• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Golem



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Replika – polskie wydawnictwo z siedzibą w Zakrzewie, założone w maju 2002 roku przez Aleksandra Szablińskiego. Publikuje prozę polską i zagraniczną oraz książki popularnonaukowe.Cyberpunk – nurt w literaturze science-fiction oraz kinematografii, który skupia się na ludziach i otaczającej ich zaawansowanej technologii komputerowej i informacyjnej, niekiedy połączony z różnego rodzaju zamieszaniem w społeczeństwie (np. stan wojenny). Pojęcie cyberpunku można rozważać również pod kątem postawy życiowej, filozofii lub ideologii, w tym wypadku pojęcie cyberpunku jest rozważane bardziej pod kątem porównywania człowieka z maszyną (cybernetyka) i wynikających z tego pytań na temat duszy, Boga oraz świadomości.
    Rabin Löw i golem.
    Gliniana figurka golema

    Golem (hebr. ‏גולם‎ lub ‏גלם‎; jid. ‏גולם‎ gojlem) – istota utworzona z gliny na kształt człowieka, ale pozbawiona duszy rozumiejącej neszama, a zatem również zdolności mowy.

    Hebrajskie słowo golem pojawia się w Biblii tylko raz, w Księdze Psalmów 139:16, który to werset tradycja talmudyczna wkłada w usta Adama. W tym miejscu bywa ono tłumaczone jako „zarodek, embrion”, ale prawdopodobnie oznacza coś bezkształtnego, pozbawionego formy. W średniowieczu utożsamiano je z greckim pojęciem bezkształtnej materii – stgr. ἡ ὕλη (hē hýlē). Część tradycji żydowskiej traktuje również Adama przed obdarzeniem go bożym tchnieniem jako golema.

    Egon Erwin Kisch, właściwie Egon Kisch, (ur. 29 kwietnia 1885 w Pradze, zm. 31 marca 1948 tamże) – pisarz, dziennikarz i reporter pochodzenia żydowskiego, posiadający obywatelstwo austro-węgierskie, a potem czechosłowackie, tworzący w języku niemieckim. Uważany za jednego z najwybitniejszych reporterów w historii dziennikarstwa, swoją twórczością wpłynął też na polskich reporterów, m.in. Ryszarda Kapuścińskiego. Od tytułu jednego z jego zbiorów reportaży znany też jako „szalejący reporter” (der rasende Reporter).Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w środkowej części kraju, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.

    Tworzenie golema przez ludzi wiąże się z powtarzaniem procesu bożej kreacji. Jako że uważano, iż została ona dokonana za pomocą liter alfabetu hebrajskiego, również przez odpowiednie ich układy próbowano ponowić ten akt. Pierwsze przekazy o golemie utworzonym przez człowieka zawiera Talmud. Później na stałe praktyki te związane były z magicznym wykorzystaniem traktatu Sefer Jecira i odtworzeniem podanej tam struktury boskiej kreacji.

    Talmud (hebr. תלמוד talmud = nauka) – jedna z podstawowych (choć nie jest uznawana za świętą) ksiąg judaizmu. Został napisany językiem judeo-aramejskim. Talmud jest komentarzem do biblijnej Tory, w którym wyjaśniono jak przestrzegać prawa zawartego w Torze w warunkach, jakie zapanowały wśród Żydów wypędzonych z Palestyny w II w. n.e. Można powiedzieć, że Talmud jest czymś w rodzaju katechizmu obowiązującego wyznawców tradycyjnego judaizmu.Andrzej Sapkowski (ur. 21 czerwca 1948 w Łodzi) – polski pisarz fantasy. Jest najczęściej po Lemie tłumaczonym polskim autorem fantastyki.

    Legenda[ | edytuj kod]

    Najbardziej znana legenda na temat golema mówi o stworzeniu go przez rabina Jehudę Löw ben Bezalela z Pragi (urodzonego w Poznaniu), znanego również jako Maharal.

