• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Granica brytyjsko-irlandzka

    Przeczytaj także...
    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Unia Europejska, UE – gospodarczo-polityczny związek 27 demokratycznych państw europejskich. Unia powstała 1 listopada 1993 roku – na mocy podpisanego 7 lutego 1992 traktatu z Maastricht – jako efekt wieloletniego procesu integracji politycznej, gospodarczej i społecznej. Korzenie współczesnej integracji europejskiej sięgają okresu powojennego i ograniczały się do 6 państw zachodnioeuropejskich. Państwa te tworzyły wiele form i mechanizmów współpracy, powoływały organizacje, instytucje i organy, których celem było wzmocnienie jedności między nimi. W 1993 nadrzędną wobec wszystkich poprzednich organizacji została Unia Europejska, sama otrzymując nieznaną wcześniej hybrydową formułę sui generis.
    Mila na godzinę (mph, z ang. miles per hour) – stosowana w krajach anglosaskich jednostka prędkości równa jednej mili angielskiej na godzinę.
    Przebieg granicy
    Znak ostrzegający kierowców przekraczających granicę o zmianie miary prędkości z mph (brytyjskiego) na km/h (irlandzkiego)

    Granica brytyjsko-irlandzka (irl. Teorainn Éireannach) – granica międzypaństwowa pomiędzy Irlandią i Wielką Brytanią.

    Granica rozpoczyna się na północnym krańcu wyspy w Lough Foyle, kończy się na wschodzie, nad Morzem Irlandzkim w Carlingford Lough. Jest to jedyna granica lądowa Wielkiej Brytanii i Irlandii. Tak jak inne granice w Unii Europejskiej, granica jest otwarta, chociaż oba państwa nie należą do strefy Schengen.

    Armagh (irl. Contae Ard Mhacha) – jedno z sześciu hrabstw położonych w irlandzkiej prowincji Ulster, wchodzących w skład brytyjskiej Irlandii Północnej. Położone w północno-wschodniej części wyspy. Hrabstwo graniczy z hrabstwami: Down na wschodzie, Tyrone na północnym zachodzie, Antrim i Londonderry przez Lough Neagh na północy, oraz z dwoma hrabstwami Republiki Irlandii na południu: Louth i Monaghan.Donegal (irl. Contae Dhún na nGall) – hrabstwo na północnym zachodzie Irlandii, jedno z trzech hrabstw historycznego Ulsteru pozostających poza granicami Irlandii Północnej. Nazwa pochodzi z języka irlandzkiego i oznacza fort, który odpiera cudzoziemców (wedle innej wersji fort cudzoziemców). Kiedyś czasami było też nazywane Tyrconnel (irl.: Tír Chonaill – ziemia Connallów).

    Ustanowienie[ | edytuj kod]

    Granica została stworzona w 1921 przez Parlament Brytyjski na podstawie Government of Ireland Act z 1920, który wprowadzał w Irlandii rządy autonomiczne z dwoma parlamentami: Irlandii Południowej i Irlandii Północnej. Sześć z trzydziestu dwóch hrabstw irlandzkich zostało przyłączonych do Irlandii Północnej, zaś z reszty stworzono Irlandię Południową. Traktat angielsko-irlandzki z grudnia 1921 tworzył Wolne Państwo Irlandzkie. Granica pomiędzy Wielką Brytanią i Irlandią stała się granicą międzynarodową w grudniu 1922, gdy Wolne Państwo Irlandzkie uzyskało niepodległość.

    Irlandia była pod panowaniem angielskim przez 750 lat, od złożenia hołdu lennego Henrykowi II z dynastii Plantagenetów w 1171 r. aż do utworzenia w 1921 r. Wolnego Państwa Irlandzkiego. Przez ten czas istniało na wyspie wiele ruchów niepodległościowych.Układ z Schengen – porozumienie, które znosi kontrolę osób przekraczających granice między państwami członkowskimi układu, a w zamian za to wzmacnia współpracę w zakresie bezpieczeństwa i polityki azylowej. Dotyczy również współpracy przygranicznej.

