George Emil Palade

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

George Emil Palade (ur. 19 listopada 1912 w Jassach, zm. 7 października 2008 w Del Mar) – amerykański cytolog. W 1974 otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny.

Uniwersytet Bukareszteński (rum. Universitatea din București) – największy i jeden z najstarszych uniwersytetów w Rumunii, mieszczący się w Bukareszcie. Tradycje uniwersytetu sięgają Książęcej Akademii św. Sawy, założonej w 1694 przez księcia Wołoszczyzny Constantina Brâncoveanu.Retikulum endoplazmatyczne, siateczka śródplazmatyczna, siateczka wewnątrzplazmatyczna, ER (łac. reticulum endoplasmaticum, complexus reticuli cytoplasmatici, ang. ER – endoplasmic reticulum) – wewnątrzkomórkowy i międzykomórkowy system kanałów odizolowanych od cytoplazmy podstawowej błonami (membranami) biologicznymi. Tworzy nieregularną sieć cystern, kanalików i pęcherzyków.

Jego ojciec, Emil Palade, był profesorem filozofii, zaś matka, Constanta Cantemir-Palade, pracowała jako nauczycielka. W 1930 George Palade rozpoczął studia w Szkole Medycyny Uniwersytetu Bukareszteńskiego, mimo iż jego ojciec liczył, że zainteresuje się filozofią. Podczas studiów bardziej niż praktyka lekarska interesowały go naukowe aspekty biochemii, dlatego rozpoczął pracę w pracowni anatomii, kierowanej przez profesora Francisca Rainera. Studia ukończył w 1940, jego praca dyplomowa dotyczyła nefronów delfina zwyczajnego, pod kątem przystosowania ssaka do życia w morzu.

Christian René de Duve (ur. 2 października 1917 w Thames Ditton, w hrabstwie Surrey, Wielka Brytania, zm. 4 maja 2013 w Nethen, Belgia) – belgijski lekarz, cytolog, w 1974 otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii. Zmarł na skutek przeprowadzonej eutanazji.National Medal of Science (pol. Narodowy Medal Nauki) – wyróżnienia przyznawane przez prezydenta Stanów Zjednoczonych naukowcom za znaczący wkład w rozwój nauk społecznych, biologicznych, chemicznych, technicznych, matematycznych i fizycznych.

Przez krótki okres pracował jako lekarz internista, ale zdecydował się na powrót do pracy naukowej. W czasie II wojny światowej służył w korpusie medycznym przy armii rumuńskiej. Po wojnie, za namową Grigore'a Popy, zdecydował się na wyjazd do Stanów Zjednoczonych na staż podoktorski.

7 października jest 280. (w latach przestępnych 281.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 85 dni.Choroba Parkinsona (łac. morbus Parkinsoni), dawniej drżączka poraźna (łac. paralysis agitans), PD (od ang. Parkinson’s disease) – samoistna, powoli postępująca, zwyrodnieniowa choroba ośrodkowego układu nerwowego, należąca do chorób układu pozapiramidowego. Nazwa pochodzi od nazwiska londyńskiego lekarza Jamesa Parkinsona, który w 1817 roku rozpoznał i opisał objawy tego schorzenia (jego podłoże anatomiczne i biochemiczne poznano jednak dopiero w latach 60. XX wieku).

Początkowo podjął pracę na Uniwersytecie Nowojorskim, po kilku miesiącach przeniósł się do Instytutu Rockefellera, gdzie przyłączył się go grupy badawczej Alberta Claude'a. Claude i jego współpracownicy podejmowali wówczas próby wykorzystania mikroskopów elektronowych do badań komórek zwierzęcych. Badania te pozwoliły między innymi na odkrycie rybosomów, oraz pomogły wyjaśnić mechanizmy transportu białek w komórkach. Współpracował z Keithem Porterem, który odkrył siateczkę śródplazmatyczną. W 1970 Claude, Palade i Potter otrzymali za te odkrycia Louisa Gross Horwitz Prize. W 1974 Palade, Claude i Christian de Duve zostali laureatami nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny za ich odkrycia dotyczące strukturalnej i funkcjonalnej organizacji komórki.

Uniwersytet Nowojorski (ang. New York University) (NYU) – największa szkoła wyższa w Nowym Jorku i jedna z największych w USA. Główny kampus uniwersytetu znajduje się w Greenwich Village na Manhattanie. NYU został założony w 1831 przez Alberta Gallatina i grupę prominentnych nowojorczyków, stał się największym prywatnym uniwersytetem non-profit w Stanach. Uczelnia składa się z 14 szkół, college’ów i wydziałów skupionych w 6 częściach Manhattanu. NYU posiada także oddziały zagraniczne w Londynie, Paryżu, Pradze, Berlinie, Ghanie, Madrycie i Szanghaju. Nationalencyklopedin – największa, szwedzka encyklopedia współczesna. Jej stworzenie było możliwe dzięki kredytowi w wysokości 17 mln koron, którego udzielił rząd szwedzki w 1980 roku i który został spłacony w 1990. Drukowana wersja składa się z 20 tomów i zawiera 172 tys. haseł. Wersja internetowa zawiera 260 tys. haseł (stan z czerwca 2005). Inicjatorem projektu był rząd szwedzki, który rozpoczął negocjacje z różnymi wydawcami. Negocjacje zakończyły się w 1985, kiedy na wydawcę został wybrany Bra Böcker z Höganäs. Encyklopedia miała uwzględniać kwestie genderowe i związane z ochroną środowiska. Pierwszy tom ukazał się w 1989 roku, ostatni w 1996. Dodatkowo w roku 2000 ukazały się trzy dodatkowe tomy. Encyklopedię zamówiło 54 tys. osób. W 1997 roku ukazało się wydanie elektroniczne na CD, a w 2000 pojawiło się wydanie internetowe, które jest uzupełniane na bieżąco.

