Glikozylofosfatydyloinozytol

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Glikozylofosfatydyloinozytol, glikofosfatydyloinozytol, GPIglikolipid służący w komórce do potranslacyjnej modyfikacji białek. Doczepia się on do końca C białek. Białka takie nazywa się „zakotwiczonymi przez glikozylofosfatydyloinozytol” (ang. GPI-anchored).

PMID (ang. PubMed Identifier, PubMed Unique Identifier) – unikatowy identyfikator przypisany do każdego artykułu naukowego bazy PubMed.Szlak sygnałowy, ścieżka sygnałowa, kaskada sygnałowa, przekazywanie sygnału, transdukcja sygnału – szereg procesów biochemicznych w komórce, który moduluje jej zachowanie przez zewnętrzne i wewnętrzne bodźce (sygnały), zamieniając je na fizjologiczną odpowiedź. W przekazie informacji pośredniczą pozakomórkowe chemiczne stymulanty takie jak neurotransmitery, cytokiny, hormony, które wiążą się z powierzchniowymi lub wewnątrzkomórkowymi receptorami. Inicjuje to kaskadę reakcji wewnątrz komórki i ostatecznie prowadzi do zmiany w fizjologicznym procesie.

Kotwica glikozylofosfatydyloinozytolowa składa się z hydrofobowego fosfatydyloinozytolu, połączonego z C-końcowym aminokwasem białka za pośrednictwem łącznika (ang. linker) cukrowego (glukozoamina i mannoza połączone z grupą fosforanową etanoloaminy fosfatydyloinozytolu). Z kolei dwie reszty kwasów tłuszczowych, będących podstawnikami pierścienia fosfatydyloinozytolu, kotwiczą strukturę (białko) w błonach biologicznych.

Koniec C, koniec karboksylowy (żargonowo: C-koniec) – koniec łańcucha polipeptydowego zawierający grupą karboksylową (−COO–). Na drugim końcu łańcucha, nazywanym końcem N lub końcem aminowym, znajduje się grupa aminowa (−NH 2 lub −NH+ 3). Wyróżnianie końców łańcucha polipeptydowego określa ich kierunek. Aminokwasy występujące w łańcuchu zwyczajowo numeruje się, zaczynając od końca aminowego.Tratwa lipidowa, raft lipidowy – mała (od 10 do 200 nm), heterogenna, wysoce dynamiczna, wzbogacona w sterole i inne lipidy (głównie sfingolipidy) domena w błonie komórkowej. Tratwy lipidowe mogą być czasami stabilizowane w większe struktury poprzez interakcje lipid–białko oraz białko–białko.

Modyfikacja białek motywem glikozylofosfatydyloinozytolowym ma miejsce w siateczce śródplazmatycznej. Białko początkowo utrzymywane jest w błonie hydrofobowym końcem C, który zostaje odcięty przez odpowiednią proteazę i zamieniony na glikozylofosfatydyloinozytol, przejmujący funkcję kotwiczenia białka. Kotwiczenie za pośrednictwem GPI różni się od utrzymywania białka w błonie hydrofobowym motywem peptydowym (por. białka integralne i białka zakotwiczone). Glikozylofosfatydyloinozytol może ulec cięciu przez fosfolipazy: fosfolipazę C oraz swoistą dla niego fosfolipazę D, co powoduje regulowane uwalnianie białek z błony i pełni rolę w przekazywaniu i generowaniu sygnałów komórkowych.

Napadowa nocna hemoglobinuria (zespół Marchiafavy-Micheliego, ang. paroxysmal nocturnal hemoglobinuria, PNH) – rzadkie schorzenie erytrocytów polegające na braków czynników broniących przed ich rozpadem.Mannoza – organiczny związek chemiczny z grupy aldoheksoz. Metabolizm mannozy zachodzi poprzez fosforylację jej przez heksokinazę do mannozo-6-fosforanu, który potem przekształcany jest przez izomerazę fosforanu mannozy do fruktozo-6-fosforanu.

Białka zakotwiczone motywem GPI są związane z tratwami lipidowymi.

