• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Gród Jarosława - Kijów

    Przeczytaj także...
    Na mapach: 50°26′56″N 30°30′48″E/50,448889 30,513333 Złota brama w Kijowie (ukr.: Золоті ворота, Zołoti worota) – średniowieczna brama wjazdowa do kijowskiego grodu Jarosława. Nazwa ta została nadana również znajdującemu się w pobliżu teatrowi oraz stacji kijowskiego metra. Obecny budynek jest w większości rekonstrukcją powstałą w XX wieku.Język ukraiński (ukr. українська мова, ukrajinśka mowa) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego. Używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.
    Pateryk Kijowsko-Pieczerski (oryg. Киево-Печерский патерик), pełny tytuł: Pateryk Kijowsko-Pieczerski czyli opowieści o świętych ojcach w pieczarach kijowskich położonych – zabytek literatury staroruskiej, zbiór opowieści o mnichach monasteru kijowsko-pieczerskiego, późniejszej ławry. Jedno z najoryginalniejszych dzieł ruskiej literatury hagiograficznej. Jego podstawę stanowią teksty spisane przez biskupa włodzimierskiego i suzdalskiego Szymona oraz mnicha monasteru kijowsko-pieczerskiego Polikarpa, uzupełniane w ciągu wieków o kolejne biografie zakonników.

    Gród Jarosława (ukr."город Ярослава Мудрого"; norm. Känugard) – najpotężniejszy wczesnośredniowieczny gród (garðr) Rusi (Gardariki) należący do umocnień Kijowa, zbudowany przez Jarosława Mądrego (norm. Konug Jarisleif). Jarosław powiększył istniejący wcześniej Gród Włodzimierza Wielkiego wznosząc nowe wały i budując Złotą Bramę (Wielką), przez którą wjeżdżał król Chrobry do Kijowa.

    Gród, gard – prehistoryczna lub średniowieczna osada obronna oznaczająca domostwa, gospodarstwo lub wczesne miasto, anglosaska geard lub yeard – otoczona wałem, murem lub ostrokołem.Grody Czerwieńskie (Ziemia czerwieńska) (niem. Rotburgenland, ukr. Червенські городи, węg. Vörösföldnek) – powszechnie przyjęta w historiografii nazwa ziem stanowiących w X i XI wieku przedmiot rywalizacji polsko-ruskiej.

    Były to mieszczące się w obrębie starszego grodu obwarowania zespołu pałacowo-świątynnego, z drugiej ćwierci XI w. Potrójny wał z ziemi i kamienia wznosił się do wysokości 16 m. Konstrukcja posiadała kilka potężnych baszt-bram: Żydowską-Lwowską (od strony północnej), Lacką (od południa), Złotą (od zachodu). Ściany grodu wiązały się z potężnymi budowlami kilku cerkwi. Gród Kijów za panowania księcia Jarosława staje się znacznie większym od grodu jego ojca Włodzimierza, i obejmuje około 60 ha powierzchni. Dzięki tym umocnieniom Kijów stał się najpotężniejszą twierdzą obronną na Rusi, zabezpieczającą miasto przed Pieczyngami, a księcia Jarosława przed konkurentami do tronu, oraz własnymi braćmi. W 1019 Jarosław powtórnie objął tron kijowski oraz dokonał na Polakach wyprawy odwetowej w 1031 odzyskując dla Rusi Grody Czerwieńskie, oraz uprowadzając nad Roś i Dniepr ludność lacką.

    Lacka Brama, Polska Brama, Lackie Wrota), ukr. Лядська брама, Ladśka brama – średniowieczna brama wjazdowa do kijowskiego grodu Jarosława, stolicy Rusi Kijowskiej, prowadząca na południowy wschód, w kierunku uroczyska Ugorskie. Położona była w średniowiecznym kwartale polskiej gminy kupieckiej na Lackiej Słobodzie (Woli Polskiej, łacińskiej), w rejonie obecnego Placu Niepodległości. W 1686 miasto oficjalnie zostało przyznane Rosji, wtedy też prawdopodobnie pojawiła się nowa nazwa Peczerskie Wrota.Ruś Włodzimiersko-Suzdalska (ros. Владимиро-Су́здальская Русь) - kraina historyczna w Rosji, położona w międzyrzeczu Oki i Wołgi. Od północy graniczy z Rusią Nowogrodzką, od zachodu ze Smoleńszczyzną i Rusią Wierchowską, od południa z Riazańszczyzną i Muromszczyzną, od wschodu z terytoriami zamieszkałymi przez ludność ugrofińską (Mordwini, Maryjczycy, Udmurci, Komi-Permiacy). Głównymi ośrodkami politycznymi Rusi Włodzimiersko-Suzdalskiej były kolejno: Rostów, Suzdal, Włodzimierz nad Klaźmą, Twer i Moskwa.

    Wewnątrz wałów znalazła się m.in. Kreszczata Dolina z dzielnicą targowo-rzemieślniczą na Padole. Osada Padół nad Dnieprem zamieszkana była przez obcą etnicznie ludność m.in. Chazarów, Żydów, Ormian, Greków a nawet Polaków i Niemców, głównym zajęciem tych grup ludnościowych zamieszkujących Padół kijowski było rzemiosło i handel.

    Jarosław I Mądry (norm. Konug Jarisleif; ukr. Ярослав I Мудрий, ros. Ярослав Мудрый) (ur. 978, zm. 20 lutego 1054) – pochodził z dynastii Rurykowiczów, syn i następca Włodzimierza I Wielkiego i Rognedy, wielki książę Rusi Kijowskiej (Gardariki) od 1016.Zamek w Kijowie, łac. Arx Kiovia (zamek wojewodów kijowskich) – historyczny, nieistniejący, średniowieczny zamek położony w Kijowie.

    Pod koniec roku 1240 podczas oblężenia Kijowa przez Mongołów pod wodzą Batu-chana gród uległ zniszczeniu. Całe natarcie mongolsko-tatarskie skupiło się na Lackiej bramie, która nie wytrzymała uderzenia. Podobnie było w roku 1151 w czasie szturmu Suzdalczyków, oraz 1203, walki były tu najcięższe i najkrwawsze. Po zniszczeniu miasta przez Mongołów, dawny Gród Jarosława nie odzyskał już dawnej świetności i centrum gospodarcze przeniosło się do położonej nad rzeką dzielnicy Padół, która uniknęła zniszczenia.

    Kijów (ukr. Київ, Kyjiw, ros. Киев, Kijew) – stolica i największe miasto Ukrainy, nad rzeką Dniepr. Był miastem królewskim Rzeczypospolitej Obojga Narodów.Pieczyngowie (łac. Bisseni, staroruskie печенѣгъ, l.mn. печенѣзи, śr.-grec. Πατζινάκος, Πατζινάκης, Πατζινακίτης -Patzinakitai, arab. Расаnāk/Bjnak/Bjamak/Bajanak, gruz. Pacanak-i, armeń. Pacinnak, węg. Besenyő/Becencik/Palóc, średniowieczna łac.: Bisseni, Bessi, Pizenaci, Расinасi, Расinасае, Расinасitае) – związek kilku plemion koczowniczych najprawdopodobniej z grupy oguzyjskiej, które wyruszyły ze swoich pierwotnych siedzib w Azji Środkowej i w VIII – IX wieku osiedliły się między dolnym biegiem Wołgi a rzeką Jaik (obecnie Ural).

    Od strony północnej po zdobyciu Kijowa przez Litwinów w XIV wieku zbudowano zamek kijowski.

    Ruiny bram grodu Jarosława widoczne były do przebudowy dzielnicy w roku 1832. W miejscu bram stoją obecnie zrekonstruowane pomniki Złotej i Lackiej bramy.

    Przypisy

    1. "O ćwierć mili powyżej Kijowa, jest grodek zwany Pieczary, z ogromnym Klasztorem Czerńców, i mieszkaniem Metropolity, czyli Patryarchy, w górze bliskiej klasztoru wykowane są groty, mieszcząc od wieków niezmierną liczbę ciał świętych" [w:] Julian Ursyn Niemcewicz. Zbiór pamiętników historycznych o dawnej Polszcze. 1838
    2. "gród Włodzimierza (1), gród Jaroslawa (2), gród Izjaslawa — Swiatopeika" w: Słowiańszczyzna wczesnośredniowieczna: zarys kultury materialnej. 1987
    3. gockie gards; duńskie -gaard; island. -gard; cymbr. -garthur; aleman. -gardo; walijski -gardd; holenderski -gaerde; hiszp. -gardin; pomorski -gard; słowianskie -grod, -hrad; signified a house, farm or city, anglo-saxon geard or yeard
    4. "Jedni badacze twierdzą, że początki grodu Jarosława sięgają 1017 r., inni, że 1037. Prace budowlane miały miejsce po 1019 r." [w:]Hensel. Slavia antiqua: t. 18-19
    5. "In die Jaroslavstadt führten drei Tore: Das jüdische Tor (Židovskie), das Polnische Tor (Ljadskie) und das Goldene Tor (Zolotye). Besonders das Goldene Tor war für die Bewohner der Stadt wohl mehr als ein bloßer Zugang zur Stadt." [in:] Jan Patrick Faatz. Kiew im Mittelalter: Hauptstadt der Kiewer Rus. 2009
    6. "Thietmar mówi o 400 cerkwiach i 6 rynkach Kijowa w 1018 , a jednocześnie w 1037 współczesny kronikarz ruski notuje, że "założi Jarosław grad welikaj Kijew, u niegoże gra da sut zlatają, założi że cer ko w' swiatyja Sofia, priemudrost' Bożija, mitropoliju i posem cerkow' na złatych wratiech kamienu swiatyja ..." [w:] Witold Hensel. Archeologia o początkach miast słowiańskich. 1963.
    7. Studia wczesnośredniowieczne. t. 4, IHKM PAN. str 3y0
    Żydowska Brama, Żydowskie Wrota, Lwowska Brama – średniowieczna brama wjazdowa do kijowskiego grodu Jarosława, stolicy Rusi Kijowskiej. Kupiecki kwartał żydowski znajdował się w dzielnicy Padole, na Szczekawicy.Włodzimierz I Wielki, norm. Valdemar; ros. Владимир Великий (Владимир Святославич), ukr. Володимир Великий (Володимир Святославич), zm. 15 lipca 1015) – wielki książę kijowski (Gardarki) od ok. 980 z dynastii Rurykowiczów, święty Kościoła prawosławnego i Kościoła katolickiego.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Batu-chan (1205 - 1255) – władca mongolski, wnuk Czyngis-chana, syn Dżocziego, założyciel Złotej Ordy. Nazywany Sajn-chanem - Dobrym chanem.
    Ruś Kijowska – okres w historii Rusi trwający umownie od 862 do 1240 roku. Rok 862, w którym wódz Waregów Ruryk przybył do Nowogrodu Wielkiego, to symboliczna data powstania państwa ruskiego. W 882 roku książę nowogrodzki Oleg Mądry doprowadził do powstania – wczesnofeudalnego państwa we wschodniej Europie ze stolicą w Kijowie, istniejącego do 1169 roku. W 1054 roku państwo Jarosława Mądrego uległo rozbiciu dzielnicowemu, przy czym władcy, którym udało się zawładnąć Kijowem nadal nosili tytuł księcia kijowskiego i byli w hierarchii feudalnej postawieni wyżej od pozostałych książąt ruskich. W 1169 przekształcone w Księstwo Włodzimierskie ze stolicą we Włodzimierzu nad Klaźmą, które przejęło dominującą rolę Kijowa. W 1240 na skutek najazdu mongolskiego Wielkie Księstwo Włodzimierskie utraciło niezależność polityczną na rzecz Złotej Ordy. Moment ten uważany jest powszechnie za koniec okresu Rusi Kijowskiej.
    Wyprawa kijowska – rozpoczęła się latem 1018 i zakończyła wraz z przybyciem księcia Bolesława I Chrobrego do Polski (tj. w ostatnich miesiącach tego roku). Wyprawa miała na celu przede wszystkim osadzenie na tronie kijowskim zięcia Bolesława, Świętopełka I.
    Gardariki (nor. Garðaríki, kraj grodów) – nazwa pojawiająca się w źródłach skandynawskich, oznaczająca w X – XI wieku łańcuch fortów ciągnący się wzdłuż rzeki Wołchow do Ładogi. Z czasem nazwa ta przeszła na całą Ruś, ponieważ początkowo grodów było tam niewiele.
    Dniepr (ukr. Дніпро – Dnipro, ros. Днепр – Dniepr, białorus. Дняпро – Dniapro) – rzeka w Rosji, Białorusi i Ukrainie, w przeszłości na terytorium Wielkiego Księstwa Litewskiego a po unii lubelskiej - Rzeczypospolitej; należy do zlewiska Morza Czarnego; dł. 2285 km – jedna z kilku najdłuższych w Europie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.026 sek.