• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Grodzisk Wielkopolski



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]
    Przeczytaj także...
    Magdalena Chemicz, z d. Łeszyk (ur. 4 marca 1974 w Grodzisku Wielkopolskim) - polska piłkarka ręczna, grająca na bramce, mistrzyni i reprezentantka Polski.Województwo wielkopolskie – województwo utworzone w 1999 w środkowo-zachodniej Polsce, na Pojezierzu Wielkopolskim i Nizinie Południowowielkopolskiej, w dorzeczu środkowej Warty; dzieli się na 4 miasta na prawach powiatu, 31 powiatów i 226 gmin, które zamieszkuje 3 447 441 osób (31 marca 2011); siedzibą wojewody i władz samorządu województwa jest Poznań.

    Grodzisk Wielkopolski (niem. Grätz) – miasto w województwie wielkopolskim, nad Letnicą (zw. też Rowem Grodziskim), w powiecie grodziskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Grodzisk Wielkopolski. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego.

    Według danych GUS z 31 grudnia 2015, miasto liczyło 14 404 mieszkańców.

    Władysław Stachowski – (ur. 16 maja 1887 w Grodzisku Wielkopolskim, zm. 13 lipca 1974 w Gostyniu) - regionalista, kolekcjoner, działacz społeczny.Antoni Thum (ur. 17 czerwca 1889, zm. 23 marca 1951 w Grodzisku Wielkopolskim) – polski piwowar pochodzenia austriackiego.

    Spis treści

  • 1 Historia
  • 2 Burmistrzowie
  • 3 Przynależność administracyjna
  • 4 Demografia
  • 5 Zabytki
  • 6 Wspólnoty wyznaniowe
  • 7 Urodzeni w Grodzisku Wielkopolskim
  • 8 Gospodarka
  • 9 Sport w Grodzisku
  • 10 Prasa lokalna
  • 11 Miasta partnerskie
  • 12 Przypisy
  • 13 Bibliografia
  • 14 Linki zewnętrzne
  • Historia[]

  • 1257 – pierwsza wzmianka w dokumencie wystawionym w Modrzu przez księcia Przemysła I, w którym wśród wsi należących do cystersów w Paradyżu wymienia wieś Grodisze.
  • 1303 – prawa miejskie magdeburskie (nadane zapewne wcześniej przez Przemysła II w 1295-1296 r.).
  • 1312-1314 – stolica dystryktu w księstwie żagańskim.
  • 1306-1314 – istniała mennica książęca, w której wybijano monety - kwartnik z napisem "De Grodis".
  • 1339 - wzmiankowany jest Borek z Grodziska, pierwszy znany właściciel z rodu Borków (Wezenborgów).
  • 1383-1385 – miasto i okolica niszczone podczas wojny domowej wielkopolskich rodów Grzymalitów z Nałęczami. W marcu 1383 okolice Grodziska spustoszyli właściciele Kiełbłowa i Zbąszynia. Powracających z wyprawy rabusiów dopadli mieszczanie z kmieciami okolicznych wsi i pobiwszy ich zabrali im łupy. Nie usatysfakcjonowani zwycięstwem ruszyli nieostrożnie za uciekającym rycerstwem w dalszą pogoń. Na pomoc rycerstwu ruszyła załoga zamku zbąszyńskiego i wspólnie zaatakowano ponownie, zabijając ponad 160, nie licząc wziętych w niewolę, z których wielu zmarło. Po raz drugi miasto wraz z okolicą spustoszyły oddziały wojewody kujawskiego Alberta i sędziego pakowskiego Hektora Ostroroga.
  • 1404 – miasto posiadało już umocnienia i dwie bramy zw. Suchą i Wodną. Był to prawdopodobnie wał kamienno-drewniano-ziemny, z ostrokołem zrobionym z grubych, zaostrzonych u góry pali, otoczony fosą.
  • 1412 - pod miastem dochodzi do skrytego napadu ludzi starosty poznańskiego (Starosty Generalnego Wielkopolski) na Ottona Bransten, który wraz z 18 ludźmi jechał z Brandenburgii do Poznania.
  • W XV w. klucz grodziski przeszedł na Nałęczów z Lubosza, z nich pierwszym wymienionym w Grodzisku (1418) jest Niemierza.
