• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Gujana



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.Wybrzeże – obszar na granicy lądu i zbiornika wodnego obejmującego część nadwodną i podwodną. Pas ten jest szerszy niż brzeg i strefa brzegowa, lecz jego zasięg nie jest precyzyjnie określony granicami. Zbiornik wodny i ląd wybrzeża są rozdzielone linią brzegową.
    Ustrój polityczny[ | edytuj kod]
    Gujana Brytyjska, 1896; zaznaczone obszary sporne z Wenezuelą

    Suwerenna republika w ramach Wspólnoty Narodów. Zgodnie z konstytucją z 6 października 1980 (znowelizowaną w 2003) głową państwa jest prezydent desygnowany przez zwycięską partię w wyborach parlamentarnych. Kandydaci na prezydenta muszą zostać zaprezentowani przed wyborami przez każdą ze startujących partii. Prezydent mianuje premiera, który jest zarazem I wiceprezydentem.

    Mahaica-Berbice, Region 5 – jeden z dziesięciu regionów Gujany położony w północno-wschodniej części państwa. Na północy ma dostęp do Oceanu Atlantyckiego, od wschodu graniczy z regionem East Berbice-Corentyne, od południa z Upper Demerara-Berbice i Demerara-Mahaica od zachodu. Stolicą regionu jest Fort Wellington. Pozostałe miejscowości to m.in. Rosignol, Mahaicony i Helena.Zimna wojna – trwający w latach 1947-1991 stan napięcia oraz rywalizacji ideologicznej, politycznej i militarnej pomiędzy ZSRR i państwami satelitarnymi ZSRR skupionymi od 1955 w Układzie Warszawskim a także państwami pozaeuropejskimi pod hegemonią ZSRR (określanych jako blok komunistyczny, lub wschodni), a państwami niekomunistycznymi skupionymi od 1949 w NATO i paralelnych blokach obronnych (SEATO, CENTO) - pod politycznym przywództwem Stanów Zjednoczonych (określanych jako blok zachodni). Zimnej wojnie towarzyszył wyścig zbrojeń obu bloków militarnych wywołany polityką ZSRR dążącego do rozszerzania zasięgu jego światowej ekspansji terytorialnej i narzucania siłą ustroju komunistycznego i kontrakcją USA i jego sojuszników w tej sprawie.

    W jednoizbowym Zgromadzeniu Narodowym zasiada 65 deputowanych, z których 40 jest wybieranych w systemie proporcjonalnym na poziomie krajowym, a 25 na poziomie regionów, tzn. każdy z regionów wybiera przydzieloną mu liczbę miejsc w parlamencie. Kadencja zgromadzenia trwa 5 lat. Główne partie: Ludowa Partia Postępu (PPP), Ludowy Kongres Narodowy (PNC).

    Las galeriowy – las występujący w strefie sawanny wzdłuż rzek, w dolinach zalewowych, czerpiący wodę z płytko położonych wód gruntowych. Gdy rzeka jest wąska, korony drzew stykają się nad nią tworząc zacienioną galerię.Upper Demerara-Berbice, Region 10 – jeden z dziesięciu regionów Gujany położony w środkowo-wschodniej części państwa. Na północy sąsiaduje z regionami Essequibo Islands-West Demerara, Demerara-Mahaica, i Mahaica-Berbice, od wschodu z East Berbice-Corentyne, od południowego-zachodu z Potaro-Siparuni i od zachodu z Cuyuni-Mazaruni. Stolicą regionu jest Linden. Pozostałe miejscowości to m.in. Ituni, Kalkuni, Kwakwani, Kurupukari, Rockstone i Takama. Przez region przepływają rzeki Demerara, Berbice i Essequibo.

