• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Granica brytyjsko-irlandzka

    Przeczytaj także...
    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Mila na godzinę (mph, z ang. miles per hour) – stosowana w krajach anglosaskich jednostka prędkości równa jednej mili angielskiej na godzinę.
    Armagh (irl. Contae Ard Mhacha) – jedno z sześciu hrabstw położonych w irlandzkiej prowincji Ulster, wchodzących w skład brytyjskiej Irlandii Północnej. Położone w północno-wschodniej części wyspy. Hrabstwo graniczy z hrabstwami: Down na wschodzie, Tyrone na północnym zachodzie, Antrim i Londonderry przez Lough Neagh na północy, oraz z dwoma hrabstwami Republiki Irlandii na południu: Louth i Monaghan.
    Przebieg granicy
    Znak ostrzegający kierowców przekraczających granicę o zmianie miary prędkości z mph (brytyjskiego) na km/h (irlandzkiego)

    Granica brytyjsko-irlandzka (irl. Teorainn Éireannach) – granica międzypaństwowa pomiędzy Irlandią i Wielką Brytanią.

    Donegal (irl. Contae Dhún na nGall) – hrabstwo na północnym zachodzie Irlandii, jedno z trzech hrabstw historycznego Ulsteru pozostających poza granicami Irlandii Północnej. Nazwa pochodzi z języka irlandzkiego i oznacza fort, który odpiera cudzoziemców (wedle innej wersji fort cudzoziemców). Kiedyś czasami było też nazywane Tyrconnel (irl.: Tír Chonaill – ziemia Connallów).Irlandia była pod panowaniem angielskim przez 750 lat, od złożenia hołdu lennego Henrykowi II z dynastii Plantagenetów w 1171 r. aż do utworzenia w 1921 r. Wolnego Państwa Irlandzkiego. Przez ten czas istniało na wyspie wiele ruchów niepodległościowych.

    Granica rozpoczyna się na północnym krańcu wyspy w Lough Foyle, kończy się na wschodzie, nad Morzem Irlandzkim w Carlingford Lough. Jest to jedyna granica lądowa Wielkiej Brytanii i Irlandii. Tak jak inne granice w Unii Europejskiej, granica jest otwarta, chociaż oba państwa nie należą do strefy Schengen.

    Irlandia Południowa (irl. Deisceart Éireann) – efemeryczna część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii, istniejąca w latach 1921-1922.Londonderry lub Derry (irl. Contae Dhoire lub Doire – „drewno dębowe”) – jedno z sześciu hrabstw położonych na wyspie Irlandii w prowincji Ulster, wchodzących w skład brytyjskiej Irlandii Północnej. Położone w północnej części wyspy. Hrabstwo graniczy z hrabstwem Donegal (Irlandia) na zachodzie, Tyrone na południowym zachodzie, Antrim na wschodzie, oraz z Armagh przez Lough Neagh na południu.

    Ustanowienie[]

    Granica została stworzona w 1921 przez Parlament Brytyjski na podstawie Government of Ireland Act z 1920, który wprowadzał w Irlandii rządy autonomiczne z dwoma parlamentami; Irlandii Południowej i Irlandii Północnej. Sześć z trzydziestu dwóch hrabstw irlandzkich zostało przyłączonych do Irlandii Północnej, zaś z reszty stworzono Irlandię Południową. Traktat angielsko-irlandzki z grudnia 1921 tworzył Wolne Państwo Irlandzkie.

    Lough Foyle (irl. Loch Feabhail) – zatoka na granicy Republiki Irlandii i Irlandii Północnej, na wschód od półwyspu Inishowen. Geologicznie jest to estuarium rzeki Foyle.Fermanagh (irl. Contae Fhear Manach lub Fear Manach) – jedno z sześciu hrabstw położonych w irlandzkiej prowincji Ulster, wchodzących w skład brytyjskiej Irlandii Północnej. Położone w północnej części wyspy. Hrabstwo graniczy z hrabstwem Tyrone na północnym wschodzie oraz z czterema hrabstwami Republiki Irlandii – Donegal na północy, Leitrim na zachodzie, Cavan na południu oraz z Monaghan na wschodzie.

