• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Granaty Wielickie

    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Wielicka Kopa (słow. Velická kopa, niem. Flecht, węg. Fonatos) – mało wybitne wzniesienie o wysokości 2227 m n.p.m., jedno z ostatnich w masywie Granatów Wielickich w słowackich Tatrach Wysokich. Wielicka Kopa od Dwoistej Turni oddzielona jest Dwoistą Przełęczą, a od Niedźwiedzich Czub – Niedźwiedzią Przełęczą. Należy do grupy Granackich Turni – wyższej z dwóch części Granatów Wielickich.
    Staroleśny Szczyt (także krótko Staroleśna, dawniej również Staroleśniański Szczyt, słow. Bradavica, niem. Warze, węg. Bibircs, 2476 m n.p.m.) – wybitny czterowierzchołkowy szczyt Tatr Wysokich, położony na terenie Słowacji, w bocznej grani odchodzącej na południowy wschód od grani głównej w zwornikowym szczycie Mała Wysoka (Východná Vysoká).
    Granaty Wielickie – widok z Tatrzańskiej Magistrali
    Granaty Wielickie – widok z Doliny Sławkowskiej (z podpisami)
    Granaty Wielickie – widok z Doliny Sławkowskiej (z podpisami)
    Wielicka Baszta i Granacka Ławka nad Dwoistym Kotłem
    Rogata Turnia – najwyższy szczyt Granatów Wielickich i jeden z najtrudniej dostępnych

    Granaty Wielickie (słow. Velické Granáty, Granátová stena, niem. Granatenwand, węg. Gránátfal) – postrzępiona grań odchodząca od Staroleśnego Szczytu (Bradavica) w kierunku południowo-wschodnim, oddzielona od niego Kwietnikową Przełączką (Kvetnicové sedlo). Wznosi się ona pomiędzy Doliną Wielicką (Velická dolina) a Doliną Sławkowską (Slavkovská dolina). W grani Granatów Wielickich znajdują się (w kolejności od Kwietnikowej Przełączki):

    Pośrednia Granacka Szczerbina (słow. Prostredná Granátová štrbina) – przełęcz znajdująca się w masywie Granatów Wielickich w słowackiej części Tatr Wysokich. Stanowi ona najgłębsze z kilku wcięć w grani pomiędzy Małą Granacką Turnią a Wielką Granacką Turnią. Należy do grupy Granackich Turni – wyższej z dwóch części Granatów Wielickich. Siodło Pośredniej Granackiej Szczerbiny jest wyłączone z ruchu turystycznego i nie prowadzą na nie żadne znakowane szlaki turystyczne, dostęp na tę przełęcz mają jedynie taternicy.Kwietnikowy Kocioł (słow. Kvetnicový kotol) – duży cyrk lodowcowy w słowackich Tatrach Wysokich, znajdujący się w południowo-zachodnich stokach Granatów Wielickich, opadających w kierunku Doliny Wielickiej. Jest to położony najdalej na północny zachód z trzech większych kotłów (pozostałe to Dwoisty Kocioł i Granacki Kocioł) przecinających trasę Granackiej Ławki – systemu zachodów i półek biegnących pomiędzy Granackimi Turniami a Granackimi Basztami.
  • Rogata Turnia (Rohatá veža, ok. 2420 m n.p.m.) – najwyższy szczyt Granatów Wielickich,
  • Niżnia Kwietnikowa Przełączka (Rohatá štrbina),
  • Granacki Róg (Granátový roh),
  • Wyżnia Granacka Szczerbina (Horná Granátová štrbina),
  • Mała Granacka Turnia (Malá Granátová veža, 2298 m),
  • Pośrednia Granacka Szczerbina (Prostredná Granátová štrbina),
  • Wielka Granacka Turnia (Veľká Granátová veža, 2318 m),
  • Niżnia Granacka Szczerbina (Dolná Granátová štrbina),
  • Dwoiste Czuby (Dvojité zuby),
  • Niżnia Dwoista Szczerbina (Nižná Dvojitá štrbina),
  • Dwoista Baszta (Dvojitá bašta),
  • Pośrednia Dwoista Szczerbina (Prostredná Dvojitá štrbina),
  • Dwoista Kopa (Dvojitá kopa),
  • Wyżnia Dwoista Szczerbina (Vyšná Dvojitá štrbina),
  • Dwoista Turnia (Dvojitá veža, 2312 m) – 2 wierzchołki (wyższy północny),
  • Dwoista Przełęcz (Sedlo pod Dvojitou, ok. 2210 m),
  • Wielicka Kopa (Velická kopa, 2227 m),
  • Niedźwiedzia Przełęcz (Sedlo pod Velickou kopou),
  • Niedźwiedzie Czuby (Velické hrby):
  • Zadnia Niedźwiedzia Czuba (Zadný Velický hrb, 2001 m),
  • Zadnia Niedźwiedzia Szczerbina (Zadná Velická štrbina),
  • Pośrednia Niedźwiedzia Czuba (Prostredný Velický hrb),
  • Pośrednia Niedźwiedzia Szczerbina (Prostredná Velická štrbina),
  • Skrajna Niedźwiedzia Czuba (Predný Velický hrb),
  • Skrajna Niedźwiedzia Szczerbina (Predná Velická štrbina),
  • Mała Niedźwiedzia Czuba (Malý Velický hrb).
  • Wymienione powyżej szczyty wraz z Podufałą Turnią (Opálová veža), wznoszącą się w południowo-zachodnim żebrze Rogatej Turni, określane się niekiedy wspólnym mianem – Granackie Turnie (Granátové veže).

