• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Grody Czerwieńskie



    Podstrony: [1] [2] 3 [4]
    Przeczytaj także...
    Bolesław Jerzy II, łac. Georgius dei gracia dux et heres Regni Russie, ukr. Юрій II Болеслав Тройденович (ur. ok. 1310, zm. 21 marca 1340) – natus dux et dominus Russiae – książę halicko-wołyński w latach 1323-1340. Ożeniony z córką wielkiego księcia Giedymina (dziadek Jagiełły) księżniczką Eufemią, siostrą królowej Aldony Anny Giedyminówny, pierwszej żony Kazimierza Wielkiego. Bolesław Jerzy był po kądzieli i po mieczu praprawnukiem księcia Konrada mazowieckiego.Roman Mścisławowicz, Roman II halicki (ukr. Роман Мстиславич) - (ur. między 1155 a 1162, zm. 19 czerwca 1205, okolice Zawichostu) – książę Nowogrodu Wielkiego w latach 1168-1170, książę włodzimiersko-wołyński w latach 1170-1199, od 1199 książę halicko-włodzimierski, od 1203 władca Kijowa, syn Mścisława II Iziasławicza z dynastii Rurykowiczów.
    Główne ośrodki[]

    W sprawie przewodniego ośrodka administracyjnego historycy są niemal zgodni, że był nim Czerwień, choć bywają próby uznania Czerwienia za nazwę bliżej nieokreślonego terytorium. Pomimo wszystko zawsze łączy się go z „grodami” z oczywistych względów – ich zbiorcza nazwa pochodzi niewątpliwie od Czerwienia.

    Bolesław I Chrobry (Wielki) (ur. 967, zm. 17 czerwca 1025) – pierwszy koronowany król Polski (od 1025 roku) z dynastii Piastów, w latach 1003-1004 także książę Czech jako Bolesław IV, książę Polski od 992 roku.Wołyń (ukr. Волинь) – kraina historyczna w dorzeczu górnego Bugu oraz dopływów Dniepru: Prypeci, Styru, Horynia i Słuczy, obecnie część Ukrainy – obwody wołyński i rówieński, zachodnia część żytomierskiego oraz północne części tarnopolskiego i chmielnickiego.

    Dziś przeważa pogląd (potwierdzony przez znaleziska archeologiczne i relacje źródłowe), że dawny Czerwień znajdował się w miejscu wsi Czermno, nieopodal Hrubieszowa. Potwierdzają to ślady położonego na podgrodziu murowanego romańskiego kościoła.

    Najbardziej miarodajnym przekazem dotyczącym położenia Czerwienia wydaje się zapis w kolejnej kronice ruskiej (tzw. Ipatjewskiej) pod rokiem 1205 o walce Litwinów u wrót Czerwienia. Litwini mieli wojować jednocześnie koło Kumowa, a zastawę wojskową trzymać przy wsi Uchanie. Ten przekaz daje pewność w kwestii położenia Czerwienia w późniejszej ziemi chełmskiej.

    Bitwa pod Zawichostem – bitwa, która rozegrała się 19 czerwca 1205 roku między wojskami małopolskimi a oddziałami ruskimi.Bełz (ukr. Белз, jid. בעלז) – obecnie miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, rejon sokalski, nad rzeką Sołokiją, dopływem Bugu; 2400 mieszkańców (2004). Położony przy samej granicy z Polską.

    Natomiast poglądem już dziś stanowczo odrzuconym są próby lokalizacji Czerwienia w miejscu Czerwonogrodu koło Zaleszczyk.

    Drugim z Grodów Czerwieńskich o dużym znaczeniu był „Peremyszl”. Uważa się, że ta nazwa oznacza obecny Przemyśl. Istnieje jednak pogląd, że Przemyśl nie stanowił jednolitej jednostki terytorialnej z terenami nad górnym Bugiem. W związku z tym wysuwa się koncepcję, że gród Nestora to Peremyl nad górnym Styrem, co pozostaje w zgodzie z „Dokumentem Biskupstwa Praskiego”.

    Ruś Czerwona, łac. Ruthenia Rubra lub Russia Rubra – kraina historyczna na południowo-zachodniej Ukrainie oraz w południowo-wschodniej Polsce.II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.

    Kolejnym grodem mógł być gród w Gródku koło Hrubieszowa identyfikowany z grodem Wołyń.

