• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Grenlandia



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]
    Przeczytaj także...
    Głosiciel – kaznodzieja Świadków Jehowy, ochrzczony lub nieochrzczony członek zboru, który nieodpłatnie głosi dobrą nowinę o Królestwie Bożym. Na całym świecie w 2012 roku było maksymalnie 7 782 346 aktywnych głosicieli, należących do 111 719 zborów w 239 krajach i terytoriach (w Polsce 125 485 głosicieli w 1487 zborach).Artykuł zawiera listę wysp świata uszeregowanych według rosnącej powierzchni. Wymienione są wszystkie pojedyncze wyspy o powierzchni powyżej 2500 km oraz część mniejszych; pole powierzchni archipelagów jako całości nie jest brane pod uwagę.

    Grenlandia (gren. Kalaallit Nunaat [kaˈlaːɬit ˈnunaːt], duń. Grønland [ˈɡ̊ʁɶnˌlanˀ]) – autonomiczne terytorium zależne Danii położone na wyspie o tej samej nazwie, która położona jest geograficznie w Ameryce Północnej, a historycznie i politycznie w Europie, o obszarze 2 166 086 km² (największa wyspa na świecie niebędąca kontynentem), pokrytej w 81% przez lądolód grenlandzki (410,4 tys. km² jest wolnych od lodu) i o ludności 56 282 (styczeń 2014). 89% mieszkańców stanowią Inuici.

    Zając polarny (Lepus arcticus) – gatunek ssaka z rodziny zającowatych, występującego w strefie tundry i tajgi. Wraz ze zmianą pory roku, przystosowuje się do środowiska. Przy pierwszych śniegach zmienia futro na białe. Prawdziwe zające arktyczne mają nieskazitelną białą sierść przez cały rok. Jego środowiskiem naturalnym są polarne i górzyste siedliska. Kiedyś uznawano go za podgatunek bielaka, ale obecnie uważa się go za osobny gatunek.Strażnica – Towarzystwo Biblijne i Traktatowe (pop. Towarzystwo Strażnica) – korporacje prawne reprezentujące przed władzami świeckimi Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy.

    Stolicą Grenlandii jest Nuuk (duńska nazwa Godthåb).

    W 1978 duński parlament przyznał Grenlandii autonomię. W 1982 odbyło się referendum, w którym mieszkańcy (52%) opowiedzieli za wystąpieniem z Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej. Grenlandia wystąpiła z niej w 1985 i nie jest obecnie – w przeciwieństwie do Danii – członkiem Unii Europejskiej. Grenlandia jest członkiem Rady Nordyckiej.

    Muzyka grenlandzka to mieszanka dwóch głównych nurtów – inuickiego i duńskiego z wpływem amerykańskim i brytyjskim. Największa wytwórnia płyt to ULO z Sisimiut, stworzona przez Malika Høgh i Karstena Sommer. ULO wydaje muzykę grenlandzkich zespołów rockowych, jak np. Sume, piosenkarzy popowych takich jak Rasmus Lyberth, grup hip-hopowych, np. Nuuk Posse, a także muzykę ludową. Elementy nowoczesnej muzyki grenlandzkiej są także wykorzystywane przez muzyka jazzowego Kristiana Blaka.Jęczmień (Hordeum L.) – rodzaj zbóż z rodziny wiechlinowatych. W zależności od podziału wyróżnia się od 20 do 25 gatunków tego rodzaju traw jednorocznych lub trwałych. Pochodzi ze stref umiarkowanych półkuli północnej. Gatunkiem typowym jest Hordeum vulgare L.. 17 października 2012 r. tygodnik Nature poinformował, że brytyjscy naukowcy rozszyfrowali genom jęczmienia.

    Nazwa wyspy oznacza 'zielony kraj' – miała zachęcić do osiedlania się na niej, w przeciwieństwie do Islandii, której nazwa 'kraina lodu' miała zniechęcać.

    Geografia[ | edytuj kod]

     Osobne artykuły: Geografia GrenlandiiWyspy Grenlandii.

