• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Gleby brunatne



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Las mieszany – siedliskowy typ lasu występujący na nizinach i zajmujący na terenie Polski ok. 10,5% powierzchni siedlisk leśnych, głównie żyźniejsze gleby typu skrytobielicowego lub brunatnego: piaski gliniaste oraz gliny spiaszczone. Dla siedliska lasu mieszanego głównymi gatunkami drzew są: dąb szypułkowy, buk, sosna, świerk, jodła, modrzew, brzoza.Gleby brunatne kwaśne (dystroficzne) zawierają największe ilości ogólnych form fosforu, potasu, wapnia i magnezu. Są one bardzo mało żyzne. Występują w całej Polsce, jednak najliczniej w województwach: zachodniopomorskim, pomorskim, warmińsko-mazurskim.
    Systematyka[ | edytuj kod]

    Na świecie[ | edytuj kod]

    Systematyka gleb jest sztucznym tworem stworzonym przez człowieka by uporządkować realnie istniejące przyrodnicze byty (gleby). Z tego powodu pojęcie gleb brunatnych, które przyjęło się do nazywania podobnych gleb o podobnej genezie, stosuje się w różnych klasyfikacjach narodowych na całym świecie. W szczegółach jednak różnią się one od siebie.

    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Gleby bielicowe – ubogie gleby z klasy gleb bielicoziemnych, wytworzone na piaskach, zawierające w profilu poziomy diagnostyczne albic i spodic, o budowie profilu Ol-Of-Oh-AEes-Bh-Bfe-C.

    W brytyjskiej klasyfikacji gleb (Soil Classification System for England and Wales, 1980, 1984) "brown soils" obejmuje różne gleby o brązowym lub rdzawym poziomie podpowierzchniowym: węglanowe i niewęglanowe, piaszczyste i o drobniejszym uziarnieniu, powstałe jedynie przez proces brunatnienia i z wyraźnym przemieszczeniem iłu w głąb profilu, także gleby aluwialne. W obrębie "bown soils" wyróżnia się: "brown calcareous earths", "brown calcareous sands", "brown calcareous alluvial soils", "brown earths", "brown sands", "brown alluvial soils", "argillic brown earths" i "paleo-argillic brown earths". Znaczenie najbardziej odpowiadające polskiemu znaczeniu gleb brunatnych, mają "brown earths" obejmujące nie aluwialne, nie węglanowe w obrębie poziomów wzbogacenia, gleby o drobnym uziarnieniu bez widocznego przemieszczenia iłu w obrębie profilu. W klasyfikacji gleb obowiązującej w Niemczech (Bodensystematik), inaczej niż w angielskiej, w obrębie klasy "Braunerden" jest tylko jeden typ "Braunerde" obejmujący, piaszczyste oraz powstałe z drobniejszego materiału, gleby z brązowym lub rdzawym poziomem wietrzeniowym. W stosunku do angielskich "brown soils" nie obejmują one gleb w których zachodzi proces płowienia, które w Niemczech zostały wydzielone jako osobny typ "Parabraunerde" (historycznie jednak powiązany z "Braunerden"). Wprawdzie amerykańska Soil Taxonomy zerwała z tradycją geograficzno-genetyczną, lecz wiele jej jednostek taksonomicznych (opierających się na diagnostycznych poziomach i materiałach) odpowiada typom gleb definiowanym na podstawie procesów glebotwórczych. Tak rozumiane gleby brunatne zawierają się w rzędzie "Inceptisols", który jednak obejmuje gleby z wietrzeniowym poziomem cambic występujące w różnych strefach klimatyczno-wilgotnościowych. Glebom brunatnym (a także madom brunatnym, rędzinom brunatnym) powstającym w klimacie umiarkowanym ciepłym, wilgotnym w przybliżeniu odpowiadają wielkie grupy (ang. Great Group) Eutrudepts i Dystrudepts. W świetle międzynarodowej systematyki gleb FAO/UNESCO, a później WRB gleby brunatne zawierają się w głównej grupie glebowej "Cambisols". Cambisols zawierają wietrzeniowy poziom cambic i odpowiadają glebom brunatnym, ale także madom brunatnym, niektórym rędzinom, brunisolom, glebom cynamonowym i szarocynamonowym.

