• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Grodzisko - Beskid Wyspowy

    Przeczytaj także...
    III najazd mongolski na Polskę, (zwany też III najazdem tatarskim na Polskę) – atak Mongołów na Polskę pod wodzą Nogaja i Telebogi, który miał miejsce na przełomie 1287 i 1288 roku.Beskid Wyspowy (513.49) – część Beskidów Zachodnich położona pomiędzy doliną Raby a Kotliną Sądecką. Charakterystyczną cechą tego regionu południowej Polski jest występowanie odosobnionych, pojedynczych szczytów, od czego pochodzi jego nazwa. Najwyższym szczytem jest Mogielica (1170 m).
    Dzielec (650 m) – niewielkie wzniesienie w Beskidzie Wyspowym. Znajduje się pomiędzy Śnieżnicą a Szklarnią. Wznosi się nad miejscowościami Kasina Wielka i Skrzydlna. Należące do Skrzydlnej stoki północno-wschodnie znajdują się w zlewni Stradomki, stoki południowo-zachodnie w zlewni Kasinianki.
    Grodzisko – widok ze Szczyrzyca
    Zdewastowana tablica upamiętniająca żołnierzy Armii Krajowej na szczycie Grodziska (czerwiec 2020)

    Grodzisko (618 m) – niewysoki, ale dość wybitny szczyt w północnej części Beskidu Wyspowego. Wchodzi w skład niewielkiego Pasma Cietnia, w którym wyróżnia się kilka szczytów. Kolejno, z południa na północ są to: Ciecień (829 m), Księża Góra (649 m), Cubla Góra (508 m), Grodzisko i Borek (562 m). Grodzisko dość stromo wznosi się ponad grzbiet pasma. Stoki zachodnie opadają do doliny Krzyworzeki, wschodnie do doliny Stradomki, północne przechodzą w grzbiet Borka. We wschodnim kierunku, do doliny Stradomki opada z Grodziska niewielki grzbiet z wzniesieniem Klasztorówka (444 m).

    Kamionna (801 m, na dawnych mapach może mieć wysokość 805 m) – szczyt górski w Beskidzie Wyspowym, graniczący od północy z Pogórzem Wiśnickim. Dawniej zwany również Makowicą, Jeziernikiem lub Patrią. Ta ostatnia nazwa pochodzi od tego, że dawniej stała na jej wierzchołku drewniana wieża triangulacyjna, przez ludność w Karpatach zwykle nazywana patrią. Nazwa Jeziernik pochodziła od tego, że pod jej wierzchołkiem znajdowało się jeziorko (obecnie już zarosło i przekształciło się w torfowisko).Stradomka – rzeka będąca prawobrzeżnym dopływem Raby, do której wpada na jej 40,8 kilometrze biegu. Najdalsze źródła Stradomki znajdują się w Beskidzie Wyspowym, na północnych stokach Śnieżnicy. Rzeka płynie następnie w ogólnym kierunku północnym przez Pogórze Wiśnickie, a jej całkowita długość wynosi ponad 40 km. Większymi dopływami są: Sawka, Tarnawka, Potok Sanecki i Polanka (wszystkie prawobrzeżne). W górnej części swojego biegu ma charakter rzeki górskiej. Jej średni spadek wynosi 1,2%, co jest dużą wartością. Powierzchnia całej zlewni Stradomki wynosi 361,8 km².

    Wierzchołek Grodziska jest dość stromy i ma charakter cypla. Na całkowicie obecnie zalesionym szczycie góry znajdują się resztki dawnego grodziska o owalnym kształcie, otoczonego rowem. Jeszcze przed I wojną światową prowadzono tam badania archeologiczne (w późniejszych czasach również). Stwierdzono, że istniało tutaj grodzisko już w czasach kultury łużyckiej, zamieszkiwane przez Celtów. Stworzyło ono podstawy do rozwoju grodu w Szczyrzycu. Znaleziono tu broń, narzędzia, i naczynia gliniane pochodzące z V w p.n.e. W czasach pierwszych Piastów wzniesiono na jego miejscu zamek szczyrzycki, będący jedną z najpotężniejszych budowli obronnych ówczesnej Ziemi Krakowskiej. Mury układane były z kamienia bez użycia zaprawy murarskiej. Spalony został w drugiej połowie XIII w. podczas III najazdu mongolskiego na Polskę (prawdopodobnie w 1287 r.). Później już nie został odbudowany. Dostrzec można jeszcze wały obronne i fosy (obecnie są to tylko pokryte glebą i porośnięte lasem spiętrzenia terenu) oraz resztki bramy.

    Andrzej Sebastian Duda (ur. 16 maja 1972 w Krakowie) – polski prawnik, nauczyciel akademicki, były wiceminister sprawiedliwości, były podsekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, były członek Trybunału Stanu, poseł na Sejm VII kadencji.Mogielica – najwyższy szczyt Beskidu Wyspowego (1171 m). Wierzchołkowa część masywu Mogielicy jest nazywana przez miejscową ludność Kopą, ze względu na charakterystyczny kształt. W starszej literaturze można spotkać błędną nazwę "Mogielnica". Wiele punktów widokowych; ze szczytu i z polan rozpościerają się szerokie widoki na Beskid Wyspowy, Beskid Sądecki, Pieniny, Gorce, Tatry.