    Wyspa leży w północnej części Oceanu Atlantyckiego, jest częścią Ameryki Północnej i największą na świecie niekontynentalną wyspą. Od reszty kontynentu oddzielają ją cieśniny Davisa, Smitha i Robesona oraz Morze Baffina. Najdalej na północ położonym punktem jest Przylądek Morris Jesup, a na południe Przylądek Farvel. Od wschodu Cieśnina Duńska oddziela ją od Islandii. Najwyższym szczytem jest Góra Gunnbjørna 3700 m n.p.m., grubość lodu w czaszy lodowca dochodzi do 3500 m. Wybrzeże typu fiordowego z licznymi przybrzeżnymi wyspami. Większa część Grenlandii leży na północ od koła podbiegunowego. Na Grenlandii znajduje się również największy na świecie park narodowy.

    Trzmiel – zwyczajowa nazwa dużej, krępej i gęsto owłosionej pszczoły o czarnym ubarwieniu, zwykle z szerokimi, poprzecznymi, żółtymi lub pomarańczowymi pasami. W literaturze polskiej nazwą „trzmiel” określane są pszczoły z rodzaju Bombus – obejmującego również trzmielce.Szczętki (l. poj.: szczętka), eufauzje, eufazje (Euphausiacea), popularnie zwane krylem – rząd morskich pancerzowców liczący 86 gatunków. W odróżnieniu od innych skorupiaków szczętki posiadają skrzela zewnętrzne.

    Gdyby cała pokrywa lodowa Grenlandii uległa stopnieniu, poziom mórz podniósłby się o ponad 7 m.

    Ludność[ | edytuj kod]

    Przeważająca część ludności Grenlandii zamieszkuje południowo-zachodnią część kraju, gdzie warunki klimatyczne są najkorzystniejsze. Około 40% stanowią mieszkańcy licznych osad lub niewielkich miejscowości, położonych wokół wybrzeży Grenlandii. Około 25% całej populacji mieszka w stolicy kraju – Nuuk.

    Szerokość geograficzna (ang. latitude, symbol φ) – jedna ze współrzędnych geograficznych, kąt pomiędzy półprostą poprowadzoną ze środka kuli ziemskiej i przechodzącą przez dany punkt na jej powierzchni a płaszczyzną równika.Unia Europejska, UE – gospodarczo-polityczny związek 27 demokratycznych państw europejskich. Unia powstała 1 listopada 1993 roku – na mocy podpisanego 7 lutego 1992 traktatu z Maastricht – jako efekt wieloletniego procesu integracji politycznej, gospodarczej i społecznej. Korzenie współczesnej integracji europejskiej sięgają okresu powojennego i ograniczały się do 6 państw zachodnioeuropejskich. Państwa te tworzyły wiele form i mechanizmów współpracy, powoływały organizacje, instytucje i organy, których celem było wzmocnienie jedności między nimi. W 1993 nadrzędną wobec wszystkich poprzednich organizacji została Unia Europejska, sama otrzymując nieznaną wcześniej hybrydową formułę sui generis.

    Narodowości[ | edytuj kod]

    Większość mieszkańców Grenlandii stanowią Grenlandczycy (Inuici) – 89%. Zamieszkują ją również Europejczycy o różnym stopniu wymieszania, głównie Duńczycy.

    Języki[ | edytuj kod]

    Mieszkańcy Grenlandii posługują się trzema dialektami języka grenlandzkiego, którego forma używana na zachodnim wybrzeżu została językiem urzędowym. Powszechna jest również znajomość duńskiego oraz, w mniejszym stopniu, angielskiego (głównie w miastach).

    Wyznania[ | edytuj kod]

    Struktura religijna w 2010:

    Fiord – rodzaj głębokiej zatoki, mocno wcinającej się w głąb lądu, często rozgałęzionej, z charakterystycznymi stromymi brzegami, powstałej przez zalanie żłobów i dolin polodowcowych.Średniowieczne optimum klimatyczne – okres ocieplenia znany głównie z rejonu północnego Atlantyku (Europa, Ameryka Północna), które miało miejsce ok. 800-1300 n.e. Nastąpiło ono po chłodnym okresie tzw. średniowiecznej wędrówki ludów w Europie, czyli wczesnośredniowiecznym ochłodzeniu. Kończy ten okres mała epoka lodowa. Ocieplenie to jest jednym z wielu tej rangi ociepleń w holocenie np. optimum klimatyczne epoki brązu i epoki rzymskiej.
  • Kościół luterański – 36 000 wiernych (63%)
  • Kościół Nowego Życia (zielonoświątkowcy) – 580 wiernych (1%)
  • Bahaizm – 166 wyznawców
  • Świadkowie Jehowy – 153 głosicieli (2019)
  • Kościół katolicki – 133 wiernych
  • Bracia plymuccy – 120 wiernych
  • Statystyki demograficzne[ | edytuj kod]