    Johann Franz senior (ur. w 1863 r. w Nowej Leśnej, zm. 18 lipca 1939 r. w Tatrach) – jeden z najbardziej znanych spiskoniemieckich przewodników tatrzańskich, ojciec Johanna Franza juniora, również przewodnika.Granacki Kocioł (słow. Granátový kotol) – rozległy cyrk lodowcowy w słowackich Tatrach Wysokich, znajdujący się w południowo-zachodnich stokach Granatów Wielickich, opadających w kierunku Doliny Wielickiej. Jest to środkowy z trzech większych kotłów (pozostałe to Dwoisty Kocioł i Kwietnikowy Kocioł) przecinających trasę Granackiej Ławki – systemu zachodów i półek biegnących pomiędzy Granackimi Turniami a Granackimi Basztami.

    Po stronie Doliny Wielickiej wznosi się równoległy, niższy szereg szczytów – Granackie Baszty (Granatové steny). Są to kulminacje krótkich, bocznych żeber odchodzących z Granackich Turni. Pomiędzy Granackimi Turniami a Granackimi Basztami przebiega system szerokich, trawiastych zachodów – Granacka Ławka (Granátová lávka). Granackie Baszty opadają do Doliny Wielickiej wysokimi, niemal pionowymi ścianami, są natomiast w większości niezbyt wybitne i łatwo dostępne od strony szerokich przełączek, przez które prowadzi Granacka Ławka. Wśród Granackich Baszt najbardziej znane są (w kolejności od północnego zachodu):

    Dwoista Przełęcz (słow. Sedlo pod Dvojitou, węg. Fonatosnyereg) – przełęcz położona na wysokości ok. 2210 m n.p.m. w słowackich Tatrach Wysokich. Znajduje się w masywie Granatów Wielickich, w bocznej grani odchodzącej na południowy zachód od Staroleśnego Szczytu. Przełęcz oddziela Dwoistą Turnię od Wielickiej Kopy. Należy do grupy Granackich Turni – wyższej z dwóch części Granatów Wielickich.Podufała Turnia (słow. Opálová veža, niem. Isabellaturm, węg. Izabellatorony) – trójwierzchołkowa turnia znajdująca się w południowo-zachodnim żebrze Rogatej Turni po stronie Doliny Wielickiej w słowackiej części Tatr Wysokich. Od Rogatej Turni oddziela ją Podufała Przełączka, a od Podufałej Baszty oddzielona jest siodłem Podufałego Przechodu, przez które biegnie Granacka Ławka. Na wierzchołek Podufałej Turni nie prowadzą żadne znakowane szlaki turystyczne, jest ona dostępna jedynie dla taterników. Szczyt należy do grupy Granackich Turni, wyższej części masywu Granatów Wielickich.
  • Zwalista Baszta (Westerova stena, ok. 2285 m) – w prawym filarze południowo-zachodniej ściany Zwalistej Turni (Westerov štít),
  • Podufała Baszta (Opálová stena, 2285 m) – w południowo-zachodnim żebrze Rogatej Turni, poniżej Podufałej Turni,
  • Wielka Granacka Baszta (Granátová stena, ok. 2245 m) – w zachodnim żebrze Wielkiej Granackiej Turni,
  • Mała Granacka Baszta (Granátová vežička) – w widłach Dwoistego Żlebu,
  • Wielicka Baszta (Velická stena, ok. 2230 m) – w południowo-zachodnim żebrze Dwoistej Turni.
  • Granackie Baszty porozdzielane są od siebie trzema głębokimi żlebami, rozszerzającymi się na wysokości Granackiej Ławki w obszerne kotły. Są to:

