• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Giuseppe Piazzi

    Przeczytaj także...
    Teologia (gr. θεος, theos, „Bóg”, + λογος, logos, „nauka”) – dyscyplina wiedzy posługująca się metodami filozoficznymi w wyjaśnianiu świata w jego relacji do Boga. Klasycznie uznawana za dziedzinę naukową, także w Polsce znajduje się na liście dziedzin naukowych, ustalonej przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów. Stanowi metodyczne studium prawd religijnych objawionych przez Boga, w myśl maksymy (łac.) fides quaerens intellectum – wiara szukająca zrozumienia. Współcześnie zasadność uznawania pytań o Boga za naukowe jest kwestionowana. Według części autorów teologia nie spełnia współczesnych wymagań stawianych nauce, chociażby poprzez brak weryfikowalności stawianych przez nią hipotez oraz oparcie na dogmatach jako punkcie wyjściowym swoich rozważań zamiast na metodzie naukowej, czy paradygmatach naukowych. Polemikę z tymi zarzutami przedstawił m.in. papież Benedykt XVI w Wykładzie ratyzbońskim.Kometa – małe ciało niebieskie poruszające się w układzie planetarnym, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej. Ciepło tej gwiazdy powoduje, że wokół komety powstaje koma, czyli gazowa otoczka. W przestrzeń kosmiczną jądro komety wyrzuca materię, tworzącą dwa warkocze kometarne – gazowy i pyłowy, skierowane pod różnymi kątami do kierunku ruchu komety. Gazowy warkocz komety jest zawsze zwrócony w kierunku przeciwnym do gwiazdy, co spowodowane jest oddziaływaniem wiatru słonecznego, który zawsze jest skierowany od gwiazdy. Pyłowy warkocz składa się z drobin zbyt masywnych, by wiatr słoneczny mógł znacząco zmienić kierunek ich ruchu.
    Ekliptyka – (z gr. έκλειψις zaćmienie) wielkie koło na sferze niebieskiej, po którym w ciągu roku pozornie porusza się Słońce obserwowane z Ziemi.

    Giuseppe Piazzi (ur. 16 lipca 1746 w Ponte in Valtellina, zm. 22 lipca 1826 w Neapolu) – astronom włoski, założyciel obserwatorium w Palermo, odkrywca pierwszej planetoidy Ceres (w 1801 roku).

    W 1764 Piazzi wstąpił do zakonu teatynów w Mediolanie, by w 1779 zostać profesorem teologii w Rzymie. Od 1780 wykładał matematykę wyższą w Akademii w Palermo. Wkrótce uzyskał od wicekróla Sycylii fundusze na budowę obserwatorium astronomicznego. W celu zdobycia doświadczenia oraz niezbędnego sprzętu udał się do Francji oraz Anglii, gdzie współpracował z takimi naukowcami, jak William Herschel, Nevil Maskelyne, Jérôme Lalande, czy konstruktor przyrządów astronomicznych Jesse Ramsde. Piazzi pozyskał między innymi koło wertykalne oraz instrument przejściowy, które w 1789 umieszczono na szczycie wieży królewskiego pałacu w Palermo.

    Sycylia (wł., łac. Sicilia, w starożytności Trinacria) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym (25 710 km²), leżąca na południowy zachód od Półwyspu Apenińskiego, od którego oddziela ją wąska Cieśnina Mesyńska. Zamieszkuje ją około 5 milionów mieszkańców.William Herschel, właściwie Friedrich Wilhelm Herschel (ur. 15 listopada 1738 r. w Hanowerze, Niemcy, zm. 25 sierpnia 1822 r. w Windsorze) – astronom, konstruktor teleskopów i kompozytor, znany z wielu odkryć astronomicznych, a szczególnie z odkrycia Urana.

    Obserwacje rozpoczął w maju 1791; pierwsze raporty opublikowano na początku 1792. Było to wówczas najbardziej wysunięte na południe obserwatorium w Europie, a zatem umożliwiało obserwacje rejonów nieba niedostępnych nigdzie indziej. Początkowo Piazzi zajmował się pomiarami nachylenia ekliptyki, paralaks gwiazd, aberracji światła oraz długości roku tropicznego. Rozpoczął prace nad własnym katalogiem gwiazd. W 1803 opublikował listę 6748 gwiazd (Praecipuarum stellarum inerrantium positiones mediae ineunte saeculo decimonono ex observationibus habitis in specula panoramitana ab anno 1792 ad annum 1802), a w 1814 uzupełnił ją katalogiem kolejnych 7646 obiektów. Obydwie prace zostały nagrodzone przez Instytut Francuski.