    Współczynnik urodzeń:

  • 12,2/1000 mieszkańców (styczeń 2014)
  • Współczynnik zgonów:

    Port lotniczy Qaanaaq (IATA: NAQ, ICAO: BGQQ) – port lotniczy położony 4 km na północny zachód od Qaanaaq, na Grenlandii. Została wybudowany w 1991 r., aby obsługiwać Qaanaaq i okoliczne gminy w świetle faktu, że Baza lotnicza Thule w Pituffik nie jest otwarta dla regularnego ruchu pasażerskiego. Jest to jedyny cywilny port lotniczy w północnym Upernavik i ostatnim dla północnej Grenlandii.Wspólnota Europejska, WE (fr. Communauté Européenne, CE; ang. European Community, EC) – powołana do życia 1 stycznia 1958 na mocy traktatów rzymskich jako Europejska Wspólnota Gospodarcza (EWG), a istniejąca do 30 listopada 2009 historyczna organizacja ponadnarodowa. Pierwszy filar Unii Europejskiej wraz z Europejską Wspólnotą Energii Atomowej (Euratom), a do 2002 również z Europejską Wspólnotą Węgla i Stali. W 1992 na podstawie traktatu z Maastricht zmieniono nazwę EWG na Wspólnota Europejska, miał to być wyraz pragnienia państw narodowych rozszerzenia współpracy na obszary inne niż tylko gospodarka.
  • 7,9/1000 mieszkańców (marzec 2013)
  • Saldo migracji:

  • −447 (2013)
  • Liczba mężczyzn przypadających na 1 kobietę: (2011)

  • w chwili narodzin: 1,05
  • w grupie wiekowej poniżej 15 lat: 1,03
  • w grupie wiekowej 15–64 lata: 1,14
  • w grupie wiekowej powyżej 65 lat: 1,1
  • w całej populacji: 1,11
  • Śmiertelność noworodków: (2012)

  • łącznie 9,83/1000 żywych urodzeń
  • chłopców 11,23/1000 żywych urodzeń
  • dziewczynek 8,37/1000 żywych urodzeń
  • Średnia długość życia: (2012)

    Morze Baffina (ang. Baffin Bay) – morze w Arktyce leżące pomiędzy Grenlandią na wschodzie, Ziemią Baffina na zachodzie, Wyspą Ellesmere’a i Wyspą Devon na północy. Na południu łączy się z Oceanem Atlantyckim za pośrednictwem Cieśniny Davisa, natomiast na północy – z Oceanem Arktycznym za pośrednictwem kilku cieśnin:Jałowiec (Juniperus L.) – rodzaj roślin iglastych należący do rodziny cyprysowatych. Liczy ok. 50–71 gatunków, z których w Polsce w warunkach naturalnych występują 2. Rodzaj należy obok sosen do najbardziej rozpowszechnionych przedstawicieli iglastych na Ziemi. Jałowce rosną w strefie klimatu umiarkowanego i subpolarnego na wszystkich kontynentach półkuli północnej, a także w górach w strefie międzyzwrotnikowej. Wiele gatunków i ich odmian uprawianych jest jako rośliny ozdobne.
  • dla całej populacji: 71,1 lat
  • średnia długość życia mężczyzn: 68,7
  • średnia długość życia kobiet: 73,5
  • Dzietność:

  • współczynnik dzietności: 1,98 (2012)
  • Samobójstwa: Według różnych doniesień do pierwszej połowy XX wieku Grenlandia należała do krajów z niewielką liczbą samobójstw. Jednak od roku 1970 ich liczba zaczęła gwałtownie rosnąć i w 1986 była w niektórych miejscowościach główną przyczyną zgonów wśród młodych ludzi. Według niektórych raportów przeciętnie co 4 lub co 5 Grenlandczyk podejmował próbę odebrania sobie życia. Najczęściej młodzi ludzie w wieku przeciętnie od 15 do 19 lat. Wśród przyczyn wymienia się alkoholizm i depresję. Zasadniczą przyczyną może być zmiana stylu życia Grenlandczyków, którzy w ramach tzw. polityki G60 byli przesiedlani do bloków w tzw. „stylu sowieckim”. Ludzie ci, którzy przez stulecia zajmowali się łowiectwem, nagle znaleźli się w zupełnie nowej sytuacji, w której nie potrafią się odnaleźć.