    Ostatnie odkrycia archeologiczne pokazały, iż kolejnym ważnym grodem był gród Lubacew. Grodem wchodzącym w skład tego obszaru mógł być gród w miejscowości Busówno.

    Przypisy

    1. Połnoje sobranije russkich letopisiej, t. I., Leningrad 1926-1928.
    2. Za tekstem zawartym w wydaniu internetowym Połnoje sobranije russkich letopisiej, t. I., Leningrad 1926-1928.
    3. F. Sielicki, Najstarsza Kronika Kijowska. Powieść Minionych Lat, Wrocław 2005.
    4. Jan Buraczyński, Roztocze – dzieje osadnictwa, Lublin 2008, s. 45-47.
    5. Powieść lat minionych, F. Sielicki (red.), Wrocław–Warszawa–Kraków 1968, a. 6526 (1018), s. 313
    6. „Laesa, Laesar, Leasum, Lesum, Laesom” są to normańskie określenia Lachów nadsańskich z okresu wyprawy Haralda III, 1031 znajdujące się w Sadze o Haraldzie Hardrada. [w:] Kwartalnik historyczny. t. 108, wyd. 1-3. Towarzystwo Historyczne, 2001.
    7. Aleksander Jabłonowski, Wołyń, Podole i Ruś Czerwona.
    8. Aleksander Walerian Jabłonowski. Polska wieku XVI, t. VII, Ruś Czerwona, Warszawa 1901 i 1903. op. cit. SGKP. tom XV.
    9. Władysław Semkowicz, Geograficzne podstawy Polski Chrobrego, 1925, s. 309, 310.
    10. Henryk Paszkiewicz, Początki Rusi, Kraków 1996.
    11. „Dziełem rzeczywistych twórców unii polsko-litewskiej i kierowników polskiej polityki był akt formalnego objęcia Rusi Halicko-Włodzimierskiej pod władzę Polski (1387). Aktu tego dokonała Jadwiga jako sukcesorka Ludwika, a chodziło w nim przede wszystkim o uchylenie zwierzchności węgierskiej nad tym krajem, utrwalonej po śmierci Kazimierza Wielkiego”, Jerzy Wyrozumski, Historia Polski do roku 1505, Warszawa 1978, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, s. 250.
    12. Tak już A. Naruszewicz bez przeprowadzenia wywodu krytycznego. Z rosyjskich uczonych A. W. Łonginow (Czerwienskije Goroda. Warszawa 1885) i N. Barsow (Oczierki russkoj istoriczieskoj gieografii..., Warszawa 1885). Jako jedni z pierwszych lokalizowali oni Czerwień w Czermnie.
    13. J. Skrzypek, Studia nad pierwotnym pograniczem polsko-ruskim w rejonie Wołynia i Grodów Czerwieńskich, Warszawa 1962.
    14. W. Kętrzyński, S. Zakrzewski, op. cit. Przynależność ziemi halickiej konstytuowano na podstawie poglądu o pierwotnym położeniu Czerwienia w Czerwonogrodzie. Pogląd ten upadł i dlatego ziemi halickiej dziś do „grodów” się nie zalicza.
    15. N. Barsow, op. cit. Pierwszy opracował mapę zasięgu „grodów czerwieńskich”.
    16. Encyklopedia szkolna. Historia, Wydawnictwa szkolne i pedagogiczne, Warszawa 1993; Atlas historyczny świata, pod red. J. Wolskiego, Polskie przedsiębiorstwo wydawnictw kartograficznych im. Eugeniusza Romera, Warszawa 2001.
    17. S. Cercha, op. cit.
    18. K. Jażdżewski, op. cit.; także prace Z. Rajewskiego.
    19. Red. Jerzy Libera, Słowianie Wschodni w dorzeczu Wieprza i Bugu, Łęczna 2008.
    20. „Powieść doroczna” notuje pod 1030 rokiem: Jarosław’ Bełzy wzjał', po czym pod 1031 rokiem notuje znane zdarzenie o odbiciu przez tegoż księcia „grodów czerwieńskich” (S. M. Kuczyński, op. cit.). Zapiska ta jednak może być interpretowana dwojako: zob. S. Zakrzewski, op. cit.
    21. Ipatijewskaja Letopis, op. cit.
    22. Uważał tak już A. Naruszewicz, tworząc z nazwy grodu Czerwień nowe pojęcie „Czerwieńsko”; Historia narodu Polskiego, t. II, Warszawa 1780.
    23. Tak samo zob. „grody bożskie”; Połnoje sobranije russkich letopisiej, t. II., S. Peterburg 1903.
