• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Gmina Wyznaniowa Żydowska w Bielsku-Białej

    Przeczytaj także...
    Cmentarz żydowski w Bielsku-Białej – czynny cmentarz żydowski znajdujący się w Bielsku-Białej, w dzielnicy Aleksandrowice, przy ul. Cieszyńskiej 92.Kahał (hebr. קהלה kehilla – zgromadzenie, gmina) – wyrażenie z języka jidysz oznaczające gminę, formę organizacji społeczności żydowskiej. Słowo to oznacza zarówno samo skupisko ludności, wewnętrznie zorganizowane i posiadające władzę, jak i grupę władz gminy.
    Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP (ZGWŻ) – związek wyznaniowy o strukturze federacji gmin żydowskich liczący ponad 1200 członków. Jest drugą co do liczebności organizacją żydowską w Polsce.

    Gmina Wyznaniowa Żydowska w Bielsku-Białejgmina żydowska z siedzibą w Bielsku-Białej, będąca członkiem Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP. Swoim zasięgiem obejmuje teren byłego województwa bielskiego.

    Gmina powstała w 1995 roku z przekształcenia filii bielsko-bialskiej Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Katowicach w samodzielną Gminę Wyznaniową Żydowską. Jest prawną następczynią istniejącej w latach 1946-1993 Kongregacji Wyznania Mojżeszowego w Bielsku-Białej. Obecnie zrzesza około 50 członków. Są oni jednocześnie członkami bielskiego oddziału TSKŻ.

    Cmentarz żydowski w Wadowicach – został założony w 1882 i zajmuje powierzchnię 0,5 ha, na której zachowało się 566 nagrobków wykonanych z marmuru i piaskowca z inskrypcjami w języku hebrajskim i jidysz. Około stu nagrobków jest uszkodzony lub przewróconych w sposób uniemożliwiający odczytanie inskrypcji. Zachował się też dom przedpogrzebowy z bramą wejściową na teren nekropolii. Cmentarz jest otoczony murowanym ogrodzeniem.Cmentarz żydowski w Zatorze – został założony najprawdopodobniej w drugiej połowie XIX wieku i zajmuje powierzchnię 0,5 ha. Zachowało się około pięćdziesięciu nagrobków, z których najstarszy pochodzi z 1864. Większość z nich posiada inskrypcje w języku hebrajskim, nieliczne w języku niemieckim (także w alfabecie hebrajskim), tylko jeden natomiast w języku polskim.

    Gmina posiada we własnej siedzibie czynny dom modlitwy, w którym nabożeństwa celebrowane są we wszystkie szabaty oraz święta. Ponadto znajdują się tam także biblioteka oraz archiwum im. Salomona Halberstama. Na terenie gminy znajduje się również czynna synagoga Chewra Lomdei Misznajot w Oświęcimiu, należąca do Auschwitz Jewish Center Foundation.

    Salomon Joachim (Chaim) Halberstam (שזחה), (ur. 23 lutego 1832 w Krakowie, zm. 24 marca 1900 w Bielsku) – żydowski bibliofil, kolekcjoner, publicysta, kupiec, twórca składającej się z kilkuset pozycji kolekcji hebrajskich rękopisów i rzadkich druków.Cieszyn (czes. Těšín, niem. Teschen, łac. Tessin) – miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, którego władz jest siedzibą. Leży na Pogórzu Śląskim, nad Olzą. Współczesne administracyjne pojęcie „miasto Cieszyn” odnosi się do prawobrzeżnej części, stanowiącego pod względem przestrzennym i społecznym jedną całość, ośrodka miejskiego, którego część lewobrzeżna należy do Czech i nosi oficjalną nazwę „Czeski Cieszyn”.

    Pod opieką gminy znajdują się cmentarze żydowskie w: Bielsku-Białej (jedyny czynny), Andrychowie, Cieszynie (stary i nowy), Kętach, Milówce, Oświęcimiu, Skoczowie, Ustroniu, Wadowicach, Zatorze i Żywcu.