    Podział administracyjny[ | edytuj kod]

    Gujana jest podzielona na 10 ponumerowanych regionów:

    1. Barima-Waini (2 miejsca w parlamencie)
    2. Pomeroon-Supenaam (2 miejsca)
    3. Essequibo Islands-West Demerara (3 miejsca)
    4. Demerara-Mahaica (7 miejsc)
    5. Mahaica-Berbice (2 miejsca)
    6. East Berbice-Corentyne (3 miejsca)
    7. Cuyuni-Mazaruni (2 miejsca)
    8. Potaro-Siparuni (1 miejsce)
    9. Upper Takutu-Upper Essequibo (1 miejsce)
    10. Upper Demerara-Berbice (2 miejsca)

    Każdy z regionów jest administrowany przez Regionalną Radę Demokratyczną z prezesem na czele. Dodatkowo na lokalnym szczeblu działają Sąsiedzkie Rady Demokratyczne.

    Demerara-Mahaica, Region 6 – jeden z dziesięciu regionów Gujany położony we wschodniej części państwa. Na północy ma dostęp do Oceanu Atlantyckiego, od wschodu graniczy surinamskimi dystryktami Nickerie i Sipaliwini, od południa z brazylijskim stanem Pará, a od zachodu z regionami Mahaica-Berbice, Upper Demerara-Berbice, Potaro-Siparuni i Upper Takutu-Upper Essequibo. Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.

    Demografia[ | edytuj kod]

    W 2015 roku Gujana liczyła 767 000 mieszkańców. Gęstość zaludnienia jest największa w rejonach przybrzeżnych. Na terenie Gujany istnieje wiele obszarów śródlądowych praktycznie niezamieszkałych. 29 procent ludności mieszka na obszarach miejskich. Długość życia w stosunku do 1970 (60 lat) roku wzrosła w 2015 i wyniosła 66 lat. Wskaźnik urodzeń w 2015 wyniósł 19 na 1000 osób (38 w 1970 r.).

    Port lotniczy im Cheddi Jagana (IATA: GEO, ICAO: SYCJ) – międzynarodowy port lotniczy położony 41 km na południe od Georgetown. Jest największym portem lotniczym w Gujanie.Pomeroon-Supenaam, Region 2 – jeden z dziesięciu regionów Gujany położony w północnej części państwa. Na północy ma dostęp do Oceanu Atlantyckiego, od wschodu graniczy z regionem Essequibo Islands-West Demerara, od południa z Cuyuni-Mazaruni, a od zachodu z Barima-Waini. Stolicą regionu jest Anna Regina. Pozostałe miejscowości to m.in. Charity, Pickersgill, Spring Garden i Suddie.

    Hindusi stanowią 43,5% populacji, Murzyni 30,2%, rasy mieszane 16,7%, Indianie 9,1%, a pozostali 0,5%.

    Religia[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Protestantyzm w Gujanie.

    Struktura religijna kraju w 2015 roku, według The Association of Religion Data Archives:

  • protestanci – 41,6%:
  • zielonoświątkowcy – 24,6%,
  • adwentyści dnia siódmego,
  • anglikanie – 4,7%,
  • hinduiści – 23,3%,
  • katolicy – 6,6%,
  •  Osobny artykuł: Metropolia Port of Spain.
  • muzułmanie – 6,5%,
  • brak religii – 2,7%,
  • prawosławni – 1,3%,
  • tradycyjne religie plemienne – 1,1%,
  • synkretyzm chrześcijański – 1%,
  • pozostali i nieokreśleni chrześcijanie – 15,1%:
  • Świadkowie Jehowy – 1,3%,
  • mormoni – 0,8%,
  •  Osobny artykuł: Świadkowie Jehowy w Gujanie.
  • inne religie – 0,8%.
  • Gospodarka[ | edytuj kod]

    Rolnictwo[ | edytuj kod]

    Jednym z ważnych sektorów produkcyjnych gospodarki Gujany jest rolnictwo, które dostarcza jedną trzecią PKB brutto Gujany i odpowiada za 30 procent zatrudnienia. Rozwija się przemysł cukrowniczy i produkcja ryżu.

