu.
    Sankhja – dualistyczny, ortodoksyjny, to znaczy uznający autorytet wed system filozofii indyjskiej. Według Sankhji świat powstał w wyniku współdziałania dwóch zasad: ducha - purusza i materii - prakryti Istotą jak każdego klasycznego systemu indyjskiego jest nauka o wyzwoleniu. Kierunek ten określa kondycje człowieka i naucza w jaki sposób zdobyć zrozumienie wyzwalające.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.01 sek.