    Charakterystykę i podział gleb ułatwia systematyka, która wprowadza klasyfikację z uwzględnieniem przyczyn powstawania i podobieństw określonych jednostek glebowych. Systematyka czy klasyfikacja gleb powinna uwypuklać genezę ich powstawania, a poza tym zawierać ocenę przydatności i wartości użytkowej gleby. Przyjęta klasyfikacja powinna wykazać również kierunki rozwoju gleb w czasie.Pojemność sorpcyjna gleby – miara zdolności do wymiennego wiązania jonów w glebie. Podawana jest zwykle w centymolach (cmol) na 1 kg gleby (wcześniej w milimolach lub w milirównoważnikach na 100 g gleby).

    Systematyka gleb Polski[ | edytuj kod]

    Ujęcie historyczne[ | edytuj kod]

    Gleby brunatne były wydzielane w ramach typu w pierwszych trzech wydaniach systematyki gleb Polski. Początkowo dzielono je na trzy podtypy w zależności od odczynu poszczególnych części profilu: gleby brunatne właściwe — zasadowe, obojętne lub lekko kwaśne w całym profilu, gleby brunatne wyługowane — kwaśne w górnej części, lekko kwaśne lub obojętne w dolnej części profilu, gleby brunatne kwaśne — kwaśne lub obojętne w górnej, kwaśne w dolnej części profilu. Na początku lat 70. zaczęto gleby brunatne dzielić na pięć podtypów: dodatkowo wyróżniono gleby brunatne bielicowane (z początkowymi stadiami bielicowania) i gleby szarobrunatne (o miąższym poziomie próchnicznym).

    Poziom iluwialny (poziom wmywania) – poziom glebowy, w którym odbywa się strącanie związków mineralnych, wyługowanych z wyżejległej warstwy gleby zwanej poziomem eluwialnym przez przesączające się przez glebę wody, zazwyczaj deszczowe. Następuje tutaj osadzanie związków próchniczych, związków żelaza, glinu, magnezu, wapnia i minerałów ilastych. Dzieje się to w wyniku zaburzenia równowagi roztworów przez redukujące działanie organizmów anaerobowych.Kwasy humusowe (kwasy próchnicowe) – mieszanina wielkocząsteczkowych związków organicznych o zmiennym składzie (w zależności od składu materii organicznej, z której powstają) i charakterze kwasowym, wchodzących w skład próchnicy glebowej i roztworów wód naturalnych. Tworzą się one w biochemicznych procesach rozkładu związków organicznych budujących żywe organizmy. Budowa tych wyjątkowo skomplikowanych związków nie jest jeszcze do końca poznana, dlatego najczęściej rozpatruje się je na zasadzie różnic pomiędzy różnymi rodzajami tych substancji. Wyróżnia się dwie podstawowe grupy tych związków, kwasy fulwowe oraz huminowe:

    Czwarte wydanie systematyki gleb Polski obowiązujące w latach 1989-2011 wyróżniało już, w ramach rzędu gleb brunatnoziemnych, dwa typy i siedem podtypów:

    Rząd IIB. Gleby brunatnoziemne

  • Typ IIB1. Gleby brunatne właściwe: a) gleby brunatne typowe: O-A-Bbr-Cca lub Ap-Bbr-Cca, b) gleby szarobrunatne: O-A-ABbr-Bbr-Cca lub Ap-ABbr-Bbr-Cca, c) gleby brunatne oglejone: O-A-Bbrg-Gca lub Ap-Bbrg-Ccag, d) gleby brunatne wyługowane: 0-A-Bbr(t,fe)-Bbr-C-Cca lub Ap-Bbr(t,fe)-Bbr-C-Cca
  • Typ IIB2. Gleby brunatne kwaśne: a) gleby brunatne kwaśne typowe: О-A-Bbr-C lub Ap-Bbr-C, b) gleby brunatne kwaśne bielicowane: O-A-AE-Bfe, h, t-Bbr-C, c) gleby brunatne kwaśne oglejone: О-A-Bbrg-Cg lub Ap-Bbrg-Cg
  • Symbole po nazwie podtypów opisują typowy układ poziomów genetycznych w profilu danego podtypu.

    Ujęcie współczesne[ | edytuj kod]

    Piąte wydanie systematyki gleb Polski z 2011 r. gleby brunatne, wraz z innymi glebami posiadającymi diagnostyczny poziom cambic, grupuje w postaci dwóch typów w rzędzie gleb brunatnoziemnych:

    Odczyn glebowy, właściwość gleby wyrażona przez stosunek stężenia jonów wodorowych H+ do jonów wodorotlenkowych OH- (odczyn roztworu określony w jednostkach pH) w fazie stałej gleby i w jej roztworze.Gleby strefowe to gleby, których występowanie uzależnione jest od warunków klimatycznych występujących na danym obszarze np: od opadów i temperatury. Gleby Ziemi dzieli się na 2 rodzaje: gleby strefowe i gleby niestrefowe.

    Rząd 3. Gleby brunatnoziemne (B)

  • Typ 3.1. Gleby brunatne eutroficzne (BE)
  • Gleby brunatne eutroficzne typowe: O-A-Bw-Ck lub Ap-Bw-Ck; Gleby brunatne eutroficzne próchniczne: O-A-Bw-Ck lub Ap-Bw-Ck; Gleby brunatne eutroficzne wyługowane: O-A-Bw-C lub Ap-Bw-C; Gleby brunatne eutroficzne opadowo-glejowe: O-A-Bwg-C lub Ap-Bwg-C; Gleby brunatne eutroficzne gruntowo-glejowe: O-A-Bwg-Cg lub Ap-Bwg-Cg; Gleby brunatne eutroficzne z cechami vertic: O-A-Bwi-Cki lub Ap-Bwi-Cki
  • Typ 3.2. Gleby brunatne dystroficzne (BD)
  • Gleby brunatne dystroficzne typowe: O-A-Bw-C lub Ap-Bw-C; Gleby brunatne dystroficzne próchniczne: O-A-Bw-C lub Ap-Bw-C; Gleby brunatne dystroficzne z cechami bielicowania: O-A-Bhs-Bw-C lub A-Bhs-Bw-C; Gleby brunatne dystroficzne opadowo-glejowe: O-A-Bwg-C lub Ap-Bwg-C; Gleby brunatne dystroficzne gruntowo-glejowe: O-A-Bwg-Cg lub Ap-Bwg-Cg; Gleby brunatne dystroficzne z cechami vertic: O-A-Bwi-Ci lub Ap-Bwi-Ci

    Oprócz gleb brunatnych w rzędzie występują również inne gleby z poziomem cambic:

    Gleby brunatne właściwe – charakteryzują się odczynem obojętnym lub w południowych rejonach nawet słabo alkalicznym. Struktura poziomu próchnicznego jest wyraźnie wykształcona i w znacznym procencie wodoodporna, co stwarza korzystne warunki dla rozwoju systemu korzeniowego roślin uprawnych. Gleby brunatne właściwe powstają z utworów bogatych w zasady. Charakteryzują się wymyciem węglanów do głębokości 60-80 cm oraz brakiem przemieszczania frakcji ilastej, wolnego żelaza, glinu. Mamy gleby eutroficzne (charakteryzujące się odczynem słabo kwaśnym do obojętnego oraz wysyceniem kompleksu sorpcyjnego powyżej 60%) oraz gleby mezotroficzne o odczynie kwaśnym do słabo kwaśnego, gdzie wysycenie zasadami kompleksu sorpcyjnego sięga 30-50%.Rędzina – (również gleby darniowe-węglanowe) płytka międzystrefowa gleba kalcymorficzna powstała na skałach wapiennych. Rędziny są na ogół glebami żyznymi jednakże z powodu trudności w uprawianiu są zakwalifikowane jako gleby klas od IIIa do V. W niektórych systemach klasyfikacji gleb (FAO, WRB) rędziny odpowiadają niektórym typom leptosoli i kambisoli.
  • Typ 3.3. Mady brunatne (BF)
  • Mady brunatne typowe: A-Bw-C lub A-2Bw-3C; Mady brunatne oglejone: A-Bwg-Cg lub A-2Bwg-3Cg
  • Typ 3.4. Rędziny brunatne (BR)
  • Rędziny brunatne typowe: O-A-Bw(ca)-Cca-Rca lub Ap-Bw(ca)-Cca-Rca; Rędziny czerwonoziemne: A-Bw-BC-Cca Symbole po nazwie podtypów opisują typowy układ poziomów genetycznych w profilu danego podtypu.

    Gleby brunatne eutroficzne[ | edytuj kod]

    Powstają ze skał osadowych różnej genezy i o różnym uziarnieniu, najczęściej zawierających węglany. Przez to same gleby zazwyczaj również zawierają węglany (do 100 cm głębokości), nasycenie kompleksu sorpcyjnego kationami o charakterze zasadowym wynosi >60% (na głębokości 25-75 cm lub w warstwie korzenienia się roślin). Naturalną roślinnością porastającą te lasy są wielogatunkowe lasy liściaste lub mieszane. Typowa sekwencja poziomów glebowych: O-A-Bw-Ck lub Ap-Bw-Ck.

    Strefa Klimatów umiarkowanych – w klasyfikacji klimatów Wincentego Okołowicza jest to jedna z pięciu głównych stref klimatycznych. Obejmuje rozległą strefę klimatycznaą, dzieląca się na półkuli północnej na chłodniejszą północną i cieplejszą południową i na półkuli południowej na cieplejszą północną i chłodniejszą południową. Średnia roczna temperatura waha się od 0 °C do 10 °C, a opady atmosferyczne występują w różnych porach roku. Roczne amplitudy temperatur od około 20 °C w klimatach morskich do 45 °C w skrajnie kontynentalnych. Charakterystyczną formacją roślinną dla klimatu umiarkowanego w części chłodniejszej jest tajga, natomiast części cieplejszej lasy liściaste i mieszane (kraje Europy Środkowej i południowa, czasem też środkowa część Skandynawii). Pory roku są w tej strefie łatwo rozpoznawalne i wyznaczane przez przebieg temperatury (ciepła, wilgotna wiosna, ciepłe, zazwyczaj suche lato, chłodna, wilgotna jesień i zima, często z opadami śniegu).Systematyka gleb – klasyfikacja jednostek taksonomicznych gleb w oparciu o określone kryterium, najczęściej użytkowe lub przyrodnicze, w zależności od celu przeznaczenia.

    Gleby brunatne dystroficzne[ | edytuj kod]

    Powstają ze skał kwaśnych różnej genezy. Nie zawierają węglanów do głębokości 100 cm, nasycenie kompleksu sorpcyjnego kationami o charakterze zasadowym wynosi <60% (na głębokości 25-75 cm). W kompleksie sorpcyjnym dominują jony wodoru i glinu. Naturalnie posiadają typ próchnicy leśnej moder lub modermor. Typowa sekwencja poziomów glebowych: O-A-Bw-C lub Ap-Bw-C.