    W drugiej połowie XVI w. nasiliły się ataki na praskich Żydów, których posądzano o bezbożne praktyki i okultyzm. Aby obronić siebie i innych, rabin Maharal ulepił z gliny wielką postać człowieka, którą następnie ożywił za pomocą tajemnych rytuałów i modłów, na koniec wypisując na czole lub wkładając do ust Golema pergamin ze słowem Emet (w języku hebrajskim słowo to, אמת, oznacza „prawdę”). Wymazanie pierwszej litery powodowało powstanie słowa met (w języku hebrajskim מת oznacza „śmierć”) co odbierało życie istocie. Według innych mogło to być również słowo Adam, czyli „człowiek”, natomiast po wymazaniu pierwszej litery dam, co oznacza po hebrajsku „krew”. Tak stworzona istota była jednak niema i bezmyślna, gdyż nie została stworzona przez Boga; mogła tylko wykonywać polecenia i pracować, sama nie mając własnej, wolnej woli.

    Jidyszייִדיש (dosłownie: żydowski – od pierwotnego określenia w tym języku ייִדיש־טײַטש jidisz-tajcz; żydowski niemiecki) – język Żydów aszkenazyjskich, powstały ok. X wieku w południowych Niemczech na bazie dialektu średnio-wysokoniemieckiego (Mittelhochdeutsch) z dodatkiem elementów hebrajskich, słowiańskich i romańskich.Piotr Szulkin (ur. 26 kwietnia 1950) w Gdańsku – reżyser scenarzysta, plastyk, autor książek. Wykładowca (prof. dr hab) Szkoły Filmowej w Łodzi. Syn profesora fizyki Pawła Szulkina i Marii Szulkin. Żonaty od 1974 roku z dr psychologii Renatą Karwowską-Szulkin, wieloletnią prorektor Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej.

    Według jednej z wersji legendy, po obronie Żydów przed atakami ludności, Golem wpada w szał i zaczyna mordować tych, którym służył; Maharal wyjmuje mu pergamin z ust i wykreślając pierwszą literę ze słowa Emet sprawia, że istota staje się na powrót glinianym posągiem. W innej wersji legendy, po wykonaniu pracy Maharal unieruchamia Golema zabierając mu pergamin ze słowem, a następnie ukrywa na strychu praskiej synagogi.

    Bóg lub bóstwo – istota nadprzyrodzona, której istnienie postuluje większość religii. Zajmuje się nim teologia i filozofia, gdzie jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję (co dodatkowo utrudniają założenia teologiczne związane z tym zagadnieniem, pochodzące z poszczególnych religii). Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm.Andrzej Pilipiuk (ur. 20 marca 1974 w Warszawie) – polski pisarz i publicysta, laureat nagrody literackiej im. Janusza A. Zajdla za rok 2002. Z wykształcenia archeolog.

    Niewykluczone natomiast, iż mit o Golemie wraz z wizją Nabuchodonozora ze starotestamentowej Księgi Daniela (Dn 2,32-35), dostarczyć mogły pomysłu Denisowi Diderot, aby potęgę opartą na sile militarnej, a jednocześnie zacofaną cywilizacyjnie i ekonomicznie, określić mianem „kolosa na glinianych nogach”.

    Szczątki Golema znajdują się jakoby na strychu synagogi w Pradze (Egon Erwin Kisch, Jarmark sensacji).

