• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Granit karkonoski

    Przeczytaj także...
    Śnieżne Kotły (niem. Schneegruben, czes. Sněžné jámy) — kotły polodowcowe w Karkonoszach, w południowo-zachodniej Polsce.Masyw karkonoski – jednostka geologiczna w Sudetach Zachodnich, zbudowana z kilku odmian granitów wieku górnokarbońskiego. Wchodzi w skład bloku karkonosko-izerskiego.
    Pegmatyty – rodzaj skał magmowych charakteryzujących się szczególną mega- lub gigantokrystaliczną teksturą, wzbogaconych w pierwiastki niekompatybilne oraz minerały zawierające składniki lotne jak fluor, bor, fosfor i inne. Najczęstszym typem są pegmatyty granitoidowe, ale występują również pegmatyty gabrowe, sjenitowe, skał wysoko alkalicznych (pegmatyty agpaitowe i miaskitowe). Nazwa pochodzi od gr. pegma – silne łącze, stwardniałość, dla odwzorowania zwięzłości granitu pismowego. Skałę tę wyróżnił i opisał po raz pierwszy René-Just Haüy w 1813 roku.
    Zgład granitu karkonoskiego, Szklarska Poręba-Huta, Dolny Śląsk

    Granit karkonoski – skała budująca masyw granitowy w Sudetach Zachodnich zbudowany z kilku odmian granitów;

  • centralny, porfirowaty,
  • grzbietowy, równoziarnisty,
  • granofirowy.
  • Granit karkonoski powstał w karbonie późnym. Odznacza się wyraźnym ciosem w trzech prostopadłych płaszczyznach. Ułatwia to jego eksploatację. Ze względu na dość duże ziarna o różnych barwach – różowe i białe skalenie, często z obwódkami, czarny biotyt, szary kwarc, występowanie czarnych lub ciemnoszarych szlir, żył aplitowych oraz ciał pegmatytowych jest bardzo dekoracyjny.

    Śląsk (śl. Ślunsk, Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Dzieli się na Dolny i Górny Śląsk. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.Góry Sokole (niem. Fischbacher Forst) - niewielki masyw składający się z Krzyżnej Góry (654 m n.p.m.), Sokolika (623 m n.p.m.), Browarówki (510 m n.p.m.), Rudzika (500 m n.p.m.) Łysej (490 m n.p.m.), Buczka (456 m n.p.m.) oraz kilku mniejszych, bezimiennych kopek, na północno-zachodniej krawędzi Rudaw Janowickich w Sudetach Zachodnich, w pobliżu Jeleniej Góry i Janowic Wielkich. Od głównego masywu Rudaw oddzielone Przełęczą Karpnicką (475 m n.p.m.). Od północy graniczą z Górami Kaczawskimi, od zachodu z Kotliną Jeleniogórską, od południa ze Wzgórzami Karpnickimi.

    Występują w nim liczne ciała pegmatytowe, szliry zbudowane z ciemnych minerałów. Pocięty jest młodszymi żyłami aplitów, żyłami kwarcowymi oraz lamprofirowymi. W kilku miejscach, m.in. w rejonie Maciejowej oraz w Śnieżnych Kotłach występują trzeciorzędowe bazalty.

    Granit karkonoski buduje fragmenty Gór Izerskich, Karkonoszy, Kotliny Jeleniogórskiej i Rudaw Janowickich w Sudetach Zachodnich. Jego długość na powierzchni ziemi sięga 70 km, a szerokość dochodzi do 22 km.

    Aplit – głębinowa, najczęściej kwaśna skała magmowa, tworząca żyły, czasem gniazda. Występuje w granitoidach oraz skałach ich osłony.Czeski Grzbiet (czes. Český hřbet lub Vnitřni hřbet, 1020-1555 m n.p.m.) – grzbiet górski w Sudetach Zachodnich w paśmie Karkonoszy po czeskiej stronie.

    Z granitu karkonoskiego zbudowana jest większa część czeskich Gór Izerskich oraz zachodnia część i południowe zbocza Wysokiego Grzbietu Izerskiego, Grzbiet Śląski w Karkonoszach oraz północno-zachodnia część Karkonoszy czeskich (po Czeski Grzbiet), Karkonoski Padół Śródgórski, Pogórze Karkonoskie, prawie cała Kotlina Jeleniogórska i zachodnie zbocza Rudaw Janowickich z ich najwyższym szczytemSkalnikiem i Górami Sokolimi.