    Wyżnia Granacka Szczerbina (słow. Horná Granátova štrbina, niem. Obere Granatenwandscharte, węg. Felső Gránátfalcsorba) – przełęcz w bocznej grani odchodzącej na południowy wschód od Staroleśnego Szczytu, w słowackich Tatrach Wysokich. Znajduje się pomiędzy Rogatą Turnią (ściślej Granackim Rogiem) a Małą Granacką Turnią. Należy do grupy Granackich Turni – wyższej z dwóch części Granatów Wielickich.Kozica, kozica północna (Rupicapra rupicapra) – ssak z rodziny krętorogich (Bovidae), zamieszkujący wysokie góry, takie jak Alpy, Kaukaz, Taurus, Bałkany, Karpaty Wschodnie oraz Tatry. Jeden z dwóch gatunków z rodzaju Rupicapra (drugi to kozica pirenejska, występująca w Pirenejach, Apeninach i Górach Kantabryjskich).
  • Kwietnikowy Żleb (Kvetnicový žľab) i Kwietnikowy Kocioł (Kvetnicový kotol),
  • Granacki Żleb (Granátový žľab) i Granacki Kocioł (Granátový kotol),
  • Dwoisty Żleb (Dvojitý žľab) i Dwoisty Kocioł (Dvojitý kotol).
  • Granaty Wielickie nie są udostępnione szlakami turystycznymi, są natomiast (po stronie Doliny Wielickiej) popularnym terenem wspinaczkowym, zwłaszcza wysokie ściany Granackich Baszt. Przez Granacką Ławkę i Kwietnikowy Żleb prowadzą ponadto nieznakowane drogi na Staroleśny Szczyt. Ściany Granackich Turni od strony Doliny Sławkowskiej jak i cała dolina są objęte ścisłym rezerwatem przyrody, wstęp jest zabroniony.

    Mała Granacka Baszta (słow. Granátová vežička) – urwista turnia znajdująca się w masywie Granackich Baszt (niższym fragmencie Granatów Wielickich) w słowackiej części Tatr Wysokich. Leży ona w widłach Dwoistego Żlebu, między jego głównym (biegnącym w stronę Niżniej Granackiej Szczerbiny) a bocznym ramieniem (kierującym się w stronę Wyżniego Granackiego Przechodu). Od Wielkiej Granackiej Turni oddziela Małą Granacką Basztę siodło Niżniego Granackiego Przechodu, przez które biegnie Granacka Ławka. Na wierzchołek Małej Granackiej Baszty nie prowadzą żadne znakowane szlaki turystyczne, jest ona dostępna jedynie dla taterników.Alfred Martin (ur. 24 lipca 1882 r. na Łużycach Górnych, zm. ? w Monachium) – niemiecki taternik, alpinista, narciarz wysokogórski, historyk, socjolog i profesor uniwersytecki.

    Pierwsze odnotowane wejścia:

  • 18 lipca 1907 r. – Alfred Martin i Johann Franz (senior) – prawie całą granią (bez Rogatej Turni),
  • 6 kwietnia 1909 r. – Zygmunt Klemensiewicz i Jerzy Maślanka – zimowe przejście górnej części północno-zachodniej grani Dwoistej Turni,
  • 17 kwietnia 1959 r. – Vojtech Korsák i Stanislav Samuhel – zimowe przejście całej grani bez obejść.
  • Na niektóre łatwiej dostępne szczyty i przełęcze wchodzono już w XIX wieku lub wcześniej przy okazji polowań na kozice.

    Granaty – grupa minerałów zaliczana do gromady krzemianów. Tworzą ją izostrukturalne i (przeważnie) izomorficzne krzemiany wyspowe.Zwalista Baszta (słow. Westerova stena) – turnia o wysokości ok. 2285 m n.p.m. znajdująca się w masywie Granackich Baszt w słowackiej części Tatr Wysokich. Leży ona w prawym filarze południowo-zachodniej ściany Zwalistej Turni. Nieco poniżej wierzchołka Zwalistej Baszty znajduje się Zwalisty Przechód – przełęcz, przez którą przebiega system trawiastych zachodów zwany Granacką Ławką. Wierzchołek Zwalistej Baszty nie jest dostępny dla turystów, dla taterników najłatwiej dostępny jest od strony Zwalistego Przechodu.

