• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Gubernia mohylewska

    Przeczytaj także...
    Ziemstwa – w Rosji carskiej organ samorządowy. Istniał na przestrzeni lat 1864-1917. W skład wchodzili ziemianie, mieszczanie i zamożni chłopi. Ziemstwo decydowało o najważniejszy sprawach dla społeczności lokalnej (np.:budowa dróg, opieka lekarska). Wybory do ziemstw były przeprowadzane w systemie kurialnym.Ziemie Zabrane, prowincje zabrane (ros. Западный край, Kraj Zachodni) – wschodnie województwa Rzeczypospolitej zagarnięte w latach 1772–1795 przez Imperium Rosyjskie w wyniku rozbiorów, tereny zaboru rosyjskiego z wyłączeniem terytorium Królestwa Polskiego.
    Powiat lub ujezd starobychowski dawny powiat guberni mohilewskiej Rosji. Odpowiadają mu dzisiejsze rejony bychowski oraz sławhorodzki w obwodzie mohylewskim na Białorusi.
    Gubernia mohylewska 1821

    Gubernia mohylewska (ros. Могилёвская губерния; biał. Магілёўская губерня; jid. מאָהילאָווער גובערניע) – gubernia Imperium Rosyjskiego utworzona po I rozbiorze Polski.

    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Powiat lub ujezd klimowicki dawny powiat guberni mohylewskiej, wcześniej starostwo niegrodowe województwa mścisławskiego. Odpowiadają mu dzisiejsze rejony klimowicki, chocimski i kościukowicki w obwodzie mohylowskim na Białorusi.

    Historia[]

    Została utworzona w 1772, po pierwszym rozbiorze, z części województw: witebskiego, mścisławskiego, połockiego oraz Inflant. Część tych ziem przypadła także guberni pskowskiej. W 1796 gubernie mohylewską i połocką zjednoczono w białoruską. W 1802 podzielono ją z kolei na witebską i mohylewską. W 1917 gubernie witebską, mohylewską oraz część mińskiej i wileńskiej połączono w okręg zachodni. W 1918 dołączono do nich także gubernię smoleńską, a w październiku 1919 gubernia mohylewska powstała na nowo jako homelska.

    Powiat lub ujezd mścisławski dawny powiat województwa tej nazwy (1566 - 1772); później w guberni mohylewskiej, na granicy z gubernią smoleńską. Częściowo odpowiada mu dzisiejszy Rejon mścisławski na Białorusi.Jidyszייִדיש (dosłownie: żydowski – od pierwotnego określenia w tym języku ייִדיש־טײַטש jidisz-tajcz; żydowski niemiecki) – język Żydów aszkenazyjskich, powstały ok. X wieku w południowych Niemczech na bazie dialektu średnio-wysokoniemieckiego (Mittelhochdeutsch) z dodatkiem elementów hebrajskich, słowiańskich i romańskich.

    Administracja i samorząd[]

    Centrum guberni był Mohylew. W 1882 dzieliła się na powiaty czy też ujezdy:

  • czausowski
  • czerykowski
  • homelski
  • horecki
  • klimowicki
  • mohilewski
  • mścisławski
  • orszański
  • rohaczewski
  • sieński lub sienneński,
  • starobychowski
  • Na terenie guberni, podobnie jak na innych terenach ziem zabranych, władze rosyjskie szczególnie długo opóźniały utworzenie samorządu terytorialnego, tzw. ziemstw. Wynikało to z obawy przed zdominowaniem ich przez miejscową ludność nierosyjską, szczególnie Polaków. Podczas gdy w innych częściach Imperium Rosyjskiego ziemstwa tworzone były już w drugiej połowie XIX wieku, w guberni mohylewskiej ich namiastka powstała dopiero 2 kwietnia 1903 roku. Członkowie ziemstw byli jednak wyznaczani przez administrację carską i mieli skrajnie ograniczone kompetencje. Samorząd w guberni uległ wzmocnieniu 14 marca 1911 roku, gdy ta została objęta ukazem carskim z o wprowadzeniu ziemstw z 12 czerwca 1890 roku. Była to jednak jego zmodyfikowana wersja, gwarantująca dominującą pozycję Rosjan.

    Powiat lub ujezd czerykowski – dawny powiat guberni mohilewskiej. Odpowiadają mu dzisiejsze rejony czerykowski, krasnopolski i krzyczewski należące do obwodu mohylewskiego na Białorusi.Powiat lub ujezd horecki dawny powiat guberni mohilewskiej. W roku 1881 miał 5100 mieszkańców. Na jego terenie dziś leżą następujące rejony:

    Oświata[]

    Według spisu z 1897 roku, w guberni umiejętność czytania i pisania posiadało 22% ludności powyżej 9 roku życia.

    Demografia[]

    Według rosyjskiego spisu ludnościowego z 1897 roku Gubernie zamieszkiwało 1 686 764 osób, podział etniczny populacji przedstawiał się następująco:

  • Rosjanie (w spisie jako Rosjan określano także Ukraińców i Białorusinów) - 1 451 496 (86%) w tym:
  • Białorusini 1 389 782 (82%)
  • Żydzi - 203 507 (12%)
  • Polacy - 17 526 (1%)
  • Inni - 12 235 (0,7%)
  • Największe miasta[]

    Mohylew, ok. 1900
    Pomnik księcia Józefa Poniatowskiego w Homlu ok. 1910, współcześnie stojący w Warszawie

    Największe miasta guberni w 1897 roku na podstawie danych z carskiego spisu powszechnego oraz porównanie przynależności administracyjnej przed rozbiorami Polski oraz przynależności państwowej w międzywojniu i współcześnie:

    Ujezd (ros. уезд) – w Imperium Rosyjskim, a także w RFSRR w pierwszych latach po rewolucji październikowej, jednostka administracyjna niższego rzędu, czasem utożsamiana z powiatem.Gubernia pskowska (ros. Псковская губерния) – jednostka administracyjna Imperium Rosyjskiego, utworzona w 1772 roku.

