• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Golem



    Podstrony: [1] 2 [3]
    Przeczytaj także...
    Replika – polskie wydawnictwo z siedzibą w Zakrzewie, założone w maju 2002 roku przez Aleksandra Szablińskiego. Publikuje prozę polską i zagraniczną oraz książki popularnonaukowe.Cyberpunk – nurt w literaturze science-fiction oraz kinematografii, który skupia się na ludziach i otaczającej ich zaawansowanej technologii komputerowej i informacyjnej, niekiedy połączony z różnego rodzaju zamieszaniem w społeczeństwie (np. stan wojenny). Pojęcie cyberpunku można rozważać również pod kątem postawy życiowej, filozofii lub ideologii, w tym wypadku pojęcie cyberpunku jest rozważane bardziej pod kątem porównywania człowieka z maszyną (cybernetyka) i wynikających z tego pytań na temat duszy, Boga oraz świadomości.
    Legenda[]

    Najbardziej znana legenda na temat golema mówi o stworzeniu go przez rabina Jehudę Löw ben Bezalela z Pragi (urodzonego w Poznaniu), znanego również jako Maharal. W drugiej połowie XVI w. nasiliły się ataki na praskich Żydów, których posądzano o bezbożne praktyki i okultyzm. Aby obronić siebie i innych, rabin Maharal ulepił z gliny wielką postać człowieka, którą następnie ożywił za pomocą tajemnych rytuałów i modłów, na koniec wypisując na czole lub wkładając do ust Golema pergamin ze słowem Emet (w języku hebrajskim słowo to, אמת, oznacza "prawdę"). Wymazanie pierwszej litery powodowało powstanie słowa met (w języku hebrajskim מת oznacza "śmierć") co odbierało życie istocie. Według innych mogło to być również słowo Adam, czyli "człowiek", natomiast po wymazaniu pierwszej litery dam, co oznacza po hebrajsku "krew". Tak stworzona istota była jednak niema i bezmyślna, gdyż nie została stworzona przez Boga; mogła tylko wykonywać polecenia i pracować, sama nie mając własnej, wolnej woli. Według jednej z wersji legendy, po obronie Żydów przed atakami ludności Golem wpada w szał i zaczyna mordować tych, którym służył; Maharal wyjmuje mu pergamin z ust i wykreślając pierwszą literę ze słowa Emet sprawia, że istota staje się na powrót glinianym posągiem. W innej wersji legendy, po wykonaniu pracy Maharal unieruchamia Golema zabierając mu pergamin ze słowem, a następnie ukrywa na strychu praskiej synagogi. Niewykluczone natomiast, iż mit o Golemie wraz z wizją Nabuchodonozora ze starotestamentowej Księgi Daniela (Dn 2,32-35), dostarczyć mogły pomysłu Denisowi Diderot, aby potęgę opartą na sile militarnej, a jednocześnie zacofaną cywilizacyjnie i ekonomicznie, określić mianem „kolosa na glinianych nogach”.

    Egon Erwin Kisch, właściwie Egon Kisch, (ur. 29 kwietnia 1885 w Pradze, zm. 31 marca 1948 tamże) – pisarz, dziennikarz i reporter pochodzenia żydowskiego, posiadający obywatelstwo austro-węgierskie, a potem czechosłowackie, tworzący w języku niemieckim. Uważany za jednego z najwybitniejszych reporterów w historii dziennikarstwa, swoją twórczością wpłynął też na polskich reporterów, m.in. Ryszarda Kapuścińskiego. Od tytułu jednego z jego zbiorów reportaży znany też jako „szalejący reporter” (der rasende Reporter).Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w środkowej części kraju, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.

    Szczątki Golema znajdują się jakoby na strychu synagogi w Pradze (Egon Erwin Kisch, Jarmark sensacji).

    Golem w kulturze masowej[]