    Prószyński i S-ka to polskie wydawnictwo prasowe i książkowe, działające w latach 1990-2008, oraz nazwa handlowa, pod którą od początku 2009 ukazują się książki wydawane przez wydawnictwo Prószyński Media.Księga Psalmów [Ps] (hebr. תְהִלִּים tehillim; gr. Ψαλμοί Psalmoi) – wchodząca w skład Biblii (Stary Testament) księga zawierająca zbiór 150 utworów poetyckich w języku hebrajskim. Samodzielne tłumaczenie bądź parafraza Księgi Psalmów, czasem w średniowieczu zawierające dodatkowe kantyki i hymny, to psałterz.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Nie z tego świata (ang. Supernatural) – amerykański serial z gatunku dark fantasy, stworzony przez Erica Kripkego, wyemitowany po raz pierwszy 13 września 2005 roku przez amerykańską telewizję The WB (od drugiego sezonu przez stację The CW). W Polsce prawa do emisji tego serialu kupił TVN, który w lipcu 2010 zakończył emisję na 4 serii. Serial Nie z tego świata wyprodukowała firma Warner Bros. Television we współpracy z Wonderland Sound and Vision. Producentami wykonawczymi serii są Eric Kripke, Joseph McGinty Nichol oraz Robert Singer. W międzyczasie funkcję tę pełniła również Sera Gamble (w latach 2010–12), która od ósmego sezonu została zastąpiona przez Jeremy’ego Carvera oraz Kim Manners, który zmarł w trakcie produkcji czwartego sezonu.
    Efekt aureoli, efekt halo (ang. halo effect) – w psychologii tendencja do automatycznego, pozytywnego (efekt Galatei, efekt nimbu, anielski efekt halo) lub negatywnego (efekt Golema, szatański efekt halo) przypisywania cech osobowościowych na podstawie pozytywnego lub negatywnego wrażenia. Innymi słowy "aureola" może być pozytywna lub negatywna.
    Marcin Wroński (ur. 1972) – polski pisarz i redaktor, absolwent KUL-u, autor m.in. kryminałów retro o komisarzu Maciejewskim, w których scenerię stanowi przedwojenny Lublin, tłumaczonych na język rosyjski (2012). Jako pisarz związany z miastem brał udział w europejskim projekcie Citybooks (2012).
    Pan Samochodzik i praskie tajemnice (czes. Pražské tajemství) – film fabularny produkcji polsko-czechosłowackiej dla młodzieży, zrealizowany na podstawie powieści Zbigniewa Nienackiego Pan Samochodzik i tajemnica tajemnic.
    Postać literacka (porte parole, bohater literacki) – fikcyjna osoba ukazana w świecie przedstawionym dzieła literackiego. Może być tożsama z podmiotem mówiącym dzieła (liryka, narratorzy pamiętników itp.), ale najczęściej jest od niego różna (epika, dramat). Jest uwidoczniana w tekście przez opis – cech wyglądu i charakteru oraz działań, a także może wyrażać w tekście swoje myśli i odczucia. Natomiast jej sposób zaistnienia w świecie przedstawionym jest uzależniony od motywacji i charakterystyki.
    Golem (niem. Der Golem, wie er in die Welt kam) – niemiecki film z 1920 roku w reżyserii Paula Wegenera. Ostatnia i najbardziej znana część trylogii Wegenera, zainspirowanej legendą o Golemie i powieścią Golem Gustava Meyrinka - dwie pozostałe to Golem (niem. Der Golem, 1915, film zachował się we fragmentach) i Golem i tancerka (niem. Der Golem und die Tänzerin, 1917, film się nie zachował). Prequel pierwszego filmu trylogii. Jest uznawany za jeden z pierwszych horrorów w historii kina.
    Simpsonowie (ang. The Simpsons) – amerykański animowany serial komediowy dla starszej widowni, wymyślony przez Matta Groeninga (twórcę Futuramy) i emitowany w stacji FOX. Jest satyrycznym spojrzeniem na amerykański styl życia oraz kulturę, a akcja toczy się głównie wokół mieszkającej w Springfield rodziny Simpsonów: Homera, Marge, Barta, Lisy i Maggie. Serial jest produkowany bez przerwy od roku 1989. Do tej pory wyemitowano ponad 500 odcinków (24 sezony). Kolejny, już 25. sezon serialu ruszył w telewizji FOX we wrześniu 2013 roku.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.039 sek.