• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Gleby strefowe

    Przeczytaj także...
    Gleby śródstrefowe (intrazonalne) gleby zajmujące małe obszary w danej strefie, powstają pod wpływem specyficznej skały macierzystej lub specyficznych warunków wodnych panujących na danym obszarze. Do gleb śródstrefowych zaliczamy: mady rzeczne, marsze, gleby torfowe, czarne ziemie, rędziny, terra rossa, tufy wulkaniczne, sołonczaki.Gleby bielicowe – ubogie gleby z klasy gleb bielicoziemnych, wytworzone na piaskach, zawierające w profilu poziomy diagnostyczne albic i spodic, o budowie profilu Ol-Of-Oh-AEes-Bh-Bfe-C.
    Gleby żółtobrunatne – gleby pośrednie pomiędzy glebami żółtymi, brunatnymi a brązowymi; występują w Chinach i Nowej Zelandii.

    Gleby strefowe (zonalne, autonomiczne, klimaksowe, geochemicznie niezależne) — gleby, których występowanie uzależnione jest głównie od warunków klimatycznych występujących na danym obszarze np: od opadów i temperatury. Są one charakterystyczne dla danej strefy bioklimatycznej.

    Gleby niestrefowe (gleby astrefowe, gleby azonalne) to gleby nie mające dobrze wykształconego profilu, a także gleby w których dominującym czynnikiem glebotwórczym jest działalność człowieka:Gleba, pedosfera – biologicznie czynna powierzchniowa (do 2 m miąższości) warstwa skorupy ziemskiej, powstała w procesie glebotwórczym ze skały macierzystej pod wpływem czynników glebotwórczych. Gleba składa się z części mineralnej i organicznej. Częścią gleby są organizmy glebowe.

    Podziały gleb strefowych ze względu na strefę klimatyczną[ | edytuj kod]

    I

    Pas tropikalny

  • wilgotny: czerwonożółte gleby ferralitowe i czerwone gleby ferrralitowe;
  • przejściowy: gleby cynamonowoczerwone, gleby czerwonobure, czarne gleby tropikalne;
  • suchy: czerwonawe buroziemy, prymitywne gleby pustynne;
  • Pas subtropikalny

  • wilgotny: gleby żółtobrunatne, żółtoziemy, czerwonoziemy i rubroziemy;
  • przejściowy: gleby cynamonowe i gleby szarocynamonowe;
  • suchy: szaroziemy i prymitywne gleby pustynne;
  • Pas subborealny

    Szare gleby leśne - gleby występujące w strefie lasostepu, w Eurazji, między strefą gleb bielicoziemnych i czarnoziemów.Gleby bielicoziemne - gleby powstałe z różnych skał macierzystych (np. piasków), w klimacie umiarkowanym chłodnym, w procesie bielicowania - wymywania związków mineralnych i organicznych w głąb gleby.
  • wilgotny: brunatne gleby leśne, gleby płowe, gleby rdzawe, gleby bielicowe;
  • przejściowy: czarnoziemne gleby prerii, szare gleby leśne, czarnoziemy, gleby kasztanowe;
  • suchy: buroziemy i szarobure gleby pustynne;
  • Pas borealny

  • bezmarzłociowa strefa tajgi: gleby bielicowe, bielice, podbury, gleby darniowo-bielicowe i gleby płowe;
  • marzłociowa strefa tajgi: marzłociowe gleby tajgi;
  • Pas polarny

  • tundrowy: gleby tundrowe, gleby glejowe;
  • arktyczny: gleby arktyczne, gleby poligonalne.
  • II

    Bruniziemy, gleby czarnoziemne prerii – żyzne, próchniczne gleby sąsiadujące z czarnoziemami, z którymi nazywane są "spichlerzem świata".Bielica – typ gleby występującej w warunkach klimatu umiarkowanego chłodnego (średnia temperatura 2-4 °C) i wilgotnego (roczny opad w granicach 400-1000 mm), na obszarach porośniętych lasami iglastymi, np. północna Polska (Pojezierze Kaszubskie, Kotlina Sandomierska, Województwo lubuskie), USA, Kanada. Bielica powstaje z utworów piaszczystych, zwykle pochodzenia lodowcowego i rzecznego, w procesie tzw. bielicowania. Słabo rozwinięty poziom próchniczny, a dobrze rozwinięty poziom wymywania.

