• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Gleby niestrefowe

    Przeczytaj także...
    Gleby śródstrefowe (intrazonalne) gleby zajmujące małe obszary w danej strefie, powstają pod wpływem specyficznej skały macierzystej lub specyficznych warunków wodnych panujących na danym obszarze. Do gleb śródstrefowych zaliczamy: mady rzeczne, marsze, gleby torfowe, czarne ziemie, rędziny, terra rossa, tufy wulkaniczne, sołonczaki.Industrisole – sztuczne gleby antropogeniczne występujące na terenach górniczych, powstające np. w wyniku rekultywacji wyrobisk i hałd oraz gleby naturalne, silnie zdegradowane wskutek silnego oddziaływania zanieczyszczeń przemysłowych.
    Arenosole (łac. arena – piasek) – słabo wykształcone gleby wytworzone ze skał luźnych, całkowicie pozbawione węglanów. W związku z czym posiadają odczyn kwaśny. Charakteryzują się zasadniczą budową profilu glebowego A-C; poza poziomem akumulacyjnym A i poziomem skały macierzystej C nie zaznaczają się wyraźnie inne poziomy genetyczne. Pod poziomem próchnicznym o miąższości wahającej się od 15 do 30 cm, zalega bezpośrednio poziom skały macierzystej. Gleby te stanowią dalsze stadium rozwojowe gleb inicjalnych luźnych wytworzonych z piasków ubogich w związki zasadowe. Dlatego też miąższość profilu glebowego arenosoli jest znacznie większa, niż w glebach inicjalnych eolicznych. Przy udziale roślinności leśnej gleby te przekształcają się stopniowo w bielice. W warunkach naturalnych stanowią siedlisko roślinności borowej.

    Gleby niestrefowe (gleby astrefowe, gleby azonalne) to gleby niemające dobrze wykształconego profilu, a także gleby w których dominującym czynnikiem glebotwórczym jest działalność człowieka.

    Jest to pojęcie z zakresu geografii gleb i odnosi się do stworzonego przez prof. Nikołaja N. Sibircewa podziału gleb na gleby strefowe (charakterystyczne dla określonych stref glebowo-klimatycznych), gleby intrastrefowe (słone, hydrogeniczne, węglanowe) oraz gleby niestrefowe (gleby inicjalne, gleby słabo ukształtowane i gleby aluwialne). Te ostatnie były również dawniej nazywane glebami pozastrefowymi (już nie uwzględniając w nich gleb aluwialnych), lecz współcześnie pojęciu gleby pozastrefowe przypisuje się inne znaczenie.

    Regosole, gleby inicjalne luźne – typ gleb w systematyce opracowanej dla obszaru Polski przez Polskie Towarzystwo Gleboznawcze. Zalicza się do niego gleby inicjalne wytworzone z niewapiennych skał luźnych (składających się z nieskonsolidowanego, niescementowanego materiału) jak np. żwir, piasek, pył, ił, glina. Są to gleby bardzo płytkie, reprezentujące początkowe stadium procesu glebotwórczego. Ich profil zbudowany jest z poziomów (A)C-C. Poziom próchniczny (A)C zwykle zawiera bardzo mało próchnicy (często jest ledwo dostrzegalna), jest bardzo słabo wykształcony, jego miąższość zwykle nie przekracza 10 cm. Bezpośrednio pod nim znajduje się poziom skały macierzystej – C. Nazwa regosole wywodzi się z greckiego reghos – niewypełniony.Gleby strefowe to gleby, których występowanie uzależnione jest od warunków klimatycznych występujących na danym obszarze np: od opadów i temperatury. Gleby Ziemi dzieli się na 2 rodzaje: gleby strefowe i gleby niestrefowe.

    Do gleb niestrefowych zalicza się:

  • Gleby inicjalne - litosole, regosole, pelosole
  • Gleby słabo ukształtowane - rankery, arenosole
  • Gleby antropogeniczne - plaggosole, heilutu, hortisole, rigosole, industrisole, urbisole
  • Generalnie nie wyróżnia się prawidłowości w rozmieszczeniu tych gleb na kuli ziemskiej lecz w pewnych obszarach, takich jak obszary górskie i obszary mocno rozwinięte gospodarczo, są one szczególnie częste. Uważa się, że po likwidacji przeszkód utrudniających naturalne procesy glebotwórcze (erozji, działalności człowieka) gleby azonalne z czasem rozwinęły by się do gleb strefowych lub śródstrefowych.

