Gubernia kielecka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Siedziba Rządu Gubernialnego (d. Pałac Biskupów Krakowskich)

Gubernia kielecka (ros. Келецкая губерния) – jednostka administracyjna w Królestwie Polskim. Powstała w 1841 roku z przekształcenia guberni krakowskiej ze stolicą w Kielcach. Istniała w latach 1841–1844 i 1867–1917.

Adam Massalski (ur. 7 czerwca 1942 w Kielcach) – polski historyk, nauczyciel akademicki, profesor nauk humanistycznych, były rektor Akademii Świętokrzyskiej, senator VI i VII kadencji, przewodniczący Związku Harcerstwa Polskiego, członek honorowy PTTK.Kielce (łac. Civitas Kielcensis, lit. Kielcai, łot. Kelce, ros. Ке́льце) – miasto wojewódzkie położone w południowej części centralnej Polski, stolica województwa świętokrzyskiego. Położone w Górach Świętokrzyskich nad rzeką Silnicą. Stanowi regionalny ośrodek gospodarczy,naukowy,turystyczny oraz wystawienniczo-targowy. Pod koniec 2011 roku miasto liczyło 201 815 mieszkańców. Na terenie Kielc znajduje się pięć rezerwatów przyrody, w tym cztery geologiczne.

W 1844 r. została zlikwidowana i włączona w skład guberni radomskiej. W 1867 r. utworzono ją ponownie na mocy ustawy z 19/31 grudnia 1866 r. o zarządzie gubernialnym i powiatowym w guberniach Królestwa Polskiego.

Gubernia kielecka w 1869 r. zajmowała obszar 170,4 mil² i była zamieszkiwana przez 469 619 osób. W jej skład wchodziło 7 powiatów (ujezdów):

  • jędrzejowski,
  • kielecki,
  • miechowski,
  • olkuski,
  • pińczowski,
  • stopnicki,
  • włoszczowski.
  • Na skutek reformy administracyjnej wprowadzonej ukazem z 1 czerwca 1869 r. prawa miejskie utraciło 27 z 34 miast guberni. Poza Kielcami status miasta zachowały Chęciny, Miechów, Olkusz, Chmielnik, Pińczów i Działoszyce. W 1887 do powiatu kieleckiego włączono gminę Nowa Słupia, znajdującą się dotąd w powiecie opatowskim guberni radomskiej.

    Ujezd (ros. уезд) – w Imperium Rosyjskim, a także w RFSRR w pierwszych latach po rewolucji październikowej, jednostka administracyjna niższego rzędu, czasem utożsamiana z powiatem.Królestwo Polskie (ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje), potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka – kadłubowe państwo polskie istniejące w latach 1815-1832, a później do 1918 r. jako część składowa Imperium Rosyjskiego. Zostało utworzone decyzją kongresu wiedeńskiego. Wbrew obiegowym opiniom Królestwo Polskie było państwem suwerennym i niepodległym (do 1832 r.), posiadającym własną konstytucję, Sejm, wojsko, monetę i szkolnictwo z Uniwersytetem Warszawskim, a czynności urzędowe odbywały się w języku polskim. Polskę łączyły z Rosją - osoba Monarchy (każdorazowy Imperator Rosji był jednocześnie Królem Polski i pod takim tytułem występował w Królestwie) oraz polityka zagraniczna, należąca do prerogatyw królewskich. Koroną królestwa była Polska Korona Cesarska. 26 lutego 1832 roku król Mikołaj I Romanow zniósł konstytucję Królestwa zastępując ją Statutem Organicznym, który likwidował Sejm i samodzielną armię, znosił unię międzypaństwową i włączał Królestwo do cesarstwa na zasadzie autonomii administracyjnej, przywrócił urząd namiestnika sprawującego władzę cywilną i wojskową.

    W latach 1906–1917 posłami do Dumy Państwowej z guberni kieleckiej byli:

  • Jan Bielawski (II Duma)
  • Henryk Dembiński (II Duma)
  • Wiktor Jaroński (I, II, III i IV Duma)
  • Mateusz Manterys (I Duma)
  • Teofil Waligórski (I Duma)
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Andrzej Gawryszewski: Ludność Polski w XX wieku. Warszawa: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego PAN, 2005, s. 18. ISBN 83-87954-66-7.
    2. Dziennik Praw, T. 66, s. 291-293.
    3. Cz. Brzoza, K. Stepan, Posłowie polscy w parlamencie rosyjskim 1906–1917. Słownik biograficzny, Warszawa 2001, s. 250-251.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

    1. Guldon Ł., Urzędy administracji ogólnej w guberni kieleckiej w drugiej połowie XIX i początkach XX wieku. Dzieje ustrojowe, przepisy kancelaryjne, stan opracowania, wykorzystanie w badaniach regionalnych i naukowych, dostęp 14 lipca 2011 r.
    2. Guldon Z., Massalski A., Historia Kielc do roku 1945, Kielce 2000.
    3. Swajdo J., Między Wisłą a Pilicą. Dzieje podziałów administracyjnych w regionie kielecko-radomskim do 1975 roku, Kielce 2005.

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Mapa guberni
  • Gubernia kielecka w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom IV str 27




  • Warto wiedzieć że... beta

    Gubernia radomska (ros. Радомская губерния) – jednostka administracyjna w Królestwie Polskim istniejąca w latach 1844-1917. Powstała w 1844, w wyniku połączenia guberni sandomierskiej oraz guberni kieleckiej.
    Powiat jędrzejowski – powiat w Polsce (województwo świętokrzyskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Jędrzejów.
    Powiat olkuski – powiat w Polsce w województwie małopolskim, utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Olkusz. Powiat położony w północno-zachodniej jego części, w obrębie trzech makroregionów geograficznych: Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, Wyżyny Śląskiej i Wyżyny Miechowskiej.
    Zenon Guldon (ur. 1936, zm. 25 lipca 2012) – polski naukowiec specjalizujący się w historii gospodarczej Polski do XVIII wieku, profesor nauk humanistycznych, wykładowca akademicki, prezes Kieleckiego Towarzystwa Naukowego (1973–1974).
    Powiat stopnicki – historyczny powiat, istniejący w XIX i I poł. XX wieku. Wchodził w skład guberni kieleckiej, a później województwa kieleckiego. Do 1915 r. siedzibą powiatu była Stopnica, a w latach 1915-1939 i 1945-1948 Busko-Zdrój.
    Powiat włoszczowski – powiat w Polsce (województwo świętokrzyskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Włoszczowa.
    Chęciny – miasto w woj. świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Chęciny. Położone ok. 15 km od Kielc, na Wyżynie Kieleckiej, historycznie w Małopolsce.

    Reklama