    Na wzniesieniu Klasztorówka na wschodnim grzbiecie Grodziska znajduje się jeszcze jedno grodzisko zwane Klasztorzyskiem. Według niektórych badaczy prawdopodobnie w okresie średniowiecza istniał na nim klasztor benedyktynów.

    Mimo że Grodzisko jest porośnięte lasem, z otwartych terenów pól uprawnych położonych przy szlaku poniżej lasu można oglądać szeroką panoramę szczytów Beskidu Wyspowego. Widać Kamionną, Kostrzę, długi grzbiet Łopienia, Mogielicę, Ciecień i Księżą Górę a także leżący w dole Szczyrzyc z opactwem cystersów.

    Krzyworzeka – rzeka w południowej Polsce, będąca prawobrzeżnym dopływem Raby. Długość całkowita 18 km, ujście do Raby w okolicach wsi Stadniki (56 km biegu Raby). Powierzchnia zlewni przy ujściu wynosi 80,2 km². Najważniejszymi dopływami są: Sikornica (prawostronny), Olszanica i Lipnik (lewostronne).Kostrza (730 m n.p.m.) – szczyt górski w Beskidzie Wyspowym wznoszący się nad miejscowościami: Kostrza, Nowe Rybie, Szyk i Rupniów .

    Grodzisko i jego okolice występują w powieści Karola Bunscha pt. Dzikowy skarb.

    Upamiętnienie walk partyzantów Armii Krajowej z obwodu „Murawa”[ | edytuj kod]

    W czasie II wojny światowej na szczycie Grodziska partyzanci AK mieli swój schron i to właśnie tam chowano poległych żołnierzy. Jesienią 1944 rozegrała się tu jedna z największych bitew partyzanckich w Małopolsce. Okrążeni przez Niemców partyzanci AK obwodu „Murawa” toczyli tu walki z Niemcami, których kulminacją była „Bitwa pod Łysiną” stoczona w dniach od 12 do 15 września. Nocą z 15 na 16 września udało im się wymknąć z oblężenia.

    Dzikowy skarb – powieść Karola Bunscha z roku 1945, rozpoczynająca tzw. cykl piastowski. Na tło historycznych wydarzeń z czasów Mieszka I (chrzest Polski, zajęcie ujścia Odry, bitwa pod Cedynią) rzucono losy dwóch fikcyjnych bohaterów: mocarnego, choć prostodusznego Dzika oraz słabego, lecz chytrego Szmatki.Karol Bunsch (ur. 22 lutego 1898 w Krakowie, zm. 24 listopada 1987 tamże) – polski pisarz historyczny, publicysta i tłumacz literatury angielskiej oraz niemieckiej, porucznik piechoty Wojska Polskiego. Młodszy brat Adama Bunscha.

    Po wojnie ciała poległych żołnierzy ekshumowano i zostali pochowani na cmentarzach komunalnych. Wewnątrz ruin dawnego zamku obecnie znajduje się symboliczny grób partyzantów.

    Dla uczczenia walk partyzantów z Niemcami, 22 maja 2018 postawiono na szczycie Grodziska duży Dębowy Krzyż ze specjalną tarczą informacyjną. Odprawionej przy tej okazji Mszy Świętej przewodniczył ojciec Jan Głaz, redemptorysta. Z czasem w tym miejscu pojawiła się także tablica opisująca sylwetki członków Armii Krajowej pochodzących z rejonu myślenickiego. Tablica ta została poważnie zdewastowana czerwcu 2020. Nieznani sprawcy oblali ją pomarańczową farbą, pojawiły się na niej także bazgroły oraz obraźliwy napis pod adresem prezydenta Andrzeja Dudy. Dokonany akt wandalizmu miał najprawdopodobniej związek z przypadającymi 28 czerwca tego roku wyborami prezydenckimi.

    Andrzej Matuszczyk (ur. 1944 w Krakowie) – polski działacz turystyczny, autor licznych przewodników po Beskidach (46 pozycji) oraz map turystycznych (25 tytułów).Grodzisko, grodziszcze, horodyszcze – pozostałość po grodzie albo osadzie obronnej w postaci kolistego (w podstawie) lub wielobocznego wzniesienia, zazwyczaj z zachowanymi śladami wałów drewniano-ziemnych. Na terenie dzisiejszej Polski grody budowane były w dwóch okresach: w późnej epoce brązu i wczesnej epoki żelaza (czasy kultury łużyckiej i kultury pomorskiej) oraz w okresie wczesnego średniowiecza (od VII-VIII w. n.e.).
    Szlaki turystyki pieszej szlak turystyczny niebieski Poznachowice Górne – Grodzisko. 1:30 h, z powrotem 1 h szlak turystyczny niebieski Kasina WielkaDzielec – Ciecień – Księża Góra – Cubla Góra – Grodzisko. Na szczyt Grodziska 5 h szlak turystyczny czarny Szczyrzyc – Cubla Góra. 1:15 h, z powrotem 1 h