W 1973 Palade przeniósł się na Uniwersytet Yale’a, gdzie został profesorem nowo utworzonego zakładu biologii komórki. W 1990 został dziekanem do spraw naukowych w Szkole Medycyny Uniwersytet Kalifornijskiego w San Diego. W 2001 przeszedł na emeryturę.

Był dwukrotnie żonaty (jego pierwsza żona Irina Malaxa zmarła w 1969). W 1970 ożenił się z Marilyn Farquhar, również specjalistką w dziedzinie biologii komórki.

International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Interna (z łac. "internus" – wewnętrzny) – potoczna, zwyczajowa lub żargonowa nazwa działu medycyny, zajmującego się schorzeniami narządów wewnętrznych. Właściwa nazwa – choroby wewnętrzne lub medycyna wewnętrzna (nazwa używana głównie w Polsce, krajach niemieckojęzycznych i skandynawskich) oraz general medicine lub po prostu medicine (nazwa używana częściej w krajach anglosaskich).

Zmarł w swoim domu, w wyniku powikłań choroby Parkinsona.

Wyróżnienia i nagrody[ | edytuj kod]

  • Albert Lasker Award for Basic Medical Research (1966)
  • Gairdner Foundation International Award (1967)
  • Louisa Gross Horwitz Prize (1970)
  • Nagroda Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny (1974)
  • National Medal of Science (1986)
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1974. [dostęp 2009-10-25].
    2. Słownik uczonych, Piotr Amsterdamski, Bolesław Orłowski, Małgorzata Yamazaki (tłum.), Warszawa: Horyzont, 2002, ISBN 83-7311-430-0, OCLC 52743550 [dostęp 2020-02-05].

    Źródła[ | edytuj kod]

  • Nobel laureate was a 'father of cell biology', Los Angeles Times, 10 października 2008
  • George E. Palade EM Slide Collection w serwisie internetowym Uniwersytetu Yale’a
  • George Palade, Nobel Winner for Work Inspiring Modern Cell Biology, Dies at 95, New York Times, 9 października 2008
  • Nota autobiograficzna na stronie nobelprize.org,
  • Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.




    Warto wiedzieć że... beta

    19 listopada jest 323. (w latach przestępnych 324.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 42 dni.
    Nagroda im. Alberta Laskera w dziedzinie podstawowych badań medycznych (ang. The Albert Lasker Award for Basic Medical Research) - nagroda naukowa przyznawaną corocznie przez amerykańską fundację Lasker Foundation za wybitne osiągnięcia w badaniach w medycznych dziedzinach podstawowych. Wraz z nagrodą Albert Lasker Award for Clinical Medical Research stanowi najwyższe wyróżnienie w USA za badania przyczyniające się do postępu w medycynie.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Rybosom – kompleks białek z kwasami nukleinowymi służący do produkcji białek w procesie translacji. Rybosomy zbudowane są z rRNA i białek. Katalityczna aktywność rybosomu związana jest właśnie z zawartym w nim rRNA, natomiast białka budują strukturę rybosomu i działają jako kofaktory zwiększające wydajność translacji.
    Nefron - podstawowa jednostka funkcjonalno-strukturalna nerki. Składa się z dwóch zasadniczych części: ciałko nerkowe (kłębuszek nerkowy + torebka) oraz kanalika nerkowego. Nerka człowieka składa się z około 1 miliona nefronów ich liczba jest cechą osobniczą - wahać się może od 1 do 4 mln
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Store Norske leksikon (Wielka encyklopedia norweska) - norweska encyklopedia w języku bokmål. Powstała po fuzji dwóch dużych, tworzących encyklopedie i słowniki wydawnictw norweskich Aschehoug i Gyldendal w 1978 roku, które utworzyły wydawnictwo Kunnskapsforlaget. Były cztery wydania papierowe: pierwsza w latach 1978-1981 w 12 tomach, druga w latach 1986-1989 w 15 tomach, trzecia w latach 1995-1999 w 16 tomach i czwarta w latach 2005-2007 w 16 tomach. Ostatnie wydanie zawierało 150 tys. haseł i 16 tys. ilustracji i zostało opublikowana przy wsparciu finansowym stowarzyszenia Fritt Ord. W 2010 roku ogłoszono, że nie będzie już wydań papierowych encyklopedii. Encyklopedia dostępna jest on-line od 2000 roku, a od 2009 roku może być edytowane przez użytkowników. Kunnskapsforlaget korzysta jednak z pomocy ekspertów przy sprawdzaniu treści zamieszczonych przez czytelników.

    