• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Gryzonia



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Chur (fr. Coire, wł. Coira, romansz Cuira, łac. średniow. Curia R(h)aetorum) – miasto w Szwajcarii, stolica kantonu Gryzonia.Uri – kanton Szwajcarii, leżący w środkowej części kraju, w dolinie rzeki Reuss między Jeziorem Czterech Kantonów a Przełęczą św. Gotarda. Jeden z trzech tzw. leśnych kantonów (Waldstätte; obok Schwyz i Unterwalden), które 1 sierpnia 1291 r. podpisały akt założycielski Konfederacji Szwajcarskiej.
    Wodospad Ova Fedoz
    Dolina Engadyny w pobliżu Sankt Moritz
    Piz Bernina, najwyższy szczyt Alp Wschodnich

    Gryzonia (niem. Graubünden, wł. Grigioni, retorom. Grischun, skrót: „GR”) – szwajcarski kanton w Alpach, na pograniczu Włoch, Austrii i Liechtensteinu. Używane języki to niemiecki, włoski i romansz. Stolica – Chur, najstarsze miasto Szwajcarii z XII-wieczną katedrą i Muzeum Retyckim. Inne znane miasta to Davos i St. Moritz. W Gryzonii znajdują się źródła Renu. Gryzonia jest największym i najbardziej wysuniętym na wschód kantonem Szwajcarii.

    Piz Bernina (4049 m n.p.m.) – najwyższy szczyt masywu Berniny, a zarazem najwyższy szczyt Alp Wschodnich. Bernina jest również najdalej na wschód wysuniętym alpejskim czterotysięcznikiem i piątym szczytem Alp pod względem wybitności.Lista światowego dziedzictwa (ang. World Heritage List; fr. Liste du patrimoine mondial) – lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2013) 981 obiektów w 160 krajach, w tym 759 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 193 przyrodniczego (P) i 29 mieszanych (K, P). O wpisaniu danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 r. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje. Jeżeli wniosek o wpisanie danego miejsca na listę nie zostanie uwzględniony, może być złożony ponownie.

    Historia[ | edytuj kod]

    Większość obecnego terytorium kantonu należała kiedyś do rzymskiej prowincji Raetia, która została utworzona w 15 r. p.n.e. Obecna stolica kantonu – Chur – nosiła wtedy nazwę „Curia”. Tereny te później weszły w skład diecezji Chur.

    Habsburgowie – dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg (od staro-wysoko-niemieckiego hab lub haw – przejście, przeprawa przez rzekę; legendarna etymologia od niem. Habichtsburg – Jastrzębi Zamek) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Przedstawiciele dynastii panowali m.in. w krajach niemieckich i włoskich, Świętym Cesarstwie Rzymskim, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech (a co za tym idzie także w Chorwacji) i w Siedmiogrodzie, w Niderlandach, na Śląsku oraz hiszpańskich i portugalskich koloniach w Azji i obu Amerykach. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa Habsburg wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską.Alpy Lepontyjskie (niem. Lepontinische Alpen, wł. Alpi Lepontine) - część Alp Zachodnich na terenie Szwajcarii (kantony: Valais, Ticino, Gryzonia) oraz we Włoszech (region Piemont). Zajmują centralną część Alp.

    W 1367 r. utworzona została Liga Domu Bożego (Cadi, Gottes Haus, Ca’ di Dio), by stawić czoło rosnącej potędze biskupa Churu. Następnym krokiem było powołanie Szarej Ligi (Grauer Bund), w 1395 r., czasem zwanej Oberbund. Nazwa Szara Liga pochodzi od koloru strojów noszonych przez członków. To właśnie od „Grauer Bund” powstała nazwa kantonu (Graubünden). W 1436 r. ludność dziesięciu baliwatów powołała trzecią ligę, która nosiła nazwę Ligi Dziesięciu Jurysdykcji (Zehngerichtebund).