    Rędzina – (również gleby darniowe-węglanowe) płytka międzystrefowa gleba kalcymorficzna powstała na skałach wapiennych. Rędziny są na ogół glebami żyznymi jednakże z powodu trudności w uprawianiu są zakwalifikowane jako gleby klas od IIIa do V. W niektórych systemach klasyfikacji gleb (FAO, WRB) rędziny odpowiadają niektórym typom leptosoli i kambisoli.Czynniki glebotwórcze - elementy środowiska geograficznego mające wpływ na powstawanie i rozwój gleb. Są one czynnikiem energetycznym lub substratem w procesie glebotwórczym.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • gleby strefowe
  • gleby śródstrefowe
  • gleby pozastrefowe
  • gleby górskie
  • gleby pustynne
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. M. M. Sibircew, z j. ros. przełożył Zdzisław Ludkiewicz: Gleboznawstwo. T. II. Lwów: Gubrynowicz i Schmidt, 1907, s. 104-201. (pol.)
    2. M.A. Głazowska: Gleby kuli ziemskiej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1981, s. 11, 44. ISBN 83-01-02198-5. (pol.)
    3. Renata Bednarek, Zbigniew Prusinkiewicz: Geografia gleb. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997, s. 47. ISBN 83-01-12247-1. (pol.)
    4. Renata Bednarek, Zbigniew Prusinkiewicz: Geografia gleb. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997, s. 124-126, 215-216. ISBN 83-01-12247-1. (pol.)
    Gleba, pedosfera – biologicznie czynna powierzchniowa (do 2 m miąższości) warstwa skorupy ziemskiej, powstała w procesie glebotwórczym ze skały macierzystej pod wpływem czynników glebotwórczych. Gleba składa się z części mineralnej i organicznej. Częścią gleby są organizmy glebowe.Urbisole – gleby antropogeniczne znajdujące się na terenach o wieloletniej zabudowie (miasta), np. w starych parkach lub na starych miejskich cmentarzach. W ich profilu glebowym występują warstwy ze śladami wcześniejszego użytkowania (np. pozostałości wcześniejszych bruków, fundamentów).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Gleby antropogeniczne, antrosole – gleby, które powstają w wyniku działalności człowieka bezpośredniej (np. nawapnianie gleby, regulacja stosunków wodnych) lub pośredniej (modyfikacja roślinności, wycinanie lasów). Dzielą się na dwie zasadnicze grupy - gleby kulturoziemne, ukształtowane przez działalność rolniczą, oraz industrioziemne i urbanoziemne gleby, powstałe w wyniku przeobrażenia gleb pierwotnych przez przemysł lub gospodarkę komunalną.
    Rigosole, gleby regulówkowe – gleby przekształcone przy głębszej uprawie mechanicznej bądź wprowadzaniu kompostu i zmianie profilu glebowego. Nazwa gleby pochodzi z holenderskiego.
    Mady (l. poj.: mada)(fluwisole, ang. alluvial soils) – gleby powstałe w wyniku nagromadzenia się materiału niesionego przez wody i akumulowanego w wyniku wytracania energii wody. Zasadniczą cechą mad jest obecność w profilu naprzemianległych warstw o różnym składzie granulometrycznym. Poszczególne warstwy mogą cechować się skrajnie różnym składem granulometrycznym lub zbliżonym. W zależności od typu utworów dominujących w profilach glebowych wyróżnia się mady:
    Gleby słabo ukształtowane – rząd gleb, którego cechą charakterystyczną jest mało widoczne (słabe) zróżnicowanie profilu glebowego na poziomy genetyczne.
    Gleby górskie – zajmują około 16% powierzchni lądowej Ziemi. Ze względu na urzeźbienie terenu, na którym występują, większość z nich znajduje się w stanie inicjalnym. Silna erozja glebowa, związana ze zmywaniem wierzchniej warstwy, nie pozwala na dojrzałe wykształcenie gleby. Gleby górskie wykazują ogromne zróżnicowanie, będąc zależne od typu podłoża, nachylenia stoków, warunków klimatycznych, charakteru roślinności. Gleby te cechuje piętrowość (strefowość pionowa), będąca konsekwencją wysokości nad poziomem morza.
    Profil glebowy – pionowy przekrój, odsłaniający morfologię (budowę) danej gleby, a w szczególności rodzaj, miąższość i wzajemny układ poziomów genetycznych.
    Gleby pozastrefowe (ekstrazonalne) – gleby, które występują poza charakterystyczną dla siebie strefą glebowo-roślinno-klimatyczną.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.017 sek.