    Granica pomiędzy Wielką Brytanią i Irlandią stała się granicą międzynarodową w grudniu 1922, gdy Wolne Państwo Irlandzkie uzyskało niepodległość.

    Hrabstwa przygraniczne[]

    Irlandia Północna[]

  • Londonderry
  • Tyrone
  • Fermanagh
  • Armagh
  • Down
  • Republika Irlandii[]

  • Donegal
  • Leitrim
  • Cavan
  • Monaghan
  • Louth
  • Zobacz też[]

  • Irlandzka Armia Republikańska
  • Irlandzka walka o niepodległość
  • Konflikt w Irlandii Północnej
  • Przypisy

    1. Irlandia - Encyklopedia PWN
    2. (Statutory Rules & Orders published by authority (SR&O) 1921, No. 533).
    Pojęcie autonomia pochodzi od (staro)greckiego αυτονομία, (αὐτονομία) autonomía = możliwość stanowienia norm samemu sobie, samodzielność prawna. Dziś używa się go w zależności od dyscypliny (gospodarka, prawo, polityka) lub kontekstu w znaczeniu suwerenność, niezawisłość, niezależność, samorządność, (całkowita lub częściowa).Traktat angielsko-irlandzki (ang. Anglo-Irish Treaty, Treaty, oficj. Articles of Agreement for a Treaty Between Great Britain and Ireland, irl. Conradh Angla-Éireannach) – traktat angielsko-irlandzki, kończący irlandzką wojnę o niepodległość.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Układ z Schengen – porozumienie, które znosi kontrolę osób przekraczających granice między państwami członkowskimi układu, a w zamian za to wzmacnia współpracę w zakresie bezpieczeństwa i polityki azylowej. Dotyczy również współpracy przygranicznej.
    Kilometr na godzinę – powszechnie stosowana jednostka szybkości lub wartości prędkości, oznaczana km/h. W języku angielskim używane są również oznaczenia kph oraz kmph (przez analogię do mph). Obiekt poruszający się z prędkością 1 km/h w ciągu 1 godziny przebędzie drogę 1 kilometra.
    Konflikt w Irlandii Północnej (ang. The Troubles – „Kłopoty”, irl. Na Trioblóidí) – konflikt o podłożu etniczno-politycznym, rozgrywający się na obszarze Irlandii Północnej, okresowo rozszerzający się również na Anglię, Irlandię i kontynentalną Europę, trwający od końca lat 60. XX wieku aż do podpisania porozumienia wielkopiątkowego w Belfaście w 1998 roku. Pomimo podpisania porozumienia pokojowego nadal dochodzi do sporadycznych aktów przemocy.
    Monaghan (irl. Contae Mhuineacháin) – hrabstwo w Irlandii. Jest to jedno z trzech hrabstw prowincji Ulster, które nie należą do Irlandii Północnej. Nazwa hrabstwa odnosi się do dużej liczby drumlinów, małych wzgórz tworzących pola drumlinowe, powstałych poprzez działalność lodowca.
    Cavan (irl. Contae Chabháin) – hrabstwo w Irlandii, jedno z trzech hrabstw prowincji Ulster, które nie są częścią Irlandii Północnej. Cavan graniczy z hrabstwami: Monaghan, Leitrim, Longford, Meath, Westmeath z Irlandii, oraz Fermanagh z Irlandii Północnej.
    Parlament Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej jest najwyższym prawodawczym organem w Zjednoczonym Królestwie oraz brytyjskich terytoriach zamorskich. Na jego czele stoi monarcha brytyjski, obecnie królowa Elżbieta II.
    Wolne Państwo Irlandzkie (irl. Saorstát Éireann) – istniejące w latach 1922-1937 niepodległe państwo obejmujące 26 z 32 hrabstw Irlandii, oddzielonych od Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.026 sek.