    Zarząd główny[]

  • Przewodnicząca: Dorota Wiewióra (od 2003)
  • Wiceprzewodnicząca: Gabriela Haratyk
  • Członkowie Zarządu: Robert Kulka, Lidia Pustelnik
  • Dawni przewodniczący: Maksymilian Metzendorf (1993-1997), Aleksander Szrajber (1997-2003)
  • Przypisy

    1. Dorota Wiewióra, Kilka uwag o loasach społeczności żydowskiej w Bielsku-Białej po 1945 r. na stronie olszowka.most.org.pl [dostęp: 21 listopada 2008]
    2. Gmina Wyznaniowa Żydowska w Bielsku-Białej na stronie fzp.net.pl (kopia w Internet Archive) [dostęp: 21 listopada 2008]


    Maksymilian Metzendorf (ur. 1898, zm. 17 lutego 1997 w Bielsku-Białej) – polski działacz społeczności żydowskiej, w latach 90. przewodniczący Kongregacji Wyznania Mojżeszowego i następnie Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Bielsku-Białej.Województwo bielskie – województwo istniejące w południowej Polsce w latach 1975–1998 ze stolicą w Bielsku-Białej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Nabożeństwo – forma modlitewnego zgromadzenia wiernych danego wyznania. Sens teologiczny nabożeństwa w protestantyzmie i katolicyzmie jest odmienny.
    Kirkut, kierkow, kierchol, kirchol (od dawnego niem. określenia cmentarza Kirchhof, pochodzącego od słów Kirche, z gr. kyriakós „należący do Pana”, Kyriakós oíkos, „dom Pański”,„kościół” i Hof oznaczającego otoczenie obiektu, np. teren przy budynku, krąg wokół księżyca, lub otoczenie ważnej osoby. Porównaj także słowo Kirchhut, które oznaczało uprawnienie do nadzoru wykorzystania prawa do ziemi w „sprawach duchowych”, m.in. w Austrii w dokumentach z XIII - XVI wieku.) – określenia cmentarza żydowskiego od wieków używane przez Polaków, głównie mieszkańców Galicji. Wyrażenie „ein jüdischer Kirchhof” było i jest używane w języku niemieckim, w tym w tłumaczeniu poezji tworzonej w języku hebrajskim, chociaż obecnie słowo Kirchhof zostało niemal wyparte przez słowo Friedhof. Żydzi unikali stosowania tego określenia, zastępując je nazwami w jidysz (bejsojlem, bejsakwores i inne), pochodzącymi z hebrajskiego.
    Archiwum – gromadzony zbiór, miejsce gromadzenia tego zbioru, w pewnych znaczeniach również instytucja zajmująca się gromadzeniem.
    Cmentarz żydowski w Żywcu – znajduje się przy ul. Stolarskiej w dzielnicy Zabłocie, sąsiaduje z cmentarzem katolickim w Zabłociu. Powstał w XIX wieku. Ma powierzchnię 0,5 ha. Na cmentarzu znajduje się około 500 zachowanych macew, najstarsza należy do Zymela, pochowanego w 1853 roku, a ostatnia - z 1946 roku. Nagrobki wykonane są głównie z piaskowca, granitu i wapienia. Do niedawna na terenie cmentarza znajdował się dom przedpogrzebowy, jednak w 2005 roku uległ on spaleniu i zawaleniu.
    Internet Archive − instytucja znajdująca się na przedmieściach San Francisco (Kalifornia, Stany Zjednoczone), która zajmuje się gromadzeniem i udostępnianiem archiwum rozmaitych zasobów multimedialnych.
    Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce (TSKŻ) - świecka organizacja żydowska powstała w 1950 roku z połączenia Centralnego Komitetu Żydów Polskich i Żydowskiego Towarzystwa Kultury. Obecnie liczy około 2700 członków i jest największą żydowską organizacją w Polsce.
    Aleksander Szrajber (ur. 17 marca 1921 w Krakowie, zm. 28 maja 2003 w Bielsku-Białej) – polski działacz społeczności żydowskiej w Bielsku-Białej, w latach 1997–2003 przewodniczący Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Bielsku-Białej oraz wieloletni przewodniczący bielsko-bialskiego oddziału Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce, ojciec Doroty Wiewióry (ur. 1957).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.025 sek.