    I równikowa: z wyrównanym klimatem i opadami ponad 100 mm na miesiąc (powyżej 2000 mm rocznie; dwa maksima opadów, deszcze zenitalne)

  • równikowe czerwonożółte gleby ferralitowe, bogate w wodorotlenki żelaza i glinu (gleby laterytowe)
  • II tropikalna (podrównikowa): z letnią porą deszczową i krótkim, lecz wyraźnie chłodniejszym okresem suszy

  • podrównikowe czerwone gleby ferralitowe o małej zawartości próchnicy i dużym stężeniu w górnych partiach wolnych tlenków Al i Fe, przechodzące w gleby cynamonoczerwone i czerwonobure
  • III subtropikalna (zwrotnikowa): suchy klimat pustynny; skąpe opady

    Szaroziemy pustynne – gleby występujące na obszarach pustynnych i półpustynnych, gleby te są oprócz gleb czerwonych i czerwonawych typowymi glebami pasa podzwrotnikowego. Szaroziemy wykazują również cechy gleb inicjalnych, szczególnie jeśli występują w terenach przygórskich, np. w zachodnich Stanach Zjednoczonych.Terra rossa (wł. czerwona ziemia) – czerwona gleba lub osad wypełniający pustki krasowe, tworząca się w wyniku krasowienia wapieni w klimacie śródziemnomorskim lub tropikalnym, podobna do gleb laterytowych. Składa się głównie z wodorotlenków, uwodnionych tlenków glinu i wodorotlenku żelaza.
  • szaroziemy i pustynne gleby inicjalne
  • IV śródziemnomorska (podzwrotnikowa): z deszczową porą zimową i suchym latem

  • śródziemnomorskie gleby cynamonowe, terra rossa - ilasta zwietrzelina wapieni i dolomitów, uboga w próchnicę
  • V umiarkowana: ciepła i wilgotna; z maksimum opadów w lecie i ciepłym klimatem morskim

  • czerwone i żółte subtropikalne gleby leśne, nieco zbielicowane
  • VI umiarkowana: chłodna i wilgotna (nemoralna); z krótkim okresem mrozów

    Gleby płowe (lessivés) — gleby klimatu umiarkowanego charakteryzujące się przemieszczeniem przez wody opadowe cząstek iłu w głąb profilu różnicując go na dwie części - górną, o lżejszym uziarnieniu, i dolną, z większą zawartością drobnych cząstek ilastych.Gleby arktyczne – prymitywne gleby typowe dla obszarów polarnych. Występują tylko na półkuli północnej na wyspach Oceanu Arktycznego oraz północnych fragmentach Eurazji i Ameryki. Gleby arktyczne są praktycznie nieporośnięte roślinnością i nieprzydatne rolniczo.
  • leśne gleby brunatne, gleby płowe, słabo zbielicowane
  • VII umiarkowana: chłodna i sucha (kontynentalna), z mroźną zimą

  • czarnoziemy leśno-stepowe, gleby kasztanowe, buroziemy do szaroziemów
  • VIII umiarkowana: bardzo chłodna i wilgotna (borealna)

  • gleby bielicoziemne z próchnicą glebową typu mor
  • IX zimna: podbiegunowa i biegunowa