    Arosa – miejscowość we wschodniej Szwajcarii, w kantonie Gryzonia, w Alpach Retyckich, u stóp Parpaner Rothorn (2863 m), w dolinie rzeki Plessur, miejscowość położona na wysokości 1775 m. Ośrodek turystyczno-wypoczynkowy i uzdrowisko (leczenie gruźlicy). Ośrodek sportów zimowych (między innymi hokej na lodzie – klub EHC Arosa oraz wyścigi konne po lodzie i śniegu). Arosa słynie z dobrze rozbudowanej infrastruktury - uzdrowisko posiada liczne wyciągi narciarskie, trasy zjazdowe oraz kolej linowo-terenową na Weisshorn (2654 m) i linowa na Hörnli (2512 m).Laax - szwajcarska miejscowość w kantonie Gryzonia, w dystrykcie Surselva, w Alpach Glarneńskich. Jest znaną bazą narciarską i ośrodkiem sportowym. Według ostatniego spisu ludności w mieście mieszka 1296 osób.

    W 1450 r. Liga Dziesięciu Jurysdykcji sprzymierzyła się z Ligą Domu Bożego. W 1471 do sojuszu dołączyła Szara Liga. W latach 1497–1498 ligi te sprzymierzyły się ze Starą Konfederacją Szwajcarską po tym, jak Habsburgowie przejęli posiadłości po wygasłej dynastii Toggenburg. Ligi walczyły u boku Konfederacji w wojnie austriacko-szwajcarskiej. Habsburgowie zostali pokonani w Bitwie pod Calven oraz Bitwie pod Dornach. Dało to podstawy do utworzenia kantonu Gryzonii. Ligi pozostały w luźnym związku do czasu Bundesbrief 23 września 1524 r.

    Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.Val Müstair - miejscowość w Szwajcarii, w dystrykcie Inn, w kantonie Gryzonia. Według ostatniego spisu ludności (grudzień 2009) miejscowość tą zamieszkuje 1608 osób. Val Müstair leży na wysokości 1273 m n.p.m. w otoczeniu szczytów Alp Retyckich, w pobliżu przełęczy Forno.

    Ostatnie przejawy władzy biskupa Chur zniesiono w 1526 r. W 1798 r. ziemie kantonu stały się częścią Republiki Helweckiej jako „Kanton Recja”. Na podstawie Aktu Mediacyjnego tereny Gryzonii zostały kantonem w 1803 r. W 1892 kanton otrzymał własną konstytucję. W ciągu następnego wieku do konstytucji wniesiono ok. 30 poprawek.

    Bergell (wł.: Bregaglia) – łańcuch górski w Alpach Wschodnich w tzw. Alpach Retyckich. Łańcuch ten leży na pograniczu Szwajcarii (Gryzonia) i północnych Włoch (Prowincja Sondrio). Nazwa pochodzi od doliny Bergell (wł. Val Bregaglia), która należy w części do Szwajcarii, a w części do Włoch.Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe, ret. Alps) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².

    Herby Trzech Lig tworzą obecny herb kantonu Gryzonia.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
    Silvretta (niem. Silvrettagruppe) – masyw górski w Centralnych Alpach Wschodnich, stanowiący część Alp Retyckich, położony na granicy austriacko-szwajcarskiej. Jego najwyższy szczyt to Piz Linard (3411 m).
    Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
    Brusio – miejscowość i gmina w południowo-wschodniej Szwajcarii, w Gryzonii, w dystrykcie Bernina, położone w dolinie Val Poschiavo, ok. 3 km od granicy szwajcarsko-włoskiej. W 2010 roku gmina liczyła 1123 mieszkańców.
    Szwajcarski Park Narodowy (rom. Parc Naziunal Svizzer, niem. Schweizerischer Nationalpark, wł. Parco Nazionale Svizzero, fr. Parc National Suisse) – największy rezerwat przyrody w Szwajcarii i jedyny park narodowy tego kraju. Jest najstarszym tego typu obszarem chronionym istniejącym w Alpach i drugim powołanym na ich obszarze (po nieistniejącym dziś Parku Narodowym Bérarde we Francji powstałym w 1913 r.). Leży w kantonie Gryzonii i graniczy z powołanym w 1935 r. włoskim Parkiem Narodowym Stelvio. Wysoki rygor ochronny powoduje, że Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody klasyfikuje go w ramach najwyższej kategorii I – wyższej niż typowe parki narodowe, mające kategorię II.
    Ticino, też Tessyn (wł.: Ticino, ofic.: Repubblica e Cantone Ticino; lomb.: Tesin, niem., fr., rom.: Tessin) – najdalej wysunięty na południe kanton Szwajcarii. Tereny Ticino zostały zajęte przez Szwajcarów w XV i na początku XVI wieku, w 1803 kanton Ticino przystąpił do Konfederacji Szwajcarskiej jako pełnoprawny członek.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.048 sek.