• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Granaty

    Przeczytaj także...
    Żółta Turnia (2087 m n.p.m.) – ostatni szczyt w bocznej grani Tatr Wysokich odchodzącej od zwornika – Skrajnego Granata w kierunku północnym. Grzbiet ten oddziela Dolinę Gąsienicową od doliny Pańszczyca. Znajdują się w nim kolejno na północ od Skrajnego Granata:Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.
    Kozi Wierch (słow. Kozí vrch, 2291 m n.p.m.) – szczyt w Tatrach Wysokich. Jest najwyższą górą znajdującą się w całości na terenie Polski. Kozi Wierch wznosi się w długiej wschodniej grani Świnicy pomiędzy Doliną Gąsienicową a Doliną Pięciu Stawów Polskich, a dokładniej między dwiema dolinkami wiszącymi: Dolinką Kozią i Dolinką Pustą. Wzdłuż grani tej poprowadzono szlak turystyczny zwany Orlą Percią.
    Granaty, widok z Koziego Wierchu. Widoczny zielony szlak łącznikowy z Dolinki Koziej
    Granaty – widok z Kasprowego Wierchu
    Żółta Turnia i Granaty na obrazie Stanisława Ignacego Witkiewicza z 1911 roku

    Granaty (słow. Granáty, niem. Granatenspitze, węg. Gránát-csúcsok) – masyw górski w długiej wschodniej grani Świnicy w polskich Tatrach Wysokich, pomiędzy Czarnym Stawem Gąsienicowym w Dolinie Gąsienicowej a Dolinką Buczynową, odgałęziającą się od Doliny Roztoki. Masyw ma trzy wierzchołki:

    Pośredni Granat (2234 m n.p.m.) – środkowy z trzech wierzchołków masywu Granatów w długiej wschodniej grani Świnicy w polskich Tatrach Wysokich, położony na trasie Orlej Perci.Masyw górski (ang., fr. massif, niem. massiv; od łac. massa – "bryła") – zwarty górotwór, zbudowany zwykle ze skał pochodzenia magmowego lub metamorficznego, czasami osadowego podobnego typu, występujący samodzielnie lub jako część większego łańcucha górskiego; również wyraźnie wydzielona (np. szerokimi przełęczami) część grzbietu górskiego. Niekiedy jako masyw określa się niewielką grupę górską, np. Masyw Śnieżnika, Masyw Ślęży, Masyw Magury Wątkowskiej.
  • Zadni Granat (2240 m n.p.m.),
  • Pośredni Granat (2234 m),
  • Skrajny Granat (2225 m).
  • Przez wszystkie kulminacje Granatów prowadzi trasa Orlej Perci. Masyw Granatów oddzielony jest od Koziego Wierchu odcinkiem grani nazywanym Czarnymi Ścianami, Przełączką nad Dolinką Buczynową i Kozim Murem. Pomiędzy Czarnymi Ścianami a Granatami znajduje się Zadnia Sieczkowa Przełączka (2194 m). Od wschodu masyw graniczy z Orlimi Turniczkami, od których oddziela go Granacka Przełęcz.

    Pańszczycka Przełęcz (słow. Panščické sedlo, niem. Pańszczyca-Scharte, węg. Pańszczyca-csorba, ok. 2115 m n.p.m.) – najniżej położona i najszersza przełęcz pomiędzy Granatami a Wierchem pod Fajki. W kierunku Czarnego Stawu Gąsienicowego schodzi z niej piarżysty żleb, do doliny Pańszczycy opada urwiskiem.Krzyżne (2112 m n.p.m.) – przełęcz w Tatrach Wysokich, pomiędzy doliną Pańszczycą a Doliną Roztoki, jeden ze skrajnych punktów szlaku Orlej Perci.

    Szczyty Granatów rozdzielają Sieczkowe Przełączki – Pośrednia Sieczkowa Przełączka (2218 m) i Skrajna Sieczkowa Przełączka (2197 m). Ze Skrajnej Sieczkowej Przełączki (nazwa przełęczy pochodzi od nazwiska przewodnika tatrzańskiego Macieja Sieczki, zdobywcy Granatów) w kierunku Hali Gąsienicowej schodzi Żleb Drège’a, który niejeden raz stawał się pułapką dla turystów próbujących nim zejść na doliny, zwabionych łatwością terenu w jego górnej części. Nazwa żlebu pochodzi od nazwiska studenta z Warszawy, który 22 sierpnia 1911 roku podczas schodzenia żlebem spadł około 100 metrów i poniósł śmierć.