  • Gustav Meyrink, Golem (Der Golem, powieść, 1915)
  • Henrik Galeen, Paul Wegener, Golem (Der Golem, film, Niemcy 1915)
  • Paul Wegener, Golem (Der Golem, wie er in die Welt kam, film, Niemcy 1920)
  • Cisaruv pekar, pekaruv cisar (Cesarski piekarz, komedia, prod. CSRS, 1951)
  • Isaac Bashevis Singer, Golem, 1969
  • Piotr Szulkin, Golem (film, Polska, 1979)
  • Andrzej Sepkowski (nie mylić z Andrzejem Sapkowskim), Czas golema (powieść łącząca cechy science fiction, political Fiction i cyberpunka, Polska 2001)
  • Andrzej Pilipiuk, Znalezisko, (Opowiadanie z książki Weźmisz czarno kure...), Lublin 2002, ISBN 83-89011-28-X
  • Andrzej Pilipiuk, Księżniczka, Lublin 2004, ISBN 83-89011-35-2
  • Terry Pratchett, Na glinianych nogach, Piekło pocztowe
  • Andrzej Sapkowski, Boży bojownicy, Lux perpetua
  • serial Z Archiwum X, odcinki Kaddish oraz Arcadia
  • Białostocki Teatr Lalek, Golem (spektakl)
  • piosenka Golem polskiej grupy rockowej Exodus z pierwszej połowy lat 80. XX wieku
  • piosenka Golem niemieckiej grupy metalowej Protector z lat 90. XX wieku
  • utwór Der Golem amerykańskiej grupy Fantômas grającej metal awangardowy
  • odcinek 382 Straszny domek na drzewie XVII - Prawdziwego mężczyznę poznaje się po Golemie serialu Simpsonowie (sezon 18, odcinek 4)
  • odcinek Golem serialu animowanego Batman przyszłości (sezon 1, odcinek 4)
  • Zbigniew Nienacki powieść Pan Samochodzik i tajemnica tajemnic (1975, Polska) i jej ekranizacja Pan Samochodzik i praskie tajemnice (Pražské tajemství) (1988/1989, Polska)
  • Występuje również w wielu grach komputerowych czy opowiadaniach utrzymanych w klimatach fantasy.
  • Pojawia się w dziesiątym odcinku pierwszego sezonu serialu Jeździec bez głowy.
  • Edward Lee, Golem (Replika, 2012).
  • odcinek (sezon 8, odcinek 13) "Everybody Hates Hitler" serialu Nie z tego świata.
  • Kraina lodu - film animowany z 2013
  • Talmud (hebr. תלמוד talmud = nauka) – jedna z podstawowych (choć nie jest uznawana za świętą) ksiąg judaizmu. Został napisany językiem judeo-aramejskim. Talmud jest komentarzem do biblijnej Tory, w którym wyjaśniono jak przestrzegać prawa zawartego w Torze w warunkach, jakie zapanowały wśród Żydów wypędzonych z Palestyny w II w. n.e. Można powiedzieć, że Talmud jest czymś w rodzaju katechizmu obowiązującego wyznawców tradycyjnego judaizmu.Andrzej Sapkowski (ur. 21 czerwca 1948 w Łodzi) – polski pisarz fantasy. Jest najczęściej po Lemie tłumaczonym polskim autorem fantastyki.


    Podstrony: [1] 2 [3]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Piotr Szulkin (ur. 26 kwietnia 1950) w Gdańsku – reżyser scenarzysta, plastyk, autor książek. Wykładowca (prof. dr hab) Szkoły Filmowej w Łodzi. Syn profesora fizyki Pawła Szulkina i Marii Szulkin. Żonaty od 1974 roku z dr psychologii Renatą Karwowską-Szulkin, wieloletnią prorektor Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej.
    Bóg lub bóstwo – istota nadprzyrodzona, której istnienie postuluje większość religii. Zajmuje się nim teologia i filozofia, gdzie jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję (co dodatkowo utrudniają założenia teologiczne związane z tym zagadnieniem, pochodzące z poszczególnych religii). Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm.
    Andrzej Pilipiuk (ur. 20 marca 1974 w Warszawie) – polski pisarz i publicysta, laureat nagrody literackiej im. Janusza A. Zajdla za rok 2002. Z wykształcenia archeolog.
    Efekt aureoli, efekt halo (ang. halo effect) – w psychologii tendencja do automatycznego, pozytywnego (efekt Galatei, efekt nimbu, anielski efekt halo) lub negatywnego (efekt Golema, szatański efekt halo) przypisywania cech osobowościowych na podstawie pozytywnego lub negatywnego wrażenia. Innymi słowy "aureola" może być pozytywna lub negatywna.
    Pan Samochodzik i praskie tajemnice (czes. Pražské tajemství) – film fabularny produkcji polsko-czechosłowackiej dla młodzieży, zrealizowany na podstawie powieści Zbigniewa Nienackiego Pan Samochodzik i tajemnica tajemnic.
    Golem (niem. Der Golem, wie er in die Welt kam) – niemiecki film z 1920 roku w reżyserii Paula Wegenera. Ostatnia i najbardziej znana część trylogii Wegenera, zainspirowanej legendą o Golemie i powieścią Golem Gustava Meyrinka - dwie pozostałe to Golem (niem. Der Golem, 1915, film zachował się we fragmentach) i Golem i tancerka (niem. Der Golem und die Tänzerin, 1917, film się nie zachował). Prequel pierwszego filmu trylogii. Jest uznawany za jeden z pierwszych horrorów w historii kina.
    Simpsonowie (ang. The Simpsons) – amerykański animowany serial komediowy dla starszej widowni, wymyślony przez Matta Groeninga (twórcę Futuramy) i emitowany w stacji FOX. Jest satyrycznym spojrzeniem na amerykański styl życia oraz kulturę, a akcja toczy się głównie wokół mieszkającej w Springfield rodziny Simpsonów: Homera, Marge, Barta, Lisy i Maggie. Serial jest produkowany bez przerwy od roku 1989. Do tej pory wyemitowano ponad 500 odcinków (24 sezony). Kolejny, już 25. sezon serialu ruszył w telewizji FOX we wrześniu 2013 roku.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.034 sek.