  • gleby tundrowe
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Gleby śródstrefowe
  • Gleby niestrefowe
  • Gleby pozastrefowe
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Renata Bednarek, Zbigniew Prusinkiewicz: Geografia gleb. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997. ISBN 83-01-12247-1. (pol.)
  • Gleby kasztanowe (cynamonowe, kasztanoziemy) – typ gleb występujących na obszarach ciepłych i suchych o czerwonym zabarwieniu. Są typowe dla stepów. Poziom próchnicy waha się od 3 do 4%. Odpowiednio nawadniane dają duże plony. Występują na części obszarów prerii w USA, w południowej Argentynie, w Sudanie, w Eurazji na północ od Morza Kaspijskiego i Jeziora Aralskiego, w Mongolii i na obszarach południowo-zachodniej Australii.Czerwonoziemy (żółtoziemy, lateryty) – gleby powstałe na laterycie występujące przede wszystkim w okołorównikowych strefach klimatycznych, w klimacie gorącym i wilgotnym. Czerwony kolor zawdzięczają dużej domieszce związków żelaza. Są to gleby o minimalnej zawartości próchnicy (ok. 1%), gdyż mimo, że rozkład organizmów żywych jest szybki z powodu wysokiej temperatury, to spora ilość opadów wymywa tworzącą się warstwę próchniczą. W związku z tym, gleby tego typu są mało przydatne do upraw rolnych. Duże opady atmosferyczne powodują, że w glebach tych obserwujemy intensywne przemywanie, w wyniku którego dochodzi do dekoncentracji wodorotlenków glinu i żelaza w górnych poziomach. Z nich powstają minerały wtórne, które nadają glebie barwę zależną od stopnia ich uwodnienia.




    Warto wiedzieć że... beta

    Gleby ferralitowe (inaczej gleby farralityczne, ferrasole) - gleby występujące w strefie klimatycznej tropikalnej równikowej i podrównikowej, głównie na Półwyspie Indyjskim, Cejlonie i w rejonie Madagaskaru. Występują w odmianie czerwonej, czerwonożółtej i żółtej. Powstają w wilgotnym i gorącym klimacie na podłożu krystalicznym. Zawierają tlenki żelaza i aluminium. Mają kwaśny odczyn. Charakteryzują się małą zawartośćią próchnicy. Są mało żyzne. Niektóre rodzaje gleb ferralitowych były wcześniej klasyfikowane jako gleby laterytowe.
    Gleby pozastrefowe (ekstrazonalne) – gleby, które występują poza charakterystyczną dla siebie strefą glebowo-roślinno-klimatyczną.
    Gleby rdzawe — typ gleby obejmujący piaszczyste gleby z rdzawym poziomem wzbogacenia leżącym poniżej poziomu próchnicznego.
    Strefa klimatyczna – obszar kuli ziemskiej, przyjmujący zazwyczaj postać równoleżnikowego pasa, w obrębie którego podobny przebieg mają elementy klimatu wybrane jako podstawa wydzielenia strefy (najczęściej temperatura powietrza, opad, ciśnienia atmosferyczne).
    Gleby laterytowe (inaczej gleby czerwone) powstają w gorącym i wilgotnym klimacie na obszarach lasów równikowych i lasów podrównikowych oraz na sawannach.
    Brunatna gleba leśna – rodzaj gleb utworzonych ze skał zasobnych w wapń, w klimacie umiarkowanym wilgotnym. Na proces ich tworzenia ma wpływ proces brunatnienia. Są dość żyzne i zasobne w próchnice. Występują na wszystkich kontynentach, w Polsce gł. w północnych i zachodnich rejonach. Gleby te są podłożem dla lasów liściastych i mieszanych.
    Gleby brunatnoziemne – powstają w klimacie umiarkowanym, przede wszystkim pod roślinnością lasów liściastych i mieszanych. Powstają z utworów różnego pochodzenia geologicznego i uziarnienia, zasobnych w zasady lub skał kwaśnych (np. zwietrzeliny granitów, gnejsów), a także utworów pyłowych (lessów i utworów lessopodobnych). Odczyn tych gleb jest silnie kwaśny lub kwaśny.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.022 sek.