    24. K. Jażdżewski, Ogólne wiadomości o Czermnie – Czerwieniu, Archeologia Polski, t. IV (1959); tegoż, Pradzieje Europy Środkowej, Wrocław 1981.
    25. S. M. Kuczyński, Studia z dziejów Europy Wschodniej X-XVII wieku, Warszawa 1965.
    26. Marcin Bielesz. Nazywam się Czerwień. „Gazeta Wyborcza”. 256 (7074), s. 32, 2 listopada 2010. Warszawa: Agora SA. ISSN 0860-908X. 
    27. Połnoje sobranije russkich letopisiej, t. II., S. Peterburg 1903, s. 721.
    28. Tak sądzili W. Kętrzyński (Granice Polski w wieku X, Rozprawy Akademii Umiejętności, t. 30, 1894) i S. Zakrzewski (Bolesław Chrobry Wielki, Lwów 1925).
    29. S. Cercha, Gdzie znajdowały się Grody Czerwieńskie? Litwa i Ruś, t. III, Wilno 1912; J. Natanson-Leski: Zarys granic i podziałów Polski najstarszej. Wrocław 1953.
    30. A. Poppe, "Gród Wołyń. Z zagadnień osadnictwa wczesnośredniowiecznego na pograniczu polsko-ruskim", [w:]„Studia Wczesnośredniowieczne” 4, 1958, s. 227–300, tu s. 258–259
    31. Lubaczów.
    32. Lubaczów.
    33. Buko, Dzieńkowski 2008, The early medieval settlements at the borderland between Poland and Rus: the stronghold in Busówno in recent archaeological exploration. Sprawozdania Archeologiczne 60, 2008, ss.325-367
    Historia Polski (do 1138) – w okresie do 1138 roku na ziemiach między Odrą i Bugiem powstało scentralizowane państwo rządzone przez dynastię Piastów, od przełomu X i XI wieku nazywane Polską.Bolesław II Szczodry (Śmiały) (ur. ok. 1042, zm. 2 lub 3 kwietnia 1081 lub 1082) – książę Polski w latach 1058–1076, król Polski w latach 1076–1079.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Ziemia chełmska – w okresie I Rzeczypospolitej jednostka administracyjna Królestwa Polskiego, wchodząca w skład województwa ruskiego. Ziemia chełmska posiadała status szczególny, zbliżony do województwa, dlatego w niektórych źródłach określana jest jako palatinatus chelmensis ("województwo chełmskie"). Przejawem autonomii ziemi chełmskiej była pozycja sejmiku chełmskiego, który obradował w terminach sejmików wojewódzkich i delegował posłów ziemskich bezpośrednio na sejm walny bez konsultacji z sejmikiem generalnym województwa ruskiego.
    Lędzianie, także Lachowie, Lędzanie, Lędzice, Lendisi, Lendzaninoi, staronormańskie Laesa, Laesar (1031), staroruskie Лѧхъ (Lęch/Ljach/Lach) (1115) – zachodniosłowiańskie plemię lechickie zamieszkujące tereny pogranicza dzisiejszej Polski i Ukrainy.
    Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.
    Otton II (ur. 955, zm. 7 grudnia 983 w Rzymie) - król niemiecki od 973, Święty Cesarz Rzymski od 980 z dynastii Ludolfingów. Syn Ottona I i Adelajdy.
    Peremyl (ukr. Перемиль) – wieś na Ukrainie, w rejonie horochowskim obwodu wołyńskiego, dawniej znaczący gród Księstwa Włodzimiersko-Wołyńskiego, leżący nad Styrem.
    Jarosław I Mądry (norm. Konug Jarisleif; ukr. Ярослав I Мудрий, ros. Ярослав Мудрый) (ur. 978, zm. 20 lutego 1054) – pochodził z dynastii Rurykowiczów, syn i następca Włodzimierza I Wielkiego i Rognedy, wielki książę Rusi Kijowskiej (Gardariki) od 1016.
    Henryk Łowmiański (ur. 22 sierpnia 1898 w Daugadzie k. Wiłkomierza, zm. 4 września 1984 w Poznaniu) – polski historyk, mediewista, autor m.in. monumentalnych Początków Polski (w sześciu tomach, tom VI wydano już po śmierci autora).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.052 sek.