Defekty kotwic glikozylofosfatydyloinozytolowych skutkują rzadkim schorzeniem: napadową nocną hemoglobinurią.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. F.J. Sharom, M.T. Lehto. Glycosylphosphatidylinositol-anchored proteins: structure, function, and cleavage by phosphatidylinositol-specific phospholipase C. „Biochem Cell Biol”. 80. 5, s. 535–549, 2002. PMID: 12440695. 
  2. K.S. Huang, S. Li, M.G. Low. Glycosylphosphatidylinositol-specific phospholipase D. „Methods Enzymol”. ;197, s. 567–575, 1991. PMID: 1646941. 
  3. F.J. Sharom, G. Radeva. GPI-anchored protein cleavage in the regulation of transmembrane signals. „Subcell Biochem”. 37, s. 285–315, 2004. PMID: 15376625. 
  4. V. Sangiorgio, M. Pitto, P. Palestini, M. Masserini. GPI-anchored proteins and lipid rafts. „Ital J Biochem”. 2 (53), s. 98–111, lipiec 2005. PMID: 15646015. 
  5. C.E. van der Schoot, T.W. Huizinga, E.T. van’t Veer-Korthof, R. Wijmans, J. Pinkster, A.E. von dem Borne. Deficiency of glycosyl-phosphatidylinositol-linked membrane glycoproteins of leukocytes in paroxysmal nocturnal hemoglobinuria, description of a new diagnostic cytofluorometric assay. „Blood”. Nov 1;76. 9, s. 1853–1859, 1990. PMID: 2145990. 
  6. J. Nishimura, Y. Kanakura. [Paroxysmal nocturnal hemoglobinuria (PNH)]. „Nippon Rinsho”. 3 (66), s. 490–496, marzec 2008. PMID: 18330025. 

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • D. Brown, G.L. Waneck. Glycosyl-phosphatidylinositol-anchored membrane proteins. „J Am Soc Nephrol”. 4 (3), s. 895–906, październik 1993. PMID: 1450366. 
  • H. Ikezawa. Glycosylphosphatidylinositol (GPI)-anchored proteins. „Biol Pharm Bull”. 4 (25), s. 409–417, kwiecień 2002. PMID: 11995915. 
  • Błona biologiczna, biomembrana − membrana otaczająca lub rozdzielająca odrębne przedziały, zwykle w komórkach. Zalicza się do nich zarówno błony komórkowe jak i błony organelli wewnętrznych, na przykład mitochondrialne, tylakoidów lub dysków w pręcikach i czopkach. Są one podstawowymi strukturami budującymi komórki wszystkich organizmów, zarówno prokariotycznych jak i eukariotycznych. Pomimo wielkiego zróżnicowania struktur otoczonych błonami, podstawy budowy błon biologicznych we wszystkich organizmach są w zasadzie te same. Zgodnie z modelem płynnej mozaiki, zaproponowanym w w 1972 roku przez Jonathana Singera i Gartha Nicolsona, każdą błonę w komórce tworzy płynna dwuwarstwa cząsteczek fosfolipidowych, w której zanurzone są białka.Glikolipidy − organiczne związki chemiczne, których cząsteczki zbudowane są z części lipidowej (sfingozyny lub kwasów tłuszczowych) do której przyłączone są fragmenty cukrowe najczęściej galaktoza lub glukoza. Glikolipidy są ważnym składnikiem błon komórkowych.




    Warto wiedzieć że... beta

    Etanoloamina (aminoetanol, kolamina, z gr. kólla – klej + amina), H2NCH2CH2OH − organiczny związek chemiczny z grupy aminoalkoholi. Należy do grupy amin biogennych.
    Węglowodany (cukry, cukrowce, sacharydy) – organiczne związki chemiczne składające się z atomów węgla oraz wodoru i tlenu, zazwyczaj w stosunku H:O = 2:1. Są to związki zawierające jednocześnie liczne grupy hydroksylowe, karbonylowe oraz czasami mostki półacetalowe. Ogólnym wzorem sumarycznym węglowodanów jest CxH2yOy lub Cx(H2O)y (znane są jednak węglowodany niespełniające tego wzoru, np. deoksyryboza).
    Proteazy, enzymy proteolityczne (EC 3.4) – podklasa enzymów z klasy hydrolaz katalizująca proteolizę oraz w większości przypadków hydrolizę wiązania estrowego.

    Reklama