    Zgromadzenie Narodowe (ang. National Assembly) - jednoizbowy parlament Gujany. Składa się z 70 członków powoływanych na pięcioletnią kadencję. 65 mandatów obsadzanych jest w drodze wyborów bezpośrednich, przeprowadzanych z zastosowaniem ordynacji proporcjonalnej. Pięć miejsc zarezerwowanych jest dla członków z urzędu: przewodniczącego (jeśli Zgromadzenie postanowi wybrać go spoza własnego grona), sekretarza oraz trzech ministrów.Potaro-Siparuni, Region 8 – jeden z dziesięciu regionów Gujany położony w środkowo-zachodniej części państwa. Na północy graniczy z regionem Cuyuni-Mazaruni, od wschodu z Upper Demerara-Berbice i East Berbice-Corentyne, od południa z Upper Takutu-Upper Essequibo, a od zachodu z brazylijskim stanem Roraima. Stolicą regionu jest Mahdia. Pozostałe miejscowości to m.in. Kangaruma, Orinduik, Potaro Landing, Saveretik i Tumatumari.

    Leśnictwo[ | edytuj kod]

    Lasy zajmują 80% powierzchni kraju. W latach 1990–2000 dochody z leśnictwa przynosiły średnio do 6% PKB.

    Górnictwo[ | edytuj kod]

    Na terytorium Gujany znajdują się cenne surowce mineralne. Najważniejszym surowcem są boksyty. Ich eksploatację podjęto w roku 1916 w kopalni w Mackenzie (Linden), a następnie w Ituni i Kwakwani w północno-wschodniej części kraju. Wydobycie boksytów obrazuje najlepiej stan gospodarki: 1950 rok – 1,7 mln ton, 1960 – 3,4 mln, 1970 – 1,4 mln i w 1993 r. zwyżka – 2,5 mln ton. Według danych Banku Światowego udział górnictwa w PKB to 15,4% (w 2015 roku), co dawało 52% eksportu (w 2016 roku). W górnictwie zatrudnionych było 14% siły roboczej.

    Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.Głosowanie – metoda podejmowania decyzji w zgromadzeniu ludzkim w taki sposób, że każdy z uczestników tego zgromadzenia oddaje swój głos. Głosy są następnie obliczane i stanowią podstawę decyzji.

    W porównaniu z boksytami wydobycie innych surowców ma znaczenie drugorzędne. W północno-zachodniej części kraju, w okolicy Mattews Ridgs, wydobywa się rudę manganu, a poza tym uzyskuje się złoto (80 tys. uncji w 1992 r.) i diamenty (7 tys. karatów w 1990 r.).

    Energetyka[ | edytuj kod]

    W 2018 roku Gujana podjęła starania zrównoważenia produkcji energii elektrycznej z paliw kopalnych i ze źródeł odnawialnych. W tym celu zaplanowano wspierane rozwoju projektów hydroenergetycznych oraz produkcji energii słonecznej i wiatrowej. Kraj ma duży i niewykorzystany potencjał wytwarzania energii wiatrowej.

    Indianie – najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana z trzech – obok Inuitów (Eskimosów) i Aleutów – grup ludności tubylczej (rdzennej, autochtonicznej) zamieszkujących oba kontynenty amerykańskie, obejmująca – zarówno dawniej, jak i dziś – setki ludów, plemion i grup o bardzo różnym charakterze i stopniu rozwoju. W tradycyjnej antropologii zaliczani są do rasy żółtej.Indianie Ameryki Południowej – autochtoniczna ludność Ameryki Południowej, to znaczy ludność, która zamieszkiwała te obszary długo przed początkiem kolonizacji europejskiej (konkwisty).

    Większość obecnie produkowanej energii (2019) pochodzi z paliw kopalnych. Transmisją i dystrybucją zajmuje się państwowa spółka Guyana Power and Light Inc (GPL). Wśród producentów energii znajduje się państwowa spółka Power Producers and Distributors Incorporated (PPDI) powstała w 2016 roku. Przejęła ona 4 elektrownie fińskiej firmy Wartsila o mocy: Garden of Eden – 22 MW, w Kingston są dwie elektrownie – jedna o mocy 22 MW, a druga 36,3 MW. Czwarta elektrownia o mocy 26,4 MW znajduje się we Vreed-en-Hoop.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza „Morze Atlasa”. Jak napisał Hezjod w swym eposie Prace i dni: „Ojciec Zeus utworzył, na krańcach zamieszkałego świata, gdzie nie docierają ludzie i nie mieszkają bogowie nieśmiertelni, otoczone pełnym głębokich wirów oceanem Wyspy Błogosławione, gdzie życie toczy się bez mozołu i smutku”. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Atlantycki.