    Lamprofiry - należą do skał magmowych, a dokładniej do głębinowych hipabysalnych i subwulkanicznych. Są przeważnie obojętne lub zasadowe, najrzadziej ultrazasadowe. Klasyfikuje się do skał żyłowych gdyż występują w postaci dajek i silli. Nazwa pochodzi od złożenia greckich słów lampros - lśniący połączonego z terminem porfir.Skalenie, szpat polny – najpospolitsze minerały w skorupie ziemskiej. Skalenie są glinokrzemianami przestrzennymi potasu, sodu, wapnia, rzadziej baru. Zawierają izomorficzne domieszki litu, rubidu, cezu, strontu i żelaza.

    Z powodu jego rozprzestrzenienia Czesi nazywają go granitem karkonosko-izerskim (czes. krkonošsko-jizerský žulový masív, krkonošsko-jizerská žula lub krkonošsko-jizerský pluton).

    Granity karkonoskie od wieków były eksploatowane w licznych kamieniołomach, zarówno na terenie Śląska jak i Czech.

    Bibliografia[]

  • Józef Oberc: Budowa geologiczna Polski, t. IV Tektonika, cz. 2 Sudety i obszary przyległe, Wydawnictwo Geologiczne, Warszawa 1972
  • Maria Borkowska: Petrografia granitu Karkonoszy, Geologia Sudetica, v. II, Wydawnictwo Geologiczne, Warszawa 1966, ss. 7-120
  • Stefan Kozłowski: Surowce skalne Polski, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa 1986
  • (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Karkonosze (łac. Askiburgion; pol. n. tradyc. do 1946 Góry Olbrzymie, również Karkonosze, czes. Krkonoše, czes. gwar. góral. Kerkonoše, śl. Gůry Uolbrzimje, śl.-niem. Riesageberge, niem. Riesengebirge, ang. Giant Mountains) (332,37) – najwyższe pasmo górskie Sudetów i zarazem Czech rozciągające się na przestrzeni ok. 70 km (od Przełęczy Szklarskiej na zachodzie do Przełęczy Lubawskiej na wschodzie). Szerokość pasma waha się od 8 do 20 km. Karkonosze zajmują powierzchnię ok. 650 km², z czego do Polski należy 185 km² czyli ponad 28%. Głównym grzbietem gór przebiega granica polsko-czeska. Najwyższym szczytem jest Śnieżka (1602 m n.p.m.) - najwyższy szczyt Republiki Czeskiej.Maciejowa - to dzielnica Jeleniej Góry, położona w północno-wschodniej części miasta przy trasie 3, (E-65) relacji Świnoujście - Jakuszyce.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Cios - zbiór seryjnych spękań i szczelin w skałach uporządkowanych geometrycznie w odstępach większych niż kilka centymetrów, występujących w zespołach i systemach. Przez to pojęcie można też rozumieć zdolność skały do pękania według określonego wzoru.
    Minerał (fr. minéral, od celt. mina – kopalnia) – pierwiastek lub związek chemiczny będący normalnie ciałem krystalicznym, którego struktura ukształtowała się w toku procesów geologicznych.
    Wysoki Grzbiet (niem. Hoher Iserkamm) - grzbiet górski, w Górach Izerskich w południowo zachodniej Polsce w woj. dolnośląskim.
    Pogórze Karkonoskie - region na północnym obrzeżu Karkonoszy, rozciągający się pomiędzy rzekami Łomnicą i Kamienną, stanowiący obszar pośredni pomiędzy Kotliną Jeleniogórską na północy a Karkonoskim Padołem Śródgórskim na południu. Granica północna jest bardzo wyraźna. Wzniesienia stromo opadają do Kotliny Jeleniogórskiej. Granica południowa jest częściowo rozmyta.
    Dolny Śląsk (niem. Niederschlesien, śl-niem. Niederschläsing, czes. Dolní Slezsko, śl. Dolny Ślůnsk, łac. Silesia Inferior) – część historycznej krainy Śląska, położona w południowo-zachodniej Polsce nad środkową Odrą oraz w północnej części Czech.
    Kotlina Jeleniogórska (niem. Hirschberger Tal) (332.36) - mezoregion fizycznogeograficzny w południowo-zachodniej Polsce w województwie dolnośląskim w Sudetach Zachodnich. Łączna powierzchnia regionu 273 km . Rozległe obniżenie śródgórskie ograniczone od północy Górami Kaczawskimi, od wschodu Rudawami Janowickimi, od południa Karkonoszami, od zachodu Górami Izerskimi i Pogórzem Izerskim.
    Józef Oberc (ur. 28 lipca 1918 w Jaśle, zm. 22 listopada 2008 we Wrocławiu) – polski geolog specjalizujący się w badaniach Sudetów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.047 sek.