    Przypisy

    1. W walce o prymat w kraju. Samorząd lokalny. W: Między nadzieją... s. 165–166.
    2. Rozdział I. Białoruś i jej mieszkańcy w XIX i na początku XX wieku. W: Białoruska Republika Ludowa... s. 48.
    3. Demoscope Weekly - Annex. Statistical indicators reference

    Bibliografia[]

  • Dariusz Tarasiuk: Między nadzieją a niepokojem. Działalność społeczno-kulturalna i polityczna Polaków na wschodniej Białorusi w latach 1905–1918. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 211. ISBN 978-83-227-2629-7.
  • Dorota Michaluk: Białoruska Republika Ludowa 1918–1920. U podstaw białoruskiej państwowości. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2010, s. 597. ISBN 978-83-231-2484-9.
  • Linki zewnętrzne[]

  • Gubernia mohylewska wg JewishGen (ang.)
  • Gubernia mohylewska w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom VI (Malczyce – Netreba) z 1885 r.
  • Mapy i podział administracyjny guberni mohylewskiej
  • Powiat lub ujezd mohylewski lub mohylewski gubernialny (w odróżnieniu od mohylowskiego na Podolu) — dawny powiat guberni mohylewskiej.Pierwszy rozbiór Polski – nastąpił w roku 1772, pierwszy z trzech rozbiorów Polski, do których doszło pod koniec XVIII wieku. Dokonany drogą cesji terytorium I Rzeczypospolitej przez Prusy, Imperium Habsburgów i Imperium Rosyjskie.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Inflanty (łac. Livonia, także Lieflant, niem. Livland, łot. Vidzeme, est. Liivimaa) – nazwa krainy historycznej nad Dźwiną i Zatoką Ryską powstałej w średniowieczu w obrębie posiadłości zakonu kawalerów mieczowych, a zamieszkanej przez plemiona bałtyckie (przodków obecnych Łotyszów) i ugrofińskie (przodków obecnych Estończyków), na których kulturę na przestrzeni wieków wpływała głównie kultura niemiecka, a także skandynawska i polska (szczególnie w Inflantach Polskich/Łatgalii). Dawne Inflanty obejmują terytoria dzisiejszej Estonii i Łotwy.
    Ukaz (ros. указ) – w dawnej i obecnej Rosji dekret, edykt lub akt prawny wyższego rzędu wydawany przez cara lub prezydenta, a w czasach istnienia ZSRR przez najwyższe organy państwowe. Ukaz jako nazwa aktu prawnego występuje obecnie również w państwach byłego ZSRR, np. Ukrainie lub Tatarstanie (najczęściej w formie dekretu głowy państwa).
    Gubernia wileńska, ros. Виленская губерния; biał. Віленская губерня; lit. Vilniaus gubernija – jedna z guberni Imperium Rosyjskiego; razem z guberniami kowieńską, grodzieńską, mińską, mohylewską oraz witebską tworzyła Kraj Północno-Zachodni (teren b. Wielkiego Księstwa Litewskiego).
    Homel (biał. i ros. Гомель; jid. האָמל, Homl) – miasto obwodowe położone na południowo-wschodniej Białorusi nad rzeką Soż, stolica obwodu i rejonu homelskiego. Drugie co do wielkości miasto w tym kraju.
    Gubernia smoleńska - jednostka administracyjna Imperium Rosyjskiego i RFSRR utworzona 18 grudnia/29 grudnia 1708. 17 lipca/28 lipca 1713 gubernię smoleńską rozwiązano i jego obszar podzielono pomiędzy gubernie moskiewską i ryską. Ponownie stworzona 1726. W 1775 wraz z częścią guberni moskiewskiej oraz biełgorodzkiej została włączona do namiestnictwa smoleńskiego, od 1796 ponownie gubernia.
    Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu (UMK) – państwowy uniwersytet z siedzibą w Toruniu (miasteczko uniwersyteckie znajduje się w Toruniu na Bielanach). Częścią Uniwersytetu jest Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy (dawna Akademia Medyczna w Bydgoszczy). Uniwersytet prowadzi działalność w Toruniu oraz w Bydgoszczy. Wydziały i inne jednostki organizacyjne Uniwersytetu zlokalizowane w jednym z tych miast mogą prowadzić swą działalność także w drugim z nich. Uniwersytet posiada wydział zamiejscowy w Grudziądzu (Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny UMK w Grudziądzu), gdzie prowadzone są studia na 5 kierunkach, oraz we Włocławku (Wyższe Seminarium Duchowne we Włocławku), gdzie kształci się studentów na kierunku teologicznym. UMK prowadzi także stację badawczą na Spitsbergenie. Uniwersytet kieruje też Gimnazjum i Liceum Akademickim w Toruniu.
    Gubernia białoruska (ros. Белорусская губерния) – jedna z guberni Imperium Rosyjskiego, istniejąca w latach 1796–1801, utworzona na ziemiach zabranych I Rzeczypospolitej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.018 sek.