Gruz skalny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
gruz na gołoborzu

Gruz skalny – jest to luźna skała okruchowa, złożona z okruchów ostrokrawędzistych (nieobtoczonych), powstających w wyniku wietrzenia mechanicznego skał.

Żleb (kuluar) – wklęsła forma rynnowa ukształtowania terenu górskiego. Jest to szerokie i korytowate wcięcie o różnej głębokości w stoku czy ścianie. Powstaje wskutek wietrzenia mechanicznego oraz erozyjnego działania gruzu skalnego, wód opadowych, roztopowych i lawin. Żleby mają niewyrównane dno o profilu zbliżonym do litery V.Regolit – warstwa zwietrzałej skały pokrywająca Ziemię i inne planety skaliste. Regolit powstaje, gdy lita skała zostaje wyeksponowana na powierzchni planety i poddana długotrwałym procesom fizycznym i chemicznym zmieniającym jej strukturę i skład chemiczny. Można powiedzieć, że pojęcie to obejmuje wszystko to, co znajduje się "między świeżą skałą a świeżym powietrzem"; gleba jest więc częścią regolitu.

Przykładem gruzu są np. piargi. W wysokich górach, gdzie wietrzenie mechaniczne jest szczególnie silne, gruz skalny tworzy często potężne usypiska u podnóża stoków górskich oraz u wylotów stromych żlebów.

Jeśli ostrokrawędziste odłamki skalne są transportowane przez potoki i rzeki albo podlegają silnemu działaniu przypływów (na stromych, skalistych wybrzeżach morskich), to przez wzajemne tarcie ich ostre krawędzie, naroża ulegają wygładzeniu.
W ten sposób powstają odłamki o bardziej zaokrąglonych kształtach, zwane otoczakami (jeśli średnica jest większa od 2 cm) lub żwirem (jeśli mają średnicę mniejszą niż 2 cm).

Otoczak – fragment minerału lub skały o rozmiarach frakcji żwirowej, wygładzony i zaokrąglony podczas transportu przez wodę. Podczas takiego przemieszczania poszczególne fragmenty ocierają się o siebie i o dno zbiornika. Powoduje to obtoczenie większych ziaren i roztarcie drobniejszych. Skutkiem takiej naturalnej obróbki jest zmniejszenie oraz ujednolicenie ich wielkości oraz kształtu. W materiale o dłuższej drodze transportu przeważają skały bardziej odporne (np. kwarcyty, kwarce, piaskowce).Piasek – skała osadowa, luźna, złożona z niezwiązanych spoiwem ziaren mineralnych, przede wszystkim kwarcu. Wielkość ziaren waha się od 0,0625 do 2 mm, gęstość ziaren piasku kwarcowego wynosi około 2,62 g/cm.

Zobacz też[ | edytuj kod]

gruz budowlany, piasek, żwir, otoczak, zlepieniec, brekcja, regolit, rumosz skalny.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Przewodnik do ćwiczeń z geologii dynamicznej, Wojciech Jaroszewski (red.), Warszawa: Wydawnictwa Geologiczne, 1986, ISBN 83-220-0180-0, OCLC 69636648.




  • Warto wiedzieć że... beta

    Brekcja (druzgot, okruchowiec) – zlityfikowana skała okruchowa składająca się z ostrokrawędzistych fragmentów innych skał i minerałów (bloków i gruzu) scementowanych ze sobą przy pomocy spoiwa krzemionkowego, wapiennego, żelazistego, ilastego lub innego.
    Zlepieniec, konglomerat, żwirowiec – grubookruchowa, lita skała osadowa o różnych barwach, złożona z ziaren żwiru (lub głazów) spojonych lepiszczem. Różni się od żwiru obecnością lepiszcza.
    W budownictwie odpadowy materiał budowlany w postaci potłuczonych wyrobów ceramiki budowlanej (pustaków, cegieł, dachówek, kafli i in.), pokruszonego betonu itp., używany głównie jako podsypka pod posadzki i nawierzchnie betonowe.

    Reklama