    Tatry Wysokie (słow. Vysoké Tatry, niem. Hohe Tatra, węg. Magas-Tátra) – najwyższa część Tatr o charakterze alpejskim, rozciągająca się pomiędzy Tatrami Zachodnimi od strony zachodniej oraz Tatrami Bielskimi od strony północno-wschodniej. W linii prostej odległość między granicznymi przełęczami wynosi ok. 16,5 km, zaś ściśle wzdłuż grani głównej ok. 26 km. Tatry Wysokie zajmują obszar około 340 km² (czyli nieco mniej niż Tatry Zachodnie), z czego większość (260 km²) znajduje się na Słowacji.Pańszczyckie Czuby (słow. Panščické Czuby) – dwa garby w południowej grani Skrajnego Granata, odchodzącej w kierunku Żółtej Turni. Grań ta oddziela od siebie Dolinę Gąsienicową i dolinę Pańszczycę. Od zwornikowego wierzchołka Granatów oddziela je Pańszczycka Przełączka Wyżnia, a od Wierchu pod Fajki Pańszczycka Przełęcz.

    Skrajny Granat jest zwornikiem dla grani Żółtej Turni (odchodzącej od niego w kierunku północnym). Z uwagi na swoje położenie Skrajny Granat uważany jest za główny wierzchołek masywu. W kolejności od zwornika w północnej grani Skrajnego Granatu wyróżniają się:

  • Pańszczycka Przełączka Wyżnia (2171 m),
  • Pańszczyckie Czuby: Zadnia Pańszczycka Czuba (2174 m) i Skrajna Pańszczycka Czuba (2155 m), rozdzielone Pańszczycką Przełączką Pośrednią (2145 m),
  • Pańszczycka Przełęcz (2115 m),
  • Wierch pod Fajki (2135 m), w którym odchodzi na wschód grzęda z Przełączką pod Fajki i Pańszczycką Turnią,
  • Żółta Przełęcz (2028 m),
  • Żółta Turnia (2087 m).
  • Ściany Skrajnego Granatu (z uwagi na jego zwornikowe położenie) opadają także w kierunku doliny Pańszczycy.

    Skrajna Sieczkowa Przełączka (ok. 2200 m n.p.m.) – jedna z trzech Sieczkowych Przełączek położonych w masywie Granatów w długiej wschodniej grani Świnicy w polskich Tatrach Wysokich, na trasie Orlej Perci.Kasprowy Wierch (słow. Kasprov vrch; dawniej Kasprowa Czuba) – szczyt w Tatrach Zachodnich o wysokości 1987 m n.p.m.

    Na szczyty poprowadzone są szlaki z Hali Gąsienicowej – na Skrajny Granat przez zbocza Żółtej Turni oraz na Zadni Granat. Można tam również dotrzeć z Doliny Pięciu Stawów Polskich przez Krzyżne bądź Kozi Wierch.

    Pierwszymi udokumentowanymi zdobywcami szczytów Granatów byli ksiądz Eugeniusz Janota i Bronisław Gustawicz wraz z przewodnikiem Maciejem Sieczką podczas wyprawy 19 września 1867 r. Na szczycie Skrajnego Granatu znaleźli wówczas ślady wcześniejszego pobytu człowieka. Pierwsze zimowe wejścia:

    Przełączka nad Dolinką Buczynową (słow. Sedielko nad Bučinovou) – wąska przełęcz położona na wysokości ok. 2225 m n.p.m. w długiej wschodniej grani Świnicy w polskich Tatrach Wysokich, na szlaku Orlej Perci.Dolina Pańszczyca – dolina w Tatrach Wysokich o powierzchni ok. 5,8 km², długości ok. 6,5 km, boczne odgałęzienie Doliny Suchej Wody Gąsienicowej (dolina odgałęzia się poniżej polany Psia Trawka).
  • Zadni i Pośredni Granat – Henryk Bednarski i Stanisław Zdyb 29 marca 1908 r.,
  • Skrajny Granat – Mariusz Zaruski, Wacław Majewski, Władysław Pawlica i Stanisław Zdyb 9 lutego 1910 r.
  • Ciekawa flora. Występują tutaj m.in. mietlica alpejska, wiechlina tatrzańska i skalnica odgiętolistna – bardzo rzadkie rośliny, w Polsce znajdujące się tylko w Tatrach i to w nielicznych tylko miejscach.

    Przełączka pod Fajki – niewielkie siodełko (ok. 2085 m n.p.m.) w grani pomiędzy Wierchem pod Fajki a Pańszczycką Turnią. Przez przełęcz poprowadzone są drogi taternickie z doliny Pańszczycy i Doliny Gąsienicowej na Wierch pod Fajki.Wierch pod Fajki (słow. Vrch pod Fajki, niem. Orgelpfeifen, węg. Orgonasípok, ok. 2135 m n.p.m.) – dwuwierzchołkowy szczyt w grani odchodzącej od Skrajnego Granata w kierunku Żółtej Turni (na północ od bocznej grani Tatr Wysokich, przez którą prowadzi szlak Orlej Perci). Od Żółtej Turni oddziela go Żółta Przełęcz, zaś pomiędzy nim a Skrajnym Granatem znajdują się Pańszczycka Przełęcz i Pańszczyckie Czuby. Z Wierchu pod Fajki wyrastają liczne skalne formacje – tzw. fajki, od których szczyt wziął swoją nazwę. Skały są popularnym miejscem wspinaczek początkujących taterników w Dolinie Gąsienicowej. Szczyt niedostępny dla turystów.

    Szlaki turystyczne[]

    szlak turystyczny czerwony – czerwony (Orla Perć) przebiegający granią główną z Zawratu przez Kozi Wierch, Granaty i Buczynowe Turnie na Krzyżne.
  • Czas przejścia z Zawratu na Krzyżne: 6:40 h
  • Czas przejścia z Krzyżnego na Kozi Wierch (część Zawrat – Kozi Wierch jest jednokierunkowa!): 3:35 h
  • szlak turystyczny niebieski szlak turystyczny żółty szlak turystyczny zielony – zielony szlak na Zadni Granat. Trasa prowadzi najpierw niebieskim szlakiem (Czarny Staw – Zawrat) nad Zmarzły Staw, potem Dolinką Kozią krótko żółtym (na Kozią Przełęcz) i zielonym na Zadni Granat.
  • Czas przejścia znad Czarnego Stawu do początku szlaku zielonego: 45 min, ↓ 45 min
  • Czas przejścia szlakiem zielonym: 1:15 h, ↓ 1:05 h
  • szlak turystyczny żółty – żółty szlak znad Czarnego Stawu Gąsienicowego na Skrajny Granat. Czas przejścia: 1:45 h, ↓ 1:20 h

    Przypisy

    1. Jarosław Januszewski, Grzegorz Głazek, Witold Fedorowicz-Jackowski: Tatry i Podtatrze, atlas satelitarny 1:15 000. Warszawa: GEOSYSTEMS Polska Sp. z o.o., 2005. ISBN 83-909352-2-8.
    2. Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część II. Zawrat – Żółta Turnia. Warszawa: Sport i Turystyka, 1951.
    3. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
    4. Tatry. Zakopane i okolice. Mapa w skali 1:27 000. Warszawa: ExpressMap Polska, 2005. ISBN 83-88112-35-X.

    Bibliografia[]

  • Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  • Bronisław Gustawicz (ur. 1852 w Krakowie, zm. 9 października 1916 w Krakowie) – polski krajoznawca, taternik, przyrodnik, od 1882 r. członek Komisji Fizjograficznej i Antropologicznej Akademii Umiejętności.Wiechlina tatrzańska, wyklina tatrzańska (Poa ×nobilis Skalińska) – gatunek rośliny z rodziny wiechlinowatych (Poaceae).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Czarny Staw Gąsienicowy – jezioro polodowcowe z grupy Gąsienicowych Stawów w Tatrach Wysokich. Położone jest na wysokości 1624 m n.p.m. w cyrku lodowcowym i jest czwartym co do głębokości jeziorem tatrzańskim. Nad jego zachodnim brzegiem wznoszą się ściany Kościelca. Czarny Staw jest największym jeziorem Doliny Gąsienicowej i jednym z dwóch położonych w części wschodniej, nazywanej czasem Doliną Czarną Gąsienicową (drugie z nich to Zmarzły Staw Gąsienicowy).
    Maciej Sieczka, właśc. Maciej Gąsienica Sieczka (ur. 3 kwietnia 1824 w Zakopanem, zm. 25 września 1897 tamże) – jeden z najsłynniejszych przewodników tatrzańskich w II połowie XIX wieku.
    Wschodnia grań Świnicy – boczna grań odchodząca w południowo-wschodnim, głównym wierzchołku Świnicy od grani głównej Tatr Wysokich na wschód.
    Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.
    Pośrednia Sieczkowa Przełączka (2218 m n.p.m.) – jedna z trzech Sieczkowych Przełączek położonych w masywie Granatów w długiej wschodniej grani Świnicy w polskich Tatrach Wysokich, na trasie Orlej Perci.
    Kozia Przełęcz, Niżnia Kozia Przełęcz (słow. Kozí sedlo, niem. Kozia-Scharte, węg. Kozia-csorba, 2137 m n.p.m.) – wąska przełęcz w długiej wschodniej grani Świnicy, w polskich Tatrach Wysokich, pomiędzy Zamarłą Turnią a Kozimi Czubami leżącymi w masywie Koziego Wierchu. Przełęcz jest dwumetrowej szerokości wrębem między skałami i leży w strefie mylonitów. Przejście przez przełęcz ułatwione jest przez klamry, drabinkę i łańcuchy. Szczególnie znana jest 12-metrowa stalowa drabinka, którą szlak Orlej Perci schodzi na przełęcz ze stoków Zamarłej Turni.
    Zadni Granat (2240 m n.p.m.) – najwyższy z trzech wierzchołków masywu Granatów w długiej wschodniej grani Świnicy w polskich Tatrach Wysokich, położony na trasie Orlej Perci.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.055 sek.