• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Gołda Tencer

    Przeczytaj także...
    Jidyszייִדיש (dosłownie: żydowski – od pierwotnego określenia w tym języku ייִדיש־טײַטש jidisz-tajcz; żydowski niemiecki) – język Żydów aszkenazyjskich, powstały ok. X wieku w południowych Niemczech na bazie dialektu średnio-wysokoniemieckiego (Mittelhochdeutsch) z dodatkiem elementów hebrajskich, słowiańskich i romańskich.Icchok Lejb Perec lub Icchok Lejbusz Perec (jid. יצחק לײב פּרץ; ur. 20 maja 1851 a. 18 maja 1852 w Zamościu, zm. 3 kwietnia 1915 w Warszawie) – polski i żydowski pisarz, jeden z głównych twórców literatury jidysz, adwokat i działacz społeczny. Zajmował się również krytyką literacką i teatralną.
    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    Gołda Tencer (jid. גאָלדע טענצער; ur. 2 sierpnia 1949 w Łodzi) – polska aktorka, reżyser i piosenkarka żydowskiego pochodzenia, od 1969 związana z Teatrem Żydowskim im. Ester Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie, także działaczka kulturalna, popularyzatorka języka jidysz, założycielka i prezes Fundacji Shalom, organizatorka Festiwalu Kultury Żydowskiej Warszawa Singera.

    Polacy – naród zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, a poza granicami Polski tworzący Polonię.Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” – polski medal nadawany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego osobie lub instytucji wyróżniającej się w dziedzinie twórczości artystycznej, działalności kulturalnej lub ochronie kultury i dziedzictwa narodowego. Medal nadawany jest w oparciu o ustawę z dnia 25 października 1991 o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej przez ministra kultury i dziedzictwa narodowego.

    Życiorys[]

    Urodziła się w Łodzi w rodzinie żydowskiej, jako córka Szmula Tencera (1915–1971), kaletnika ocalonego z Holocaustu i Sonii Tencer (1926–2004), która przeżyła wojnę wraz z rodziną w Związku Radzieckim. Pierwsze etapy kształcenia pobierała w obecnie nieistniejącej żydowskiej szkole im. Icchoka Pereca przy ulicy Więckowskiego 13 w Łodzi. Tam stawiała pierwsze kroki na scenie teatru szkolnego. Jako dziecko występowała również na deskach Teatru Powszechnego w Łodzi.

    Austeria – polski film fabularny w reżyserii Jerzego Kawalerowicza, zrealizowany na podstawie powieści Juliana Stryjkowskiego z Franciszkiem Pieczką i Wojciechem Pszoniakiem w rolach głównych. W 2008 roku zdecydowano się poddać film cyfrowej rekonstrukcji w technologii 2K, którą wykonało Kino RP. Premiera kinowa odnowionej wersji cyfrowej miała miejsce 28 czerwca 2009 w Krakowie, a płyta Blu-ray z filmem jest dostępna od stycznia 2010 roku. Film jest laureatem głównej nagrody, Złotego Lwa na 9. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku, gdzie pokonał Seksmisję Juliusza Machulskiego. Szczególnie chwalono zdjęcia Zygmunta Samosiuka.Fundacja Shalom - niezależna organizacja pozarządowa, zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem 0000 187833. Powołana jako amerykańsko-polsko-izraelska Fundacja Shalom w 1988 roku z inicjatywy aktorki Gołdy Tencer, działa na rzecz kultywowania pamięci tradycji żydowskich w Polsce.

    W 1969 wyjechała do Warszawy na Studium Aktorskie przy Teatrze Żydowskim, które ukończyła w 1971. Artystycznie ukształtował ją dyrektor teatru Szymon Szurmiej. W 1984, jako stypendystka rządu Stanów Zjednoczonych, miała okazję zapoznać się z życiem teatralnym USA. Otrzymała je za wcześniejsze dokonania aktorskie.

    IMDb.com (The Internet Movie Database) – największa na świecie internetowa baza danych na temat filmów i ludzi z nim związanych. Zawiera informacje o aktorach, reżyserach, scenarzystach, producentach, montażystach, operatorach, muzykach itd. Informacje nie ograniczają się do kinematografii amerykańskiej.Teatr Żydowski im. Estery Racheli i Idy Kamińskich w Warszawie – teatr w Warszawie, wystawiający sztuki w dwóch językach: jidysz i polskim. Jest jedynym współcześnie działającym teatrem żydowskim w Polsce i jedynym na świecie stałym teatrem wystawiający sztuki w języku jidysz.

    Jest aktorką, scenarzystką oraz reżyserem w Teatrze Żydowskim im. Ester Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie. Jest również prezesem założonej przez samą siebie Fundacji Shalom. Od 2004 organizuje Festiwal Kultury Żydowskiej Warszawa Singera. Jest pomysłodawczynią nakręcenia filmu Perecowicze.

    Order Odrodzenia Polski, Polonia Restituta – drugie najwyższe polskie państwowe odznaczenie cywilne (po Orderze Orła Białego), nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione przez Sejm Rzeczypospolitej ustawą z dnia 4 lutego 1921 jako najwyższe odznaczenie państwowe po Orderze Orła Białego. Na straży honoru Orderu stoi Kapituła Orderu.Holocaust („całopalenie”, spolszczenie: Holokaust) – pierwotnie termin religijny oznaczający ofiarę całopalną (w tym znaczeniu może być stosowane również dziś), obecnie najpowszechniejszym znaczeniem tego słowa są prześladowania i zagłada prawie 6 milionów Żydów przez władze niemieckiej III Rzeszy oraz jej sojuszników w okresie II wojny światowej (w tym znaczeniu, jako nazwa własna, słowo Holocaust/Holokaust pisane jest wielką literą).