    Montaż paralaktyczny (równikowy) - w astronomii, sposób mocowania teleskopu zapewniający jego obrót wokół dwóch, prostopadłych do siebie osi, z których jedna wskazuje na biegun niebieski.Planetoida (planeta + gr. eídos postać), asteroida (gr. asteroeidés – gwiaździsty), planetka (ang. minor planet) – ciało niebieskie o małych rozmiarach – od kilku metrów do czasem ponad 1000 km, obiegające Słońce, posiadające stałą powierzchnię skalną lub lodową, bardzo często – przede wszystkim w przypadku planetoid o mniejszych rozmiarach i mało masywnych – o nieregularnym kształcie, często noszącym znamiona kolizji z innymi podobnymi obiektami.
    Strona tytułowa książki Piazziego Della scoperta del nuovo pianeta Cerere Ferdinandea, ottavo tra i primarj del nostro sistema solare ("Na odkrycie planety Ceres Ferdinandea, ósmej ze znanych w naszym systemie słonecznym"), opisującej odkrycie Ceres, 1802

    Podczas obserwacji nieba w nocy na przełomie 1800 i 1801 roku, Piazzi dostrzegł w gwiazdozbiorze Byka obiekt, którego nie było na żadnej mapie. Początkowo uznał go za nieznaną dotąd gwiazdę, jednak w ciągu kolejnych nocy obiekt przemieścił się na tle gwiazd. Piazzi nabrał przekonania, że ma do czynienia z planetą. Mimo to, 24 stycznia przezornie ogłosił odkrycie jako kometę, a swe przypuszczenia zawarł w liście do przyjaciela, także astronoma Barnaby Orianiego. Nie był w stanie obserwować obiektu wystarczająco długo (11 lutego zniknął w blasku Słońca), aby wyznaczyć jego orbitę znanymi wówczas metodami. Pełny opis obserwacji wysłał do Orianiego, Bodego i Lalande'a. Pomocna okazała się wynaleziona przez młodego matematyka Carla Gaussa metoda wyznaczania orbity na podstawie trzech obserwacji. Gauss przesłał swoje wyliczenia do barona von Zacha, który 31 grudnia 1801 odnalazł zagubiony obiekt. Stało się jasne, że w niczym nie przypomina on komety, ale raczej małą planetę. Dodatkowo znajdował się on niemal dokładnie tam, gdzie położenie planety przewidywała reguła Titiusa-Bodego. Ceres otrzymała własny symbol Ceres 1.svg i znajdowała się jako planeta w astronomicznych publikacjach przez kolejne pół wieku. Okazało się jednak, że podobnych obiektów jest bardzo wiele, a ich niewielkie rozmiary sprawiają, że nawet przez duże teleskopy nie różnią się zbytnio od gwiazd. William Herschel jako pierwszy określił je mianem asteroid (gwiazdo-podobnych).

    Pas planetoid – obszar Układu Słonecznego znajdujący się między orbitami Marsa i Jowisza. Krąży w nim wiele ciał różnej wielkości, nazywanych planetoidami. Pas planetoid nazywany jest też głównym pasem, ponieważ w Układzie Słonecznym istnieją również inne zbiory małych ciał: pas Kuipera, dysk rozproszony i obłok Oorta, oraz wiele mniejszych skupisk, takich jak planetoidy bliskie Ziemi, centaury czy trojańczycy.Paralaksa – efekt niezgodności różnych obrazów tego samego obiektu obserwowanych z różnych kierunków. W szczególności paralaksa odnosi się do jednoczesnego obserwowania obiektów leżących w różnych odległościach od obserwatora lub urządzenia obserwującego, a objawia się tym, że obiekty te na obu obrazach są oddalone od siebie o odmienną odległość kątową lub też nachodzą na siebie na tych obrazach w odmiennym stopniu.

    Piazzi nazwał obiekt Ceres Ferdinandea od imienia rzymskiej bogini urodzaju, oraz króla Neapolu i Sycylii Ferdynanda IV. Drugi człon został później porzucony ze względów politycznych. Dla uczczenia odkrycia król postanowił wybić złoty medal z podobizną astronoma, ten jednak poprosił by zamiast tego zakupić dla obserwatorium nowy teleskop z montażem równikowym. Ceres okazała się być pierwszą odkrytą, a zarazem największą z setek tysięcy planetoid krążących w obrębie pasa planetoid pomiędzy orbitami Marsa i Jowisza.

    Neapol (wł. Napoli, j. neapolitański Nàpule, łac. Neapolis z gr. he nea polis, dosł. nowe miasto) – miasto w południowych Włoszech w rejonie Kampania, którego jest stolicą, a także ośrodkiem administracyjnym prowincji Neapol. Założony przez Greków jako Partenope.(1) Ceres – planeta karłowata krążąca wewnątrz pasa planetoid między orbitami Marsa i Jowisza. Ma średnicę 950 km i jest największym z ciał krążących wewnątrz tego pasa. Została odkryta 1 stycznia 1801 przez włoskiego astronoma Giuseppe Piazziego. Początkowo była określana jako planeta, po kilkudziesięciu latach zaczęto określać ją jako planetoidę. W sierpniu 2006 wprowadzono termin planeta karłowata i Ceres została zaliczona do tej grupy obiektów.