    Półkula północna – część kuli ziemskiej, półkula położona na północ od równika. Obejmuje szerokości geograficzne od 0° do 90°N.Niedźwiedź polarny, niedźwiedź biały (Thalarctos maritimus) – gatunek dużego ssaka drapieżnego z rodziny niedźwiedziowatych, zamieszkującego Arktykę. Jest drapieżnikiem szczytowym w zasięgu swojego występowania. Grube futro i warstwa tłuszczu chronią go przed zimnem. Włosy tworzące sierść niedźwiedzia są półprzezroczyste; sierść jako całość ma zazwyczaj kolor biały lub kremowy, przez co umożliwia zwierzęciu dobry kamuflaż. Skóra ma barwę czarną. Niedźwiedź polarny ma krótki ogon i małe uszy, co pomaga mu redukować utratę ciepła. Stosunkowo mała głowa i długie, zwężające się ku tyłowi ciało nadają mu opływowy kształt przydatny do pływania. Jest ssakiem prowadzącym niemal morski tryb życia, potrzebującym do przetrwania jedynie kawałka pływającego lodu i żywności znajdowanej w wodzie, oraz miejsca do urodzenia i odchowania młodych. Jego systematyczna (łacińska) nazwa Ursus maritimus oznacza „niedźwiedź morski”. Przystosował się do życia na lądzie, morzu i lodzie.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]




    Warto wiedzieć że... beta

    Gromadnik, kapelan (Mallotus villosus) – gatunek ryby stynkokształtnej z rodziny stynkowatych (Osmeridae), jedyny przedstawiciel rodzaju Mallotus.
    Język grenlandzki (kalaallisut) to polisyntetyczny język aglutynacyjny należący do rodziny języków eskimo-aleuckich, używany na Grenlandii. Jest czasem uznawany za jeden z wariantów języka inuktitut. Ma trzy główne dialekty: Avanersuaq (północna Grenlandia), Tunu (wschodnia Grenlandia) i Kitaa (zachodnia Grenlandia).
    Gronostaj europejski, gronostaj, łasica gronostaj (Mustela erminea) – gatunek małego drapieżnego ssaka z rodziny łasicowatych (Mustelidae).
    Porosty (łac. Lichenes z gr. λειχήνα, leichena) – tradycyjna nazwa organizmów składających się z grzybów (Fungi), tworzących obligatoryjne symbiozy – głównie z prokariotycznymi cyjanobakteriami (Cyanobacteria) lub eukariotycznymi zielenicami (Chlorophyta). Jako samodzielna jednostka taksonomiczna przestała istnieć w 1981 roku w wyniku zmian, wprowadzonych przez Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Botanicznej. Pojęcie to ujmowane jest obecnie w kategoriach ekologicznych (podobnie jak grzyby mykoryzowe), a nie systematycznych. Systematyka i nomenklatura porostów dotyczy ich komponentu grzybowego.
    Historia Grenlandii – największej wyspy na Ziemi, to historia zmagań człowieka z arktycznymi warunkami na niej panującymi, z zalegającą na ok. 84% wyspy pokrywą lodową, ograniczającą aktywność człowieka do wybrzeży. Grenlandia nie była znana Europejczykom do X w., kiedy to odkryli ją norwescy wikingowie, którzy zabłądzili w drodze do Islandii. Przed tym odkryciem przez długi czas zamieszkiwały ją ludy arktyczne, choć w chwili przybycia wikingów była niezamieszkana. Przodkowie dzisiejszych Inuitów (dawniej Eskimosów) przybyli na wyspę dopiero na początku XIII w. Inuici byli jedynym ludem, jaki zamieszkiwał wyspę przez kilkaset lat, jednak w XVIII w. wyspa stała się kolonią duńską.
    Łosoś szlachetny, łosoś atlantycki, łosoś pospolity, łosoś europejski, łosoś (Salmo salar) – ryba z rodziny łososiowatych (Salmonidae).
    Referendum na Grenlandii w 2008 roku - referendum przeprowadzone 25 listopada w sprawie rozszerzenia zakresu autonomii Grenlandii stanowiącej duńskie terytorium zależne.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.095 sek.