  • W XV w. odnotowano przypadki orzekania przez Starostę Generalnego (sąd grodzki) w Grodzisku.
  • 1424 – rozwijające się miasto strawił pożar.
  • 1426 – dokumenty wzmiankują kościół św. Jadwigi (zapewne data budowy kościoła gotyckiego na miejscu wcześniejszej budowli, niewykluczone że uszkodzonej podczas pożaru w 1424 roku), oraz nowo powstały kościół św. Ducha wraz ze szpitalem na przedmieściu Wyczółkowo. W uposażeniu szpitala wymieniony jest mielcuch. Wnioskować więc można, że w Grodzisku warzono już wówczas piwo.
  • 1444 – najstarsza wzmianka o zaliczeniu miasta do powiatu kościańskiego, należącego do województwa poznańskiego, w tym powiecie pozostawał do 1815 roku.
  • W połowie XV w. w Grodzisku osiedliła się grupa husytów, emigrantów religijnych z Pilzna.
  • 1458 – wystawienie 12 zbrojnych na wyprawę malborską, a więc Grodzisk zaliczono do II kategorii miast – średniej wielkości (miastami I kategorii, czyli dużymi, w ówczesnej Rzeczypospolitej były tylko Kraków, Lwów i Poznań).
  • 1466 – miasto przeszło w posiadanie rodziny Ostrorogów. Pierwszym z nich jest Stanisław wojewoda poznański, później kaliski.
  • 1501 – na grodziskim zamku umarł Jan Ostroróg, prawnik i dyplomata, doktor praw obojga. Z tego też roku pochodzi pierwsza wzmianka o istnieniu na północnym przedmieściu kościoła św. Anny.
  • 1542 -Spłonęła znaczna część miasta, a w szczególności północne okolice Rynku (Starego Rynku). Po tej tragedii król Zygmunt I Stary dekretem z 25 maja 1543 roku, zwolnił mieszkańców miasta od podatków królewskich na okres 6 lat. Również Stanisław Ostroróg, ówczesny właściciel miasta, wprowadził ulgi podatkowe w celu szybkiego odbudowania zniszczeń.
  • 1548-1551 – w mieście osiedliła się nowa grupa emigracyjna braci czeskich wygnanych z Czech przez cesarza Ferdynanda I.
  • 1563-1593 – ośrodkiem reformacji: kościół parafialny oddano protestantom, działała tu słynna szkoła, w której wykładał Erazm Gliczner, w latach 1572-1573 działa oficyna wydawnicza Jana Glicznera (druga po Szamotułach (1551) drukarnia w Wielkopolsce), a od 1579 do 1581 drukował tu Melchior Nering.
  • 1593 – na północ od przedmieścia św. Anny powstało tzw. Nowe Miasto.
  • 1600 - miasto nawiedziło "morowe powietrze, które spowodowało częściowe wyludnienie.
  • Nieistniejący już budynek browaru na Starym Rynku
  • 1601 – z 23 marca pochodzi najstarsza wzmianka o warzeniu piwa.
  • 1615 – pożar zniszczył znaczną część "Nowego Miasta".
  • 1616 - ponownie wybuchł pożar na "Nowym Mieście".
  • 1617 (30.VII) - wybuchł kolejny pożar pustoszący miasto.
  • 1620 - ponowne wyludnienie miasta z powodu "morowe powietrza.
  • 1626 – Grodzisk przeszedł w posiadanie rodziny Opalińskich, jego pierwszym właścicielem był Jan wojewoda poznański.
  • 1655/57 - wojska szwedzkie ograbiły miasto, wznosząc liczne pożary, a w 1656/57 miasto nawiedziła "zaraza", która zdziesiątkowała mieszkańców.
  • 1689 - pożar zniszczył znaczną część starego miasta. Zniszczeniu uległo 155 domów i Ratusz Miejski. Właściciel miasta Jan Franciszek Opaliński zwolnił miasto od podatków na okres 6 lat, natomiast król Jan III Sobieski, pozwolił mieszkańcom pobierać wyższy podatek brukowy w wielkości jednego grosza od konia.
  • 1706 - podczas przemarszu wojsk saskich, spłonęła znaczna część miasta.