    Nazwa związana jest z kamieniami półszlachetnymi – granatami, wydobywanymi w XVIII wieku pod ścianami grzbietu od strony Doliny Wielickiej.

    Przypisy

    1. Grzegorz Barczyk, Ryszard Jakubowski (red.), Adam Piechowski, Grażyna Żurawska: Bedeker tatrzański. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000. ISBN 83-01-13184-5.
    2. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.

    Bibliografia[]

    1. Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część XIII. Litworowy Szczyt – Staroleśna Szczerbina. Warszawa: Sport i Turystyka, 1967.
    2. Jarosław Januszewski, Grzegorz Głazek, Witold Fedorowicz-Jackowski: Tatry i Podtatrze, atlas satelitarny 1:15 000. Warszawa: GEOSYSTEMS Polska Sp. z o.o., 2005. ISBN 83-909352-2-8.
    Jerzy Maślanka (ur. 30 września 1886 we Lwowie, zm. 18 września 1961 w Warszawie) – polski taternik, alpinista, inżynier.Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Niżnia Granacka Szczerbina (słow. Dolná Granátová štrbina, niem. Untere Granatenwandscharte, węg. Alsó Gránátfalcsorba) – jedna z przełęczy w masywie Granatów Wielickich, w słowackich Tatrach Wysokich. Stanowi ona najniższe obniżenie grani pomiędzy Dwoistą Turnią a Wielką Granacką Turnią. Należy do grupy Granackich Turni – wyższej z dwóch części Granatów Wielickich.
    Niżnia Kwietnikowa Przełączka (słow. Rohatá štrbina) – przełączka znajdująca się w masywie Granatów Wielickich w słowackiej części Tatr Wysokich. Jest ona jedną z dwóch przełączek znajdujących się między Rogatą Turnią a Małą Granacką Turnią. Dokładnie oddziela ona Granacki Róg od Rogatej Turni. Należy do grupy Granackich Turni – wyższej z dwóch części Granatów Wielickich. Na siodło Niżniej Kwietnikowej Przełączki nie prowadzą żadne znakowane szlaki turystyczne, jest ona dostępna jedynie dla taterników.
    Granackie Turnie (słow. Granátové veže) – turnie wznoszące się w większości w głównej grani Granatów Wielickich (Velické Granáty) w słowackich Tatrach Wysokich. Grań ta odchodzi od Staroleśnego Szczytu (Bradavica) w kierunku południowo-wschodnim, jest oddzielona od niego Kwietnikową Przełączką (Kvetnicové sedlo) i rozdziela Dolinę Wielicką na południowym zachodzie i Dolinę Sławkowską na północnym wschodzie.
    Dwoisty Żleb (słow. Dvojitý žľab) – żleb w słowackich Tatrach Wysokich, będący orograficznie lewym odgałęzieniem Doliny Wielickiej. Jest to pierwszy od dołu z trzech wielkich żlebów (pozostałe to Granacki Żleb i Kwietnikowy Żleb) opadających do Doliny Wielickiej z Granackiej Ławki – systemu zachodów i półek biegnących wzdłuż południowo-zachodnich ścian Granatów Wielickich. Żleb pnie się z Wielickiego Ogrodu w kierunku Niżniej Granackiej Szczerbiny, ginie jednak w formacjach u podnóży zachodniej ściany Dwoistej Turni.
    Mała Granacka Turnia (słow. Malá Granátová veža, niem. Kleiner Granatenwandturm, węg. Kis Gránátfaltorony) – wybitna turnia w masywie Granatów Wielickich o wysokości 2298 m n.p.m., w słowackich Tatrach Wysokich. Od masywu Rogatej Turni (dokładniej od Granackiego Rogu) oddzielona jest Wyżnią Granacką Szczerbiną, a od Wielkiej Granackiej Turni – Pośrednią Granacką Szczerbiną. Należy do grupy Granackich Turni – wyższej z dwóch części Granatów Wielickich.
    Granackie Baszty (słow. Granátové steny) – turnie wznoszące się w masywie Granatów Wielickich (Velické Granáty) w słowackich Tatrach Wysokich, w jego południowo-zachodnich ścianach.
    Zwalista Turnia (słow. Westerov štít, niem. Weszterspitze, węg. Wesztercsúcs) – wybitny szczyt w słowackich Tatrach Wysokich. Znajduje się w bocznej grani, którą na południowy wschód wysyła Mała Wysoka. Zwalista Turnia od Baniastej Turni oddzielona jest Zwalistą Przełęczą, a od Staroleśnego Szczytu – Zwodną Ławką.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.241 sek.