• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Gezer

    Przeczytaj także...
    Ceramika – w rozumieniu tradycyjnym, tworzywa i wyroby otrzymywane w wyniku wypalenia odpowiednio uformowanej gliny. Nazwa tych wyrobów wywodzi się z greckiego określenia κεραμικός (keramikos), które pochodzi z kolei od słowa κέραμος (keramos – ziemia, glina).Jafa, Jafo, Jaffa (hebr. יפו, Yafo; arab. يافا, Yāfā) – dzielnica Tel Awiwu-Jafy, w 1949 roku połączona z Tel Awiwem w jedno miasto.
    Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej nazywany też antykiem i obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do około V wieku n.e.

    Gezer (hebr. ‏תל גזר‎) – ruiny starożytnego miasta kananejskiego położone przy kibucu Gezer, w połowie drogi między Jerozolimą a Jafą, w środkowej części Izraela.

    Historia[ | edytuj kod]

    Miasto zamieszkane było już we wczesnej epoce brązu, na co wskazuje znaleziona ceramika. Miasto wspomniane jest w listach z Amarna. Na początku epoki żelaza zamieszkane przez Filistynów. Według Biblii miasto miało być zdobyte przez Egipcjan, a następnie faraon miał oddać je Salomonowi w posagu. Król Izraela przebudował i umocnił miasto (1 Krl 9,15-19). Miasto zostało zniszczone w wyniku inwazji babilońskiej.

    Kibuc (hebr. קִבּוּץ) – spółdzielcze gospodarstwo rolne w Izraelu, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną. Kibuce odegrały znaczącą rolę przy tworzeniu państwa Izrael i nadal odgrywają znaczącą rolę w narodowej gospodarce.Kanaan, Chanaan (hebr. כְּנַעַן Kənáʻan lub כְּנָעַן Kənāʻan, stgr. Χαναάν Chanaan, arab. کنعان Kanʻān) – kraj niski, nizinny, lub − w oparciu o teksty z Nuzi − Mat Kinahhi (kraj purpurowej wełny), starożytna kraina na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego (teren późniejszej Palestyny, Syrii aż do Eufratu i Fenicji). Południowa część tych obszarów (Palestyna) wymieniana jest w Biblii jako ziemia obiecana Izraelitom przez Boga.

    Archeologia[ | edytuj kod]

    Miasto wybudowano na wysoko położonym wzgórzu (Tel Gezer). Było dodatkowo wzmocnione stokiem bojowym. W późniejszych czasach, być może za panowania Salomona, wzniesiono kazamatowe mury obronne z trójdzielną bramą. Podczas prac archeologicznych odkryto około dwunastu monolitów (macewa, l. mn. macewot), wkopanych w ziemię kamieni, czyli „świętych słupów”. W Gezer zostały również znalezione pozostałości akweduktów doprowadzających wodę do miasta (datowane na ok. 1900 p.n.e.). W roku 1908 znaleziono wapienną tabliczkę zapisaną pismem paleohebrajskim, przypuszczalnie z X w. p.n.e., tzw. Kalendarz z Gezer (proste zestawienie prac rolnych). Prymitywność i niedbałość pisma wskazuje, że mogło to być ćwiczenie ucznia.