    W kolejnych latach Piazzi zajmował się m.in. reformą sycylijskiego systemu metrycznego (1812). Był członkiem wielu towarzystw naukowych w całej Europie.

    W 1923 na jego cześć nazwano tysięczną planetoidę (1000) Piazzia. Nazwisko astronoma nosi również krater na Księżycu.

    Przypisy

    1. Bode'S Law And The Discovery Of Ceres
    2. James L. Hilton: When did the asteroids become minor planets? (ang.). Astronomical Applications Department. [dostęp 2014-07-27].
    3. Lutz D. Schmadel: Dictionary of Minor Planet Names. Springer, 2007, s. 86. ISBN 978-3-540-29925-7.
    4. Piazzi on Moon (ang.). W: Gazetteer of Planetary Nomenclature [on-line]. IAU, USGS Astrogeology Science Center, NASA. [dostęp 2016-08-13].

    Linki zewnętrzne[]

  • Biografia Piazziego w Catholic Encyclopedia (ang.)
  • Cambridge Conference Correspondence - 8. Piazzi and the Discovery of Ceres (ang.)
  • Instrument przejściowy – astronomiczny instrument pomiarowy, służący do precyzyjnego pomiaru czasu przejścia obiektu przez miejscowy południk astronomiczny. Pomiar ten pozwala na wyznaczenie miejscowego czasu gwiazdowego (gdy znamy rektascensję gwiazdy) lub rektascensji (przy znanym miejscowym czasie gwiazdowym). Pierwowzorem instrumentów przejściowych był używany już w czasach starożytnych kwadrant ścienny (quadrans muralis). Współczesne instrumenty przejściowe wyposażone są w lunetę, która może poruszać się w taki sposób, aby jej oś optyczna precyzyjnie zakreślała na sferze niebieskiej południk astronomiczny.Rok zwrotnikowy (tropikalny, tropiczny, słoneczny) - czas pomiędzy dwoma kolejnymi przejściami Słońca przez punkt równonocy wiosennej (punkt Barana). Wskutek zjawiska precesji punkt Barana przesuwa się o około 50 sekund łuku na rok względem gwiazd w kierunku przeciwnym do pozornego ruchu Słońca po ekliptyce i dlatego rok zwrotnikowy jest krótszy od gwiazdowego (w roku 2000 różnica wynosiła 20,409 minuty, w 1900 - 20,4).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Jowisz – piąta w kolejności oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego. Jego masa jest nieco mniejsza niż jedna tysięczna masy Słońca, a zarazem dwa i pół raza większa niż łączna masa wszystkich innych planet w Układzie Słonecznym. Wraz z Saturnem, Uranem i Neptunem tworzy grupę gazowych olbrzymów, nazywaną czasem również planetami jowiszowymi.
    Nevil Maskelyne (ur. 6 października 1732 w Londynie, zm. 5 stycznia 1811 r. w Greenwich) – brytyjski astronom, który zasłynął dzięki badaniom w dziedzinie nawigacji. Od 1765 roku piąty Astronom Królewski. W 1775 roku otrzymał Medal Copleya.
    Ceres, Cerera – w mitologii rzymskiej bogini wegetacji i urodzajów. Zaczęła być utożsamiana z grecką Demeter prawdopodobnie w V wieku p.n.e.
    Franz Xaver von Zach, baron (ur. 4 czerwca 1754 w Peszcie (Węgry), zm. 2 września 1832 w Paryżu) – niemiecko-węgierski astronom. Był węgierskim baronem.
    Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.
    Mars – czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego. Nazwa planety pochodzi od imienia rzymskiego boga wojny – Marsa. Zawdzięcza ją swej barwie, która przy obserwacji z Ziemi wydaje się być rdzawo-czerwona i kojarzyła się starożytnym z pożogą wojenną. Postrzegany odcień wynika stąd, że powierzchnia planety zawiera tlenki żelaza. Mars jest planetą wewnętrzną z cienką atmosferą, o powierzchni usianej kraterami uderzeniowymi, podobnie jak powierzchnia Księżyca. Występują tu także inne rodzaje terenu, podobne do ziemskich: wulkany, doliny, pustynie i polarne czapy lodowe. Okres obrotu wokół własnej osi jest niewiele dłuższy niż Ziemi i wynosi 24,6229 godziny (24h37min22s). Na Marsie znajduje się najwyższa góra w Układzie Słonecznym – Olympus Mons i największy kanion – Valles Marineris. Gładki obszar równinny Vastitas Borealis na półkuli północnej obejmuje 40% powierzchni planety i może być pozostałością ogromnego uderzenia. W przeciwieństwie do Ziemi, Mars jest geologicznie i tektonicznie nieaktywny.
    Joseph Jérôme Lefrançais de Lalande (ur. 11 lipca 1732 r. w Bourg-en-Bresse obecnie departament Ain, zm. 4 kwietnia 1807 r. w Paryżu) – francuski matematyk, astronom oraz pisarz, wolnomularz.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.035 sek.