    Hrabstwa przygraniczne[ | edytuj kod]

    Irlandia Północna[ | edytuj kod]

  • Londonderry
  • Tyrone
  • Fermanagh
  • Armagh
  • Down
  • Republika Irlandii[ | edytuj kod]

  • Donegal
  • Leitrim
  • Cavan
  • Monaghan
  • Louth
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Irlandzka Armia Republikańska
  • Irlandzka walka o niepodległość
  • Konflikt w Irlandii Północnej
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. K.J. Rankin: The Creation and Consolidation of the Irish Border (ang.). Institute for British-Irish Studies, 2005. [dostęp 2020-05-08].
    2. (Statutory Rules & Orders published by authority (SR&O) 1921, No. 533).
    Irlandia Południowa (irl. Deisceart Éireann) – efemeryczna część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii, istniejąca w latach 1921-1922.Londonderry lub Derry (irl. Contae Dhoire lub Doire – „drewno dębowe”) – jedno z sześciu hrabstw położonych na wyspie Irlandii w prowincji Ulster, wchodzących w skład brytyjskiej Irlandii Północnej. Położone w północnej części wyspy. Hrabstwo graniczy z hrabstwem Donegal (Irlandia) na zachodzie, Tyrone na południowym zachodzie, Antrim na wschodzie, oraz z Armagh przez Lough Neagh na południu.




    Warto wiedzieć że... beta

    Lough Foyle (irl. Loch Feabhail) – zatoka na granicy Republiki Irlandii i Irlandii Północnej, na wschód od półwyspu Inishowen. Geologicznie jest to estuarium rzeki Foyle.
    Fermanagh (irl. Contae Fhear Manach lub Fear Manach) – jedno z sześciu hrabstw położonych w irlandzkiej prowincji Ulster, wchodzących w skład brytyjskiej Irlandii Północnej. Położone w północnej części wyspy. Hrabstwo graniczy z hrabstwem Tyrone na północnym wschodzie oraz z czterema hrabstwami Republiki Irlandii – Donegal na północy, Leitrim na zachodzie, Cavan na południu oraz z Monaghan na wschodzie.
    Pojęcie autonomia pochodzi od (staro)greckiego αυτονομία, (αὐτονομία) autonomía = możliwość stanowienia norm samemu sobie, samodzielność prawna. Dziś używa się go w zależności od dyscypliny (gospodarka, prawo, polityka) lub kontekstu w znaczeniu suwerenność, niezawisłość, niezależność, samorządność, (całkowita lub częściowa).
    Traktat angielsko-irlandzki (ang. Anglo-Irish Treaty, Treaty, oficj. Articles of Agreement for a Treaty Between Great Britain and Ireland, irl. Conradh Angla-Éireannach) – traktat angielsko-irlandzki, kończący irlandzką wojnę o niepodległość.
    Kilometr na godzinę – powszechnie stosowana jednostka szybkości lub wartości prędkości, oznaczana km/h. W języku angielskim używane są również oznaczenia kph oraz kmph (przez analogię do mph). Obiekt poruszający się z prędkością 1 km/h w ciągu 1 godziny przebędzie drogę 1 kilometra.
    Granica państwowa – powierzchnia pionowa przechodząca przez linię graniczną oddzielająca terytorium, podziemie i obszar powietrzny jednego państwa od innych państw lub obszarów niczyich. Do określania granic często używa się charakterystycznych elementów geograficznych, jak na przykład rzeki, łańcuchy górskie lub wybrzeża morskie. Oznaczana jest specjalnymi znakami . Stopień rozwinięcia granicy państwa określa współczynnik rozwinięcia granicy.
    Carlingford Lough (irl. Loch Cairlinn, ulster scots Carlinford Loch lub Cairlinfurd Loch) – fiord o charakterze polodowcowym na zachodzie wyspy Irlandii. Stanowi część granicy między Irlandią Północną na północy a Irlandią na południu. Na północnym brzegu znajduje się hrabstwo Down, a na jego południowym brzegu znajduje się hrabstwo Louth. Historycznie nazywany był Cuan Snámh-Aighneach, Snámh-Aighneach lub Cuan Cairlinne w języku irlandzkim. Starsza angielska nazwa to Nury (Newry) Bay.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.02 sek.