    Gołda Tencer znana jest również publiczności z nagrań piosenek w języku jidysz i po polsku, np. Miasteczko Bełz.

    Jej mężem był Szymon Szurmiej (1923-2014), z którym ma syna Dawida (ur. 1985).

    Filmografia[]

    Aktorka filmowa[]

  • 2007: Liebe nach Rezept – jako Rosha
  • 2004: Alles auf Zucker! – jako Golda Zuckermann
  • 1985: War and love
  • 1983: The winds of war
  • 1983: Haracz szarego dnia – jako Żydówka Róża
  • 1982: Hotel Polan und Seine Geste – jako pani Menasze
  • 1982: Austeria – jako Blanka
  • 1979: Komedianci
  • 1979: Gwiazdy na dachu
  • 1979: Dybuk – jako Lea
  • 1979: David
  • Reżyser[]

  • 2006: Dla mnie bomba
  • 2002: Cud purymowy
  • 2000: Kamienica na Nalewkach (wraz z Szymonem Szurmiejem)
  • 1997: Ballada o brunatnym teatrze (wraz z Szymonem Szurmiejem)
  • 1993: My Żydzi polscy (wraz z Szymonem Szurmiejem)
  • 1992: Trubadur z Galicji
  • 1986: Pieśń o zamordowanym ... (wraz z Szymonem Szurmiejem)
  • Ordery i odznaczenia[]

  • Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2011).
  • Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2005).
  • Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2000).
  • Złoty Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis" (2009).
  • Przypisy

    1. Grób Szmula Tencera w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie
    2. Grób Soni Tencer w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie
    3. Perecowicze nie zawiedli – uml.lodz.pl
    4. Prezydent wręczył odznaczenia na Zamku Królewskim. prezydent.pl, 3 maja 2011.
    5. M.P. z 2006 r. Nr 3, poz. 37
    6. M.P. z 2001 r. Nr 2, poz. 43
    7. Rozdanie Medali „Gloria Artis”. mkidn.gov.pl, 7 grudnia 2009.

    Linki zewnętrzne[]

  • Gołda Tencer w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
  • Gołda Tencer w bazie filmpolski.pl
  • Gołda Tencer w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
  • Gołda Tencer w bazie filmpolski.pl
  • Szymon Szurmiej (jid. שמעון שמחה שורמיעי; ur. 18 czerwca 1923 w Łucku) – polski aktor, reżyser i działacz społeczności żydowskiej, dyrektor naczelny i artystyczny Teatru Żydowskiego im. Ester Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie, poseł na Sejm PRL IX kadencji z ramienia PZPR, głowa wielopokoleniowej rodziny aktorów.Warszawa; miasto stołeczne Warszawa, w skrócie m.st. Warszawa – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Mazowszu, nad Wisłą. Od 2002 r. miasto stołeczne Warszawa jest gminą miejską mającą status miasta na prawach powiatu.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Żydzi (dosł. "chwalcy /Jahwe/" lub "czciciele /Jahwe/" z hebr. Jehudim, יהודים, jid. Jidn, ייִדן, ladino ג׳ודיוס Djudios) – naród semicki zamieszkujący w starożytności Palestynę (określany wtedy jako Hebrajczycy albo Izraelici), posługujący się wtedy językiem hebrajskim, a w średniowieczu i czasach nowożytnych mieszkający w diasporze na całym świecie i posługujący się wieloma różnymi językami. Żydzi nie stanowią jednolitej grupy religijnej i etnicznej. Dla żydów ortodoksyjnych Żydem jest tylko osoba, która ma ortodoksyjną matkę lub przeszła konwersję na judaizm. Za Żydów uważa się jednak wiele osób, które nie są żydami ortodoksyjnymi. Kto jest Żydem (hebr.? מיהו יהודי) jest pytaniem, na które nie da się jednoznacznie odpowiedzieć, gdyż może to być identyfikacja kulturowa, etniczna lub religijna. Wiele osób, które uważają się z jakichś powodów za Żydów, nie są uznawane przez inne grupy lub instytucje. Dotyczy to na przykład żydów reformowanych, którzy nawet pomimo etnicznego pochodzenia żydowskiego czasem nie są uznawani przez żydów ortodoksyjnych. Według prawa izraelskiego Żydem jest osoba, która ma ortodoksyjną żydowską matkę, chociaż prawo do obywatelstwa bez oficjalnego uznania takiej osoby za Żyda ma każda osoba, która ma przynajmniej jednego dziadka, który był ortodoksyjnym Żydem. Stąd wielu Żydów mieszkających w Izraelu czy USA nie ma według prawa tego kraju oficjalnego statusu Żyda.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Miasteczko Bełz (Mayn Sztetele Belz) – piosenka żydowska opisująca małe miasteczko Bielce w dzisiejszej Mołdawii. Utwór błędnie kojarzony z ukraińskim miastem Bełz. Pomyłka wynika stąd, iż w jidysz nazwa Bielców brzmi właśnie "Bełz". W Bielcach urodził się lub spędził dzieciństwo autor tekstu piosenki, Jacob Jacobs (muzykę skomponował Aleksander Olszaniecki).
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.
    Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик [СССР], trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, [SSSR]) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.038 sek.