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Geoportal. Mapa topograficzna i satelitarna. [dostęp 2014-04-01].
    2. Andrzej Matuszczyk: Beskid Wyspowy. Część zachodnia. Warszawa. Kraków: Wyd. PTTK „Kraj”, 1986. ISBN 83-7005-104-9.
    3. Dariusz Gacek: Beskid Wyspowy. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2012. ISBN 978-83-62460-25-0.
    4. Katarzyna Hołuj, Dębowy krzyż stanął na szczycie Grodziska, Dziennik Polski, 22 maja 2018 [dostęp 2020-06-23] (pol.).
    5. Beskid Wyspowy: Zdewastowano tablicę poświęconą żołnierzom AK. Kampania wyborcza?, Głos24, 23 czerwca 2020 [dostęp 2020-06-23] (pol.).
    Panorama z Poznachowic
    Panorama z Poznachowic
    Szlak turystyczny – trasa wycieczkowa oznaczona specjalnymi symbolami wyznaczającymi jej przebieg i ułatwiającymi odnalezienie właściwej drogi.Szczyrzyc – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Jodłownik. W latach 1975−1998 miejscowość położona była w województwie nowosądeckim.




    Warto wiedzieć że... beta

    Opactwo cystersów w Szczyrzycu, z obrazem Matki Boskiej Szczyrzyckiej, – jedno z sanktuariów maryjnych w Polsce. Jest zarazem jedynym nieprzerwanie istniejącym klasztorem cystersów na ziemiach polskich.
    Armia Krajowa (AK) – zakonspirowana organizacja zbrojna polskiego podziemia w latach II wojny światowej, działająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, okupowanej przez Niemców, ZSRR i Słowaków.
    Poznachowice Górne – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie myślenickim, w gminie Raciechowice. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.
    Klasztorówka (444 m) – niewybitny szczyt w masywie Grodziska (618 m) w Beskidzie Wyspowym. Odchodzi w północno-wschodnim kierunku od grzbietu łączącego Grodzisko z Cublą Górą (508 m) i jego stoki opadają do doliny Stradomki w miejscowości Dąbie. Tworzy grzbiet ograniczony dolinami dwóch potoków uchodzących do Stradomki; dolina potoku po północnej stronie oddziela go od szczytu Borek, w stokach opadających do doliny tego potoku znajdują się Wilcze Doły. Dolina potoku po południowej stronie oddziela Klasztorówkę od grzbietu wierzchołka 508 m. Klasztorówka jest całkowicie porośnięta lasem i nie prowadzi przez nią żaden znakowany szlak turystyczny.
    Kultura łużycka – kultura archeologiczna środkowej i młodszej epoki brązu oraz wczesnej epoki żelaza, występująca głównie na ziemiach polskich oraz przyległych do nich obszarów w innych państwach. Należy do kręgu kultur pól popielnicowych, do którego kwalifikuje się między innymi ze względu na formę pochówku ciałopalnego w popielnicach zakopywanych w ziemię. Kultura łużycka nie jest tworem jednolitym, a wręcz przeciwnie, dzieli się na wiele grup różniących się w różnym stopniu inwentarzem, obrządkiem pogrzebowym bądź formami osadnictwa. Występowały w niej zarówno osady otwarte, jak i zamknięte, do których zalicza się osadę w Biskupinie. Natomiast wszystkie grupy kultury łużyckiej charakteryzują się tym samym modelem gospodarki oraz względnie zbliżonym modelem struktur osadniczych.
    Pasmo Cietnia – niewielkie pasmo górskie w północnej części Beskidu Wyspowego. Charakterystyczną cechą Beskidu Wyspowego jest to, że jego szczyty oddzielone są głębokimi przełęczami i nie tworzą z reguły wyraźnych pasm, na północnych jednak i północno-wschodnich obrzeżach Beskid ten przechodząc w pogórze zatraca już swój „wyspowy” charakter. Nazwa pasma pochodzi od najwyższego szczytu – Ciecień (829 m), którego prawidłowa odmiana brzmi Cietnia (mówi się: byłem na Cietniu).
    Redemptoryści, Congregatio Sanctissimi Redemptoris, Zgromadzenie Najświętszego Odkupiciela – zgromadzenie zakonne założone przez świętego Alfonsa Liguori w 1732. Główny cel redemptorystów to niesienie pomocy religijnej ludziom ubogim duchowo i materialnie, m.in. przez misje ludowe i zagraniczne oraz rekolekcje. Skrót nazwy zakonu, z języka łacińskiego, to CSsR (Congregatio Sanctissimi Redemptoris). Obecnie redemptoryści posługują w 77 krajach świata.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.016 sek.