    Gleba, pedosfera – biologicznie czynna powierzchniowa (do 2 m miąższości) warstwa skorupy ziemskiej, powstała w procesie glebotwórczym ze skały macierzystej pod wpływem czynników glebotwórczych. Gleba składa się z części mineralnej i organicznej. Częścią gleby są organizmy glebowe.Poziom lub warstwa organiczna – poziom glebowy lub warstwa glebowa, w których nagromadzona materia organiczna, o różnym stopniu przeobrażenia i rozkładu, stanowi znaczną część objętości materiału i decyduje o ich strukturze i właściwościach fizykochemicznych.

    Występowanie[ | edytuj kod]

    Gleby brunatne należą do gleb strefowych klimatu umiarkowanie ciepłego, umiarkowanie wilgotnego (wraz z glebami płowymi, rdzawymi i bielicowymi). Największe obszary ich występowania obejmują Europę zachodnią i środkową, północno-wschodnie stany i północno-zachodnie wybrzeże USA, północno-wschodnie Chiny i północną Japonię, południowe Chile i fragmenty Nowej Zelandii.

    Poziom próchniczny, również poziom akumulacji próchnicy wierzchni poziom w profilu glebowym, wyróżniający się obecnością mniej lub bardziej rozłożonych szczątków organicznych (roślinnych i zwierzęcych), zwanych próchnicą, korzeni roślin i organizmów glebowych (edafonu).Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Typ gleby, typ glebowy — podstawowa jednostka klasyfikacyjna gleb obejmująca gleby o takim samym układzie poziomów glebowych i zbliżonych właściwościach fizycznych, chemicznych i biologicznych.
    Mady (l. poj.: mada)(fluwisole, ang. alluvial soils) – gleby powstałe w wyniku nagromadzenia się materiału niesionego przez wody i akumulowanego w wyniku wytracania energii wody. Zasadniczą cechą mad jest obecność w profilu naprzemianległych warstw o różnym składzie granulometrycznym. Poszczególne warstwy mogą cechować się skrajnie różnym składem granulometrycznym lub zbliżonym. W zależności od typu utworów dominujących w profilach glebowych wyróżnia się mady:
    Wietrzenie – rozpad mechaniczny i rozkład chemiczny skał wskutek działania energii słonecznej, powietrza, wody i organizmów. Zachodzi na powierzchni Ziemi i w jej powierzchniowej strefie zwanej strefą wietrzenia (głębokość od kilku do kilkudziesięciu metrów). Produktem wietrzenia są między innymi zwietrzelina, rumowisko, glina zboczowa, arkoza.
    Profil glebowy – pionowy przekrój, odsłaniający morfologię (budowę) danej gleby, a w szczególności rodzaj, miąższość i wzajemny układ poziomów genetycznych.
    Gleby rdzawe — typ gleby obejmujący piaszczyste gleby z rdzawym poziomem wzbogacenia leżącym poniżej poziomu próchnicznego.
    Kwasy fulwowe – organiczne związki chemiczne o charakterze kwasowym stanowiące część frakcji organicznej gleby (obok kwasów humusowych i humin). Zbudowane są z pierścieni aromatycznych zawierających liczne kwasowe grupy funkcyjne (fenolowe i karboksylowe) i łańcuchy boczne, powiązane wiązaniami wodorowymi i siłami van der Waalsa. Masa cząsteczkowa wynosi od 1000 do 30 000 daltonów. Ulegają one rozpuszczaniu i ekstrakcji pod wpływem wodorotlenku sodu (NaOH).
    Poziom genetyczny, poziom glebowy - to warstwa mineralna, organiczna lub organiczno-mineralna, znajdująca się w obrębie profilu glebowego, mniej więcej równoległa do powierzchni gleby, przekształcona pod wpływem czynników glebotwórczych. Poszczególne poziomy genetyczne różnią się między sobą barwą, zawartością próchnicy, składem mineralogicznym i chemicznym, strukturą i innymi właściwościami. Rodzaj i układ poziomów genetycznych w profilu glebowym są charakterystyczne dla poszczególnych typów gleb .

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.044 sek.