• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Goryczka przezroczysta

    Przeczytaj także...
    Tatry (514.5, słow. Tatry, niem. Tatra, węg. Tátra) – najwyższe pasmo w łańcuchu Karpat, również najwyższe między Alpami a Uralem i Kaukazem. Są częścią Łańcucha Tatrzańskiego, w Centralnych Karpatach Zachodnich. Piętro halne, zwane też piętrem alpejskim – obszar występowania łąk wysokogórskich zwanych halami. Panuje tu klimat umiarkowanie zimny. Poniżej znajduje się piętro kosówki a powyżej piętro turni. W Polsce piętro alpejskie występuje tylko w Tatrach, Karkonoszach i na Babiej Górze. W Tatrach położone jest mniej więcej pomiędzy 1800 m n.p.m., a 2300 m n.p.m., na Babiej Górze i w Karkonoszach znajduje się niżej – w Karkonoszach na wysokości 1450-1603 m n.p.m. i obejmuje głównie szczyty Śnieżki i Wielkiego Szyszaka.
    Hemikryptofity (gr. hemi = pół, kryptos = schowany, phyton = roślina), rośliny naziemnopączkowe – jedna z form życiowych roślin. Obejmuje rośliny, których pączki, umożliwiające roślinie odnawianie się, znajdują się tuż przy powierzchni ziemi (albo na niej, albo tuż pod nią). Hemikryptofizm jest przystosowaniem do przetrwania zimy. W klimacie umiarkowanym roślin takich jest bardzo wiele. Należą do nich rośliny dwuletnie, jak np. naparstnica zwyczajna (Digitalis grandiflora), dziewanna kutnerowata (Verbascum phlomoides) lub byliny, np. rojnik górski (Sempervivum montanum), pierwiosnek maleńki (Primula minima). Są to rośliny, których pędy obumierają przed zimą. Zimę przetrzymują pączki, chronione przed przemarznięciem przez warstwę ściółki, obumarłych i żywych liści, glebę. U niektórych roślin z tej grupy, np. u poziomki pospolitej (Fragaria vesca), jastrzębca pomarańczowego (Hieracium aurantiacum) substancje zapasowe, umożliwiające odnowienie się rośliny, zgromadzone są w nadziemnych rozłogach.

    Goryczka przezroczysta (Gentiana frigida Haenke) – gatunek rośliny należący do rodziny goryczkowatych. Występuje w Karpatach, wschodnich Alpach oraz w górach Bułgarii. W Polsce występuje jedynie w Tatrach. Na Słowacji spotykana jest na obszarze Niżnych Tatr. Roślina rzadka. Łacińska nazwa gatunkowa „frigida” oznaczająca zimny wskazuje na występowanie rośliny w bardzo surowym, zimnym klimacie wysokogórskim. Nazwa zwyczajowa czasem jest zapisywana jako goryczka przeźroczysta.

    Kasprowy Wierch (słow. Kasprov vrch; dawniej Kasprowa Czuba) – szczyt w Tatrach Zachodnich o wysokości 1987 m n.p.m.Pręcik (łac. stamen) – męski organ płciowy w kwiecie, bardzo silnie zredukowany i zmieniony liść. Ponieważ każdy pylnik (theca) ma połączone po dwa woreczki pyłkowe, pręcik okrytozalążkowych jest mikrosporofilem o 4 mikrosporangiach lub 2 synangiach dwusporangiowych. U roślin okrytonasiennych składa się z nitki pręcikowej (filamentum) i główki (anthera), która jest zróżnicowana na dwa pylniki (thecae) połączone płonnym łącznikiem (connectivum). W pylnikach znajdują się komory pyłkowe zawierające tkankę wyściełającą (tzw. tapetum) oraz tkankę zarodnikotwórczą (tzw. archespor), która wytwarza ziarna pyłku kwiatowego lub pyłkowiny. Dojrzałe pylniki pękają, pyłek się wysypuje i zostaje on dalej przenoszony przez wiatr, owady, zwierzęta, a następnie osadza się na znamionach słupków innych kwiatów (następuje zapylenie). Istnieją także rośliny o kwiatach samopylnych.

    Morfologia[ | edytuj kod]

    Łodyga Bardzo krótka, wzniesiona i nierozgałęziona, naga. Ma skrócone międzywęźla. Jej wysokość wraz z kwiatem wynosi 5–15 cm. Pod ziemią posiada krótkie kłącze. Liście Równowąskie o długości 2–6 cm, przeważnie 1-nerwowe, wyjątkowo tylko 3-nerwowe. Przyziemne liście tworzące różyczkę mają krótkie ogonki, wyrastające naprzeciwlegle liście łodygowe mają nasady zrośnięte parami w rurkę otaczającą łodygę. Kwiaty Wyrastają po 2–3 na szczycie krótkiej łodygi. Są duże w stosunku do niewielkiej roślinki, mają długość 3–4 cm, rurkowatodzwonkowy kielich o lancetowatych, tępych działkach niejednakowej długości. Korona rurkowatodzwonkowa, złożona z 5 białożółtych płatków z brudnoniebieskimi plamkami, o trójkątnych, nierozchylonych łatkach, pomiędzy którymi występują błoniaste fałdy. Pręciki zrośnięte nitkami z rurką korony. Owoc Eliptyczna torebka na długim trzonku zawierająca liczne, elipsowate nasiona o błoniastych listewkach.

    Biologia i ekologia[ | edytuj kod]

    Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od lipca do sierpnia. Siedlisko: wysokogórskie hale, murawy i skały. Typowa roślina wysokogórska (orofit), w Tatrach występuje głównie w najwyższym piętrze turniowym, rzadko w piętrze halnym. Rośnie na podłożu bezwapiennym (na granicie). Gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Juncetea trifidi, Ass. Oreochloetum distichae.

    Karpaty (51-54) (węg. Kárpátok; rum. Carpaţi; ukr. i serb. Карпати; czes. i słow. Karpaty) – łańcuch górski w środkowej Europie (jeden z największych w tej części świata), ciągnący się łukiem przez terytoria Austrii, Czech, Polski, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Serbii i Rumunii. Najwyższy szczyt Gerlach ma wysokość 2655 m n.p.m.Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski – całościowa, krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Opracowana została przez Instytut Botaniki im. prof. W. Szafera PAN w Krakowie. Składa się z dwóch wydań.

    Zagrożenia i ochrona[ | edytuj kod]

    W Polsce roślina objęta ścisłą ochroną gatunkową. Liczba jej stanowisk w Polsce nie przekracza 50, wszystkie znajdują się na obszarze Tatrzańskiego Parku Narodowego. Generalnie nie jest zagrożona, jedynie niektóre jej stanowiska występujące przy szlakach turystycznych narażone są na zniszczenie przez zadeptywanie (np. na Kasprowym Wierchu).

    W Tatrach rośnie około 1300 gatunków roślin naczyniowych, z czego w polskim Tatrzańskim Parku Narodowym (TPN) około 1000. Charakterystyczną grupę stanowią rośliny wysokogórskie – dla 200 z nich Tatry są jedynym obszarem występowania w Polsce. Bardzo bogata jest flora mszaków – występuje ich tutaj ok. 700 gatunków, co stanowi 80% wszystkich gatunków w Polsce, ok. 1000 gatunków grzybów, 870 gatunków porostów i liczna flora glonów i 72 gatunki śluzowców.Niżne Tatry (514.91; słow. Nízke Tatry, węg. Alacsony-Tátra, niem. Niedere Tatra) – pasmo górskie w Karpatach Zachodnich, na terenie Słowacji. Jego najwyższym szczytem jest Dziumbier (Ďumbier, 2043 m n.p.m.). Na terenie Niżnych Tatr utworzono największy park narodowy na Słowacji – Park Narodowy Niżne Tatry.
     Zapoznaj się również z: Rośliny tatrzańskie.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-05-27].
    2. The Plant List. [dostęp 2017-01-11].
    3. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
    4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Kwiaty Tatr. Przewodnik kieszonkowy. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 2003. ISBN 83-7073-385-9.
    5. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
    6. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
    7. Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.
    8. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
    Owoc (łac. fructus) − w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka, zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe, ret. Alps) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji, gutacji i wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.
    Lista stanowi zestawienie gatunków roślin i brunatnic (stanowiących protisty roślinopodobne) objętych ścisłą ochroną gatunkową w Polsce. Zestawienie obejmuje gatunki chronione na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin wymienione w załączniku nr 1 do tego rozporządzenia (w kolumnie uwagi dodano informacje o wymaganych strefach ochrony zgodnie z załącznikiem nr 4).
    Hala – cały, położony w górach obszar nadający się do wypasu. Termin ten stosuje się dla Alp i gór Europy Środkowej. Hale występują na właściwym piętrze halnym, powyżej piętra kosodrzewiny, ale także niżej, na sztucznie otrzymanych w wyniku działalności człowieka terenach powstałych po wyrębie lub wypaleniu kosodrzewiny lub lasu.
    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.
    Oreofit, orofit (gr. óros ‘góra’, phytón ‘roślina’) – roślina wysokogórska. Nazwą tą określa się gatunki roślin, które główne centrum swojego występowania mają w górach powyżej górnej granicy lasu. Rośliny te posiadają szereg przystosowań umożliwiających przetrwanie im w trudnych, wysokogórskich warunkach. W Tatrach do oreofitów należą m.in. takie gatunki, jak: kuklik rozesłany, pierwiosnek maleńki, różeniec górski, wierzba zielna.
    Halina Maria Piękoś-Mirek, również Halina Piękoś-Mirkowa (ur. 15 lipca 1939 w Cieszynie, zm. 7 kwietnia 2013) – polska botaniczka, profesor dr hab. specjalizująca się w fitogeografii, ochronie przyrody i taksonomii. Wraz z mężem Zbigniewem autorka licznych publikacji naukowych, w tym podstawowych dzieł dotyczących flory Polski i jej ochrony.
    Gatunek (łac. species, skrót sp.) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.019 sek.