    Emisja gazów cieplarnianych[ | edytuj kod]

    Emisja dwutlenku węgla z paliw kopalnych w Gujanie wynosiła w 1990 0,337 Mt rocznie, podczas gdy w roku 2017 1,771 Mt. Po przeliczeniu na mieszkańca oznacza to odpowiednio 0,454 t i 2,276 t, a na tysiąc dolarów amerykańskich produktu krajowego brutto – 0,160 t i 0,306 t. Przez większość tego okresu główną branżą odpowiedzialną za tę emisję była energetyka, a największy wzrost (471%) nastąpił w grupie branży określanej jako „inne”, obejmującej m.in. rolnictwo, przemysł inny niż spalający paliwa, odpady.

    Protestantyzm w Gujanie – jest największym kierunkiem religijnym obejmującym blisko połowę ludności kraju. Według danych Pew Research Center z 2010 r. wyznawany jest przez 48,9% mieszkańców. W Gujanie żyje ok. 370 tysięcy protestantów różnych wyznań. Są to głównie: zielonoświątkowcy (14%), adwentyści dnia siódmego (9,2%), anglikanie (8,4%), metodyści (ok. 2%) i luteranie (1,4%). Konstytucja (od łac. constituo, -ere – urządzać, ustanawiać, regulować) – akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, która zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.
    Central Intelligence Agency, CIA (pol. Centralna Agencja Wywiadowcza) – rządowa agencja służby wywiadowczej USA, zajmująca się pozyskiwaniem i analizą informacji o zagranicznych rządach, korporacjach i osobach indywidualnych oraz opracowywaniem, na podstawie tych informacji, raportów dla instytucji rządowych USA. Agencja organizowała także operacje, których celem była interwencja w wewnętrzne sprawy wybranych państw, od propagandy po wspieranie oddziałów paramilitarnych. Jednym z wielu przykładów takich interwencji jest udział w organizacji zamachu stanu w Iranie w 1951 (Operacja AJAX).
    Pentekostalizm (ruch zielonoświątkowy) – odłam chrześcijaństwa wyrosły i zakorzeniony w ewangelikalnym protestantyzmie.
    Kolonia (z łac. colonia „osada rolnicza”) – posiadłość państwa, nazywanego krajem macierzystym bądź metropolią, znajdująca się poza jego granicami i podlegająca bezpośredniej zależności politycznej i gospodarczej. Pierwsze kolonie zakładano już w starożytności w rejonie morza Śródziemnego, w okresie tak zwanej wielkiej kolonizacji greckiej. Najwięcej kolonii powstało w efekcie wielkich odkryć geograficznych. Do XIX wieku obie Ameryki, Azja, Afryka i Australia zostały spenetrowane przez europejskich osadników. Polityka promująca zajmowanie terytoriów zamorskich przez państwa wysoko rozwinięte określona została mianem kolonializmu.
    Kościół Adwentystów Dnia Siódmego (ang. Seventh-day Adventist Church, w skrócie SDA Church) – kościół chrześcijański, wywodzący się z grona wyznań protestanckich, będących wynikiem przebudzenia adwentowego, jakie nastąpiło w pierwszej połowie XIX wieku na terenie Ameryki Północnej.
    Nizina – równinna lub prawie równinna wielka forma ukształtowania terenu, obszar leżący na wysokości od 0 do 300 m n.p.m..
    Świątynia Ludu – sekta religijna, założona przez Jamesa Jonesa w 1956 w Indianapolis i przeniesiona w 1965 do Kalifornii. W szczytowym okresie popularności do sekty należało około 30 tysięcy ludzi, dysponowała ona majątkiem ok. 15 mln dolarów, a jej przywódca Jim Jones dla wyznawców kultu stanowił bezwzględny autorytet moralny. Sekta upadła pod koniec 1978 w wyniku zbiorowej śmierci ponad 900 osób (gł. amerykańskich członków sekty zmuszonych przez Jonesa do popełnienia samobójstwa) 18 listopada 1978 w ośrodku sekty w Gujanie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.132 sek.