    Alfabet paleohebrajski określany też jako starohebrajski (hebr. ‏הכתב העברי הקדום‎) – odmiana alfabetu fenickiego. Podobnie jak alfabet fenicki, z którym jest niemal identyczny, paleohebrajski zawierał 22 litery, z których wszystkie są spółgłoskami (abdżad). Był pisany od prawej do lewej. Miał wpływ na kilka sąsiednich królestw (Moab, Filistea, Aram). Termin został w 1954 r. wprowadzony przez Salomona Birnbauma, który stwierdził: „Stosowanie terminu «fenickie» w odniesieniu do pisma Hebrajczyków nie jest zbyt odpowiednie; dlatego ukułem termin «paleohebrajskie»”. Jerozolima (hebr. ירושלים, trl. Yerushalayim, trb. Jeruszalajim; arab. القدس, trl. Al-Quds, trb. Al-Kuds oraz اورشليم trl. Ūrushalīm, trb. Uruszalim, łac. Hierosolyma, Aelia Capitolina – zobacz też: nazwy Jerozolimy) – największe miasto Izraela, stolica administracyjna Dystryktu Jerozolimy i stolica państwa Izraela (według izraelskiego prawa). Znajduje się tutaj oficjalna siedziba prezydenta, większość urzędów państwowych, sąd najwyższy, parlament i inne.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Kibuc Gezer
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Gądecki, s. 154.
    2. Gądecki, s. 236.
    3. Gądecki, s. 257.
    4. Gądecki, s. 352.
    5. Gądecki, s. 195.
    6. Gądecki, s. 291.
    7. Praca zbiorowa, 2006, Wielka Historia Świata, t.10, Polskie Media Amer.Com, s. 255, ​ISBN 83-7425-365-7
    8. The Ancient Near East: An Anthology of Texts and Pictures, edited by James Bennett Pritchard, Princeton University Press, Princeton 2011, s. 287, ​ISBN 978-0-691-14725-3
    9. Gądecki, s. 327.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Stanisław Gądecki: Archeologia biblijna. T. I. Gniezno: Gaudentinum, 1994. ISBN 83-85654-24-0.
  • Słownik Miejsc Biblijnych. biblia.info.pl. [dostęp 2010-04-25].
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Projekt Gezer
  • Zdjęcie satelitarne Gezer Google Maps
  • Mapa okolic Gezer
  • Macewa (hebr. מַצֵּבָה macewa) – żydowska stela nagrobna, najczęściej w formie pionowo ustawionej, prostokątnej płyty kamiennej lub drewnianej (od XIX w. także żeliwnej) zwieńczonej linią prostą, trójkątem, półkolem lub dwoma odcinkami koła. Górną jej część wypełnia płaskorzeźba, dolną zaś inskrypcja (epitafium).Kalendarz z Gezer – wapienna tabliczka odkryta w 1908 roku w trakcie prac archeologicznych na stanowisku kryjącym pozostałości starożytnego miasta Gezer w Izraelu. Na tabliczce tej, datowanej na X wiek p.n.e., umieszczona jest protohebrajska inskrypcja wyliczająca miesiące kalendarza rolniczego. Tekst ten uważany jest przez wielu badaczy za najstarszy znany przykład użycia języka hebrajskiego w piśmie. Inni badacze biorą pod uwagę inne języki, w tym kananejski (E.Y. Kutcher) i fenicki (Dennis Pardee) na podstawie analizy językowej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Babilon (sum. ká.dingir.ra /"brama boga"/; akad. Bāb-ilim /"brama boga"/ lub Bāb-ilāni /"brama bogów"/; gr. Βαβυλών Babylōn; bibl. בָּבֶל Bābel; arab. بابل Bābil) – starożytne miasto położone w Mezopotamii, nad Eufratem, dawna stolica Babilonii; obecnie stanowisko archeologiczne Atlal Babil w Iraku.
    Epoka brązu – jedna z epok prehistorii, następująca po epoce kamienia, a poprzedzająca epokę żelaza. Epoka ta ma zróżnicowane ramy czasowe, zależne od terenu występowania. Najwcześniej, na południowym Kaukazie i w obszarze Morza Egejskiego, w III tysiącleciu p.n.e., wykształciły się ośrodki, w których opanowano umiejętność obróbki metali. W Egipcie i na Bliskim Wschodzie (Dżemdet Nasr), za początek epoki brązu przyjmuje się umownie rok 3400 p.n.e., w Europie Południowej 2800 p.n.e., na terenach dzisiejszych wschodnich Niemiec i zachodniej Polski 2200 p.n.e. Koniec epoki brązu przypada na lata 1000 – 700 p.n.e.
    Pierwsza Księga Królewska [1Krl], Pierwsza Księga Królów (hebr. מלכים א), w Septuagincie Trzecia Księga Królewska jest jedną z ksiąg historycznych Starego Testamentu. Opowiada o ostatnich dziejach Dawida a następnie o jego synu Salomonie. W niej także zaczyna się uporządkowana chronologicznie historia królestw izraelskiego i judzkiego. W księdze tej jest również opisana budowa świątyni Salomona. Opisuje również rozpad królestwa Narodu Bożego na Judę i Izrael i wynikające z tego wydarzenia, a także dzieje Eliasza.
    Biblia, Pismo Święte (z greckiego βιβλίον, biblion – zwój papirusu, księga, l.m. βιβλία, biblia – księgi) – zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku (w formie koinè (gr. κοινὴ)), uznawanych przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga. Biblia i poszczególne jej części posiadają odmienne znaczenie religijne dla różnych wyznań. Na chrześcijańską Biblię składają się Stary Testament i Nowy Testament. Biblia hebrajska – Tanach obejmuje księgi Starego Testamentu. Poszczególne tradycje chrześcijańskie mają nieco inny kanon ksiąg biblijnych.
    Starożytny Egipt (egip. Kemet, Czarna Ziemia) – wysoko rozwinięta cywilizacja starożytnego Bliskiego Wschodu położona w północno-wschodniej Afryce w dolinie i delcie Nilu (z oazami Pustyni Libijskiej włącznie). W okresie największego rozkwitu (Nowe Państwo) obejmująca swoim zasięgiem także Nubię (Kusz) oraz Punt na południu, Syropalestynę (Retenu) na północnych rubieżach azjatyckich, oraz tereny libijskie na północnym zachodzie.
    Salomon, hebr. Szlomoh (שלמה), arab. Sulayman, Sulaiman, Süleyman, Solyman (سليمان), /Człowiek Pokoju/ (ur. około 1000 p.n.e., zm. około 931 p.n.e.) – prorok biblijny oraz Koranu, król Izraela, syn i następca króla Dawida. Wielki budowniczy. Swój dwór uczynił ośrodkiem kultury, głównie literatury. Według tradycji biblijnej słynął z mądrości. Na lata jego panowania przypada największa świetność monarchii hebrajskiej.
    Listy z Amarna – pozostałości archiwum korespondencji dyplomatycznej pomiędzy władcami Egiptu a ich wasalami i władcami niezależnymi z terenów Syro-Palestyny, Mezopotamii i Anatolii. Większość listów w tym archiwum datowana jest na XIV wiek p.n.e., a dokładnie na okres panowania faraonów egipskich Amenhotepa III (1390-1352 p.n.e.) i jego syna Amenhotepa IV, zwanego też Echnatonem (1352-1336 p.n.e.).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.021 sek.