  • 1708 i 1709 - w wyniku "morowego powietrza" zmarło ok. 500 mieszkańców.
  • 1761 - pożar w dzielnicy żydowskiej, który strawił większość domów i uszkodził poważnie synagogę, spłonęły też dwa domy przy Starym Rynku.
  • 1768 – 16 grudnia pod miastem doszło do starcia grupy konfederatów barskich z Rosjanami. Kilka dni później (24.XII)doszło do większego starcia w czasie, którego oddział konfederatów pod dowództwem Józefa Gogolewskiego zmusił do ucieczki Rosjan, dowodzonych przez gen. Drewitza. W czasie konfederacji, liczne przemarsze wojsk, dopuszczały się rabunków i wzniecały pożary. Spalono kilka domów żydowskich.
  • 1773 (14.V) - wybuchł pożar na pół. przedmieściu św. Anny, spaliły się trzy domy i zabudowania gospodarcze, ucierpiał przy tym poważnie kościół pw. św. Anny.
  • 1775 - 24 marca w Opalenicy zmarł Leon Wojciech Opaliński, ostatni przedstawiciel tego znanego rodu wielkopolskiego.
  • 1793 - w wyniku II rozbioru Polski miasto dostaje się pod panowanie pruskie, liczy wówczas 2483 mieszkańców i należy do największych w Wielkopolsce (Poznań 12 538, Kalisz 3 832, Gniezno 3 350, Piła 1611, Wolsztyn 1416, Września 1216, Szamotuły 1120, Śrem 1105, Kościan 1100, Środa Wielkopolska 1009, Konin 780, Turek 443, Nowy Tomyśl 358.
  • 1794 - w sierpniu miasto opanowali Polacy, którzy uzbrojeni w piki i kosy przywiezione wcześniej do klasztoru, wypędzili Prusaków i przyłączyli się do walczących oddziałów insurekcyjnych.
  • 1807 - Grodzisk włączono w skład Księstwa Warszawskiego.
  • 1809 - po pożarach, które dwukrotnie trawiły północne część miasta (zniszczony i rozebrany został kościół pw. św. Anny), następuje nowa regulacja planu przestrzennego według projektu Wernicke.
  • 1815 – miejscowość weszła w skład rejencji poznańskiej i nowo utworzonego powiatu bukowskiego.
  • Plac Wiosny Ludów
  • 1848 – Wiosna Ludów, - 21 marca z miasta usunięto administrację pruską. 14 kwietnia zdecydowana postawa powstańców nie dopuściła do zajęcia miasta przez 2 bataliony pruskiej piechoty. W dniu 28 kwietnia doszło do bitwy w rejonie Doktorowa, gdzie kilkuset kosynierów pod dowództwem Marcusa Mossego starło się z 600 osobową ekspedycją pruską, w skład której wchodził oddział kawalerii i 4 armaty. Po wycofaniu się powstańców z miasta i sforsowaniu barykad, prusacy wzięli krwawy odwet na mieszkańcach miasta. Straty polskie: 25 zabitych i 7 ciężko rannych. Kolejnych 20 mieszkańców miasta zostało zamordowanych w tym samym dniu przez pruskich żołnierzy. Po spacyfikowaniu miasta przez prusaków, dwukrotnie 16 maja spaliło się kilka domów wraz zabudowaniami gospodarczymi, a 8 lipca wybuchł pożar na Starym Rynku,w wyniku czego spłonęły 24 domy, w większości drewniane z podcieniami, a ponad 50 rodzin zostało bez dachu nad głową.
  • 1860 - w drukarni grodziskiej Augusta Schmaedickiego z inicjatywy i pod redakcją ks. Aleksego Prusinowskiego rozpoczęto wydawanie zasłużonego dla sprawy narodowej "Tygodnika Katolickiego"
  • 1861 - pożar w dzielnicy żydowskiej.
  • 1864 - (14.VI) pożar zniszczył kilka domów na Starym Rynku, uszkodzony został kościół farny, na którym spłonęła kopuła i spaliło się kilka domów w okolicy kościoła.
  • 1874 - w Grodzisku powstała pierwsza polska spółka mleczarska w zaborze pruskim.
  • 1881 - 10 grudnia otwarto pierwsze połączenie kolejowe do Opalenicy.
  • 1885 - 26 października otwarto progimnazjum, pierwszą w mieście szkołę średnią.
  • 1887 - 1 października utworzono powiat grodziski, w skład którego weszły gminy Buk, Grodzisk i Opalenica.
  • 1894 - z fundacji rodziny Mossych, powstał szpital miejski.
  • 1896 - w granice miasta włączono wieś Doktorowo.
  • 1898 - 1 września uruchomiono elektrownię miejską. Trzecią w Provinz Posen po Poznaniu (1894) i Bydgoszczy (1896).
  • 1901 - 1 października miasto uzyskało połączenie kolejowe z Kościanem.
  • 1905 - szczytowy okres rozbudowy miasta; oddano do użytku gmachy starostwa, sądu i nowego kościoła ewangelickiego; 1 października uruchomiono połączenie kolejowe z Wolsztynem.
  • 1906 - strajk młodzieży szkolnej.
  • 1909 - zakończono budowę tutejszego węzła kolejowego, miasto otrzymało bezpośrednie połączenie kolejowe z Poznaniem.
  • 1911 - spłonął Hotel "Pod Koroną" na Starym Rynku, należący do Carla Kutznera.
  • Pomnik Powstańców Wielkopolskich
  • 1918-1919 - liczny udział mieszkańców w powstaniu wielkopolskim. Miasto wystawia trzy kompanie piechoty i oddział kawalerii. Grodzisk staje się też głównym ośrodkiem dowodzenia i zaopatrzenia frontu zachodniego.
  • 1921 - po opuszczeniu miasta przez ludność niemiecką liczba mieszkańców spadła do 5 634 osób. O trudnym położeniu ludności świadczą liczne strajki kolejarzy.
  • 1922 - 30 kwietnia powstał Klub Sportowy Dyskobolia Grodzisk Wielkopolski założony przez grupę gimnazjalistów.
  • 1922 - strajk robotników rolnych.
  • 1924 - demonstracje bezrobotnych.
  • 1927 - 30 stycznia, w pożarze spłonęła spłonęła część ul. Kramarskiej (obecnie Mickiewicza), Rzeźnickiej (obecnie Ks. Piotra Wawrzyniaka), Żydowskiej oraz Podgórnej (obecnie Ks. Kan. Czesława Tuszyńskiego). 20 rodzin pozostałe bez dachu nad głową, a straty oceniona na 120 000 zł.
  • 1928 - (11.I.) - wybuchł pożar na ul Żydowskiej, który pochłoną 5 domów i zabudowę gospodarczą, a 15 września spłonęły 3 domy w narożniku ul. Rzeźnickiej i Gołębiej.
  • 1929 - z inicjatywy Antoniego Thuma powstała Grodziska Orkiestra Dęta.
  • 1932 - 1 kwietnia zlikwidowano powiat grodziski i w całości włączono go do powiatu nowotomyskiego, Grodzisk był największym z 6 miast tego powiatu, a Nowy Tomyśl dopiero piątym (2 576 osób).
  • 1934 - wybuchł pożar na poł. pierzei Starego Rynku, który strawił ostatnie domy podcieniowe.
  • 1939-1945 - okupacja hitlerowska, 9 września 1939 roku Niemcy zajmują miasto.
  • 1940 - następuje rozbiórka synagogi i cmentarza (kirkutu) żydowskiego.
  • 1940-1942 - w mieście na terenie więzienia istniał obóz jeńców angielskich.
  • 1941 - administracja niemiecka przywraca powiat grodziski (Kreisland Grätz), w mieście działa Sąd Obwodowy (Amtsgericht Grätz) i więzienie sądowe (Gerichtsgefänis) obejmujące swym zasięgiem powiat grodziski i włączony dawny powiat nowotomyski, a od października 1943 więzienie w Grodzisku przejęło także funkcję po zlikwidowanym więzieniu w Wolsztynie.
  • 1942-1944 - w gmachu szkoły działa szkoła junkrów hitlerowskich przeniesiona z Berlina.
  • 1943 - władze okupacyjne przystępują do budowy północnej dzielnicy mieszkaniowej, za torami kolejowymi (ukończono tylko jedną ulicę Nowe Osiedle, zw. potocznie Berlinkiem).
  • 1945 - 24-27 stycznia walki Armii Czerwonej i grupy ok. 120 polskich ochotników o Grodzisk, 27 stycznia następuje niemiecki nalot na okolice Starego Rynku. 27/28 stycznia spłonęły zabudowania fabryki Wacława Appelbauma przy ul. Rakoniewickiej. Skuteczne gaszenie pożaru uniemożliwiały wybuchy amunicji, którą żołnierze niemieccy pozostawili w zabudowaniach fabryki.
  • 2000 - znacznie zwiększono powierzchnię Grodziska z 4,57 km² na 18,09 km² (296%); włączono w całości wsie Piaski i Pantaleonowo, większą część Kobylnik a także kilka zabudowań należących wcześniej do Zdroju, Słocina, Grąblewa i Ptaszkowa.
  • Doktorowo - dawna wieś w Wielkopolsce, położona na zachód od Grodziska Wielkopolskiego. Wzmiankowana po raz pierwszy w 1563 roku jako własność Ostrorogów. Pod koniec XIX wieku wieś miała 905 mieszkańców.Uniwersytet Wrocławski (UWr) – jeden z osiemnastu państwowych uniwersytetów klasycznych w Polsce z siedzibą we Wrocławiu, kształcący na kierunkach humanistycznych i ścisłych. Powstał pierwotnie w 1702 roku jako Leopoldina, a 24 sierpnia 1945 roku został przekształcony na polską uczelnię akademicką. Uczelnia swoimi tradycjami odwołuje się do niemieckich uczelni wrocławskich oraz Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Jest jedną z najważniejszych i najstarszych uczelni we Wrocławiu, na której studiuje blisko 31,6 tysięcy studentów.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Paweł Anders (ur. 1948) – regionalista, krajoznawca, autor publikacji o Wielkopolsce i przewodników turystycznych. Od 1991 jest sekretarzem redakcji Kroniki Wielkopolski, kwartalnika poświęconego historii regionu.
    Nasz Dzień Po Dniu – tygodnik regionalny wydawany na terenie powiatów nowotomyskiego i grodziskiego oraz w Gminie Buk w powiecie poznańskim. Gazeta ma charakter publicystyczno-informacyjny i reklamowy, a jej tematyka obejmuje wydarzenia społeczne, polityczne, gospodarcze, kulturalne oraz sportowe na terenie obu powiatów. Istnieje także jej wydanie internetowe .
    Eklektyczna willa mieszkalna z 1896 roku, zwana Pałacykiem Andrzejewskich, stojąca u zbiegu dzisiejszych ulic Kolejowej i Półwiejskiej. Projektantem, budowniczym i jednocześnie właścicielem tej rezydencji był Franciszek Andrzejewski.
    Dom Rzemiosła, kamienica eklektyczna wybudowany w stylu "kostiumu francuskiego" w 1891 roku przez Abrahama Herzfelda (1838-1907), miejscowego kupca, żydowskiego pochodzenia. Pierwotnie mieścił się w nim skład żelaza należący do właściciela. Przed I wojną światową budynek nabył Roman Karwowski, który założył w nim sklep z cygarami. Po wojnie dom ten wykupił Bank Ludowy, który miał w nim siedzibę, również po II wojnie światowej, już jako Bank Spółdzielczy, aż do sprzedania go grodziskim rzemieślnikom.
    Piła (niem. Schneidemühl) – miasto i gmina w północno-zachodniej Polsce, w województwie wielkopolskim, siedziba powiatu pilskiego. Położone na pograniczu Pojezierza Wałeckiego i Pojezierza Krajeńskiego, nad Gwdą, około 11 km powyżej jej ujścia do Noteci. Liczy 74 763 mieszkańców, co daje jej 51. pozycję w kraju i 4. w województwie.
    Powstanie wielkopolskie – powstanie polskich mieszkańców Prowincji Poznańskiej przeciwko Rzeszy Niemieckiej wkrótce po zakończeniu I wojny światowej. Polacy domagali się powrotu ziem zaboru pruskiego do Polski, która w tym czasie umacniała swą niepodległość.
    Stara Synagoga w Grodzisku Wielkopolskim – pierwsza, drewniana synagoga znajdująca się w Grodzisku Wielkopolskim, przy dzisiejszym placu Wiosny Ludów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.075 sek.