• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Gorycja i Gradyska

    Przeczytaj także...
    Święte Cesarstwo Rzymskie (łac. Sacrum Romanum Imperium lub Sacrum Imperium Romanum (S.I.R.) od 1254, niem. Heiliges Römisches Reich, potocznie (od 1441) łac. Sacrum Romanum Imperium Nationis Germanicae, niem. Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation) – nazwa państwa stanowiącego kontynuację cesarstwa zachodniorzymskiego, odwołująca się zarówno do idei jak i kształtu politycznego średniowiecznej i wczesnonowożytnej Europy. Składało się formalnie z rdzenia którym było Królestwo Niemieckie oraz z równoprawnych mu formalnie Królestwa Włoch (de facto do 1648) i Królestwa Burgundii (od 1032, de facto do 1378).Prowincje Iliryjskie (fran. Provinces illyriennes) – ziemie na północnym i wschodnim wybrzeżu Morza Adriatyckiego, wchodzące w skład Francji za rządów Napoleona. Obejmowały obszar 55 tys. km², zamieszkany przez 1,5 mln ludności.
    Monarchia Habsburgów – nazwa określająca związek państw będących w unii personalnej, którego władca z rodziny Habsburgów był jednocześnie arcyksięciem Austrii, królem Czech, królem Węgier oraz władcą podległych im księstw. Związek istniał w latach 1526–1804. Część państw Monarchii Habsburgów należało do Świętego Cesarstwa Rzymskiego, a jako król Czech, władca monarchii był elektorem przy elekcji króla Niemiec (który następnie był intronizowany na Cesarza). Zazwyczaj władca Monarchii był wybierany na Cesarza Narodu Niemieckiego. Monarchia Habsburgów została przekształcona w Cesarstwo Austrii 11 sierpnia 1804, a dwa lata później dwucesarz Franciszek II Habsburg rozwiązał Święte Cesarstwo Rzymskie.

    Książęce (Uksiążęcone) Hrabstwo Gorycji i Gradyski (niem. Gefürstete Grafschaft Görz und Gradiska) - księstwo Świętego Cesarstwa Rzymskiego od 1754, następnie prowincja i kraj koronny Cesarstwa Austriackiego. W latach 1815-1849 wchodził w skład austriackiego Królestwa Ilyrii. Łącznie wraz z Triestem, Istrią był zaliczany w jeden kraj koronny zwany Pobrzeżem Austriackim. Siedzibą Namiestnika był Triest.

    Wolne cesarskie miasto Triest z okręgiem (niem. Reichsunmittelbare Stadt Triest und ihr Gebiet, wł. Città Imperiale di Trieste e Dintorni) – kraj koronny cesarstwa austriackiego (Przedlitawia), obejmujący miasto portowe - Triest, oraz pobliskie tereny. Łączony był wraz z Gorycją i Gradyską, Margrabstwem Istrii w jeden kraj koronny zwany Pobrzeżem Austriackim. Siedzibą Namiestnika był Triest.Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej. Austro-Węgry były wielonarodową monarchią konstytucyjną i jednym z największych mocarstw w tamtym czasie. Państwo istniało 51 lat, od 1867 aż do rozpadu w 1918 roku i zakończenia I wojny światowej.

    Historia[ | edytuj kod]

    Powstało w 1754 roku z połączenia dwóch książęcych hrabstw Monarchii habsburskiej: Gorycji i Gradyski. W latach 1809-1815 Gorycja i Gradyska zostały należały do francuskich Prowincji Iliryjskich. Zostały ostatecznie przydzielone Austrii na mocy decyzji kongresu wiedeńskiego w 1815. Zostały wówczas włączone do austriackiego Królestwa Ilirii. Od 1849 po likwidacji królestwa, Gorycja i Gradyska stały się częścią Pobrzeża austriackiego. W 1860 powstał kraj koronny - Książęce Hrabstwo Gorycji i Gradyski. Istniał on do końca monarchii austro-węgierskiej w 1918.

    Królestwo Ilirii – jednostka administracyjna (kraj koronny) Cesarstwa Austriackiego, istniejąca w latach 1816-1849. Stolicą kraju była Lublana, a w jego skład wchodziły tereny obecnej zachodniej i środkowej Słowenii, Karyntia, tereny obecnej północno-zachodniej Chorwacji i północno-wschodnich Włoch, czyli obszar istniejących wcześniej Prowincji Iliryjskich.Kraj koronny (niem. Kronland) – terytorium składowe Cesarstwa Austrii w latach 1849-1867 i austriackiej części Austro-Węgier w latach 1867-1918. Głową kraju koronnego był cesarz, w którego imieniu działał Landeshauptmann (zarządca kraju) albo Statthalter (gubernator).

    Kraj koronny[ | edytuj kod]

    Powierzchnia kraju wynosiła 2918 km kw., ludność w 1900 - 252 338, w 1910 - 261 721 osób. Stolicą kraju była Gorycja (Görz), kraj dzielił się na 6 powiatów: Gorycja-Miasto, Gorycja, Gradyska, Monfalcone, Sežana, Tolmin.

    Skład narodowościowy (w 1910)[ | edytuj kod]

  • Słoweńcy 60 %
  • Włosi 38 %
  • Niemcy austriaccy 2 %
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Henryk Batowski Rozpad Austro-Węgier 1914-1918, wydanie II poprawione i uzupełnione, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1982, ​ISBN 83-08-00581-0
  • Henryk Wereszycki Historia Austrii, wydanie drugie poprawione i uzupełnione, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, Wrocław 1986, ​ISBN 83-04-01680-X
  • Teofil Lijewski, Austria, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, ISBN 83-01-05164-7, OCLC 835860669.
  • Margrabstwo Istrii (niem. Markgrafschaft Istrien, wł. Marchesato d’Istria) – średniowieczna marchia, a następnie kraj koronny cesarstwa austriackiego (Przedlitawia), obejmujący tereny półwyspu Istria. Łącznie był wraz z Gorycją i Gradyską, Wolnym miastem Triest zaliczany w jeden kraj koronny zwany Pobrzeżem Austriackim. Siedzibą Namiestnika był Triest.Triest (wł. Trieste, słow. i chorw. Trst, niem.Triest) – portowe miasto w północno-wschodnich Włoszech, nad Morzem Adriatyckim. Jest stolicą regionu autonomicznego Friuli-Wenecja Julijska i prowincji Triest. Według danych na rok 2007 gminę zamieszkuje 208 614 osób, 2469,1 os./km².




    Warto wiedzieć że... beta

    Gorycja (wł. Gorizia, słoweń. Gorica, friul. Gurize, niem. Görz) – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Friuli-Wenecja Julijska, w prowincji Gorycja, przy granicy ze Słowenią, u podnóża Alp Julijskich. Siostrzane miasto słoweńskiej Novej Goricy.
    Cesarstwo Austrii niem. Kaisertum Österreich (dawniej pisane Kaiserthum Oesterreich) – państwo powstałe w 1804 w reakcji na proklamowanie przez Napoleona I Cesarstwa Francuskiego.
    Kongres wiedeński (niem. Wiener Kongress) – konferencja międzynarodowa przedstawicieli szesnastu państw europejskich, trwająca od września 1814 do 9 czerwca 1815 roku w Wiedniu, zwołana w celu rewizji zmian terytorialnych i ustrojowych spowodowanych wybuchem rewolucji francuskiej i wojnami napoleońskimi oraz wypracowania nowych zasad ładu kontynentalnego.
    Pobrzeże Austriackie (niem. Österreichisches Küstenland, włos. Litorale Austriaco, słowen. Avstrijska Primorska, chorw. Austrijsko Primorje) – austriackie terytorium, należące do Królestw i Krajów Reprezentowanych w Radzie Państwa. W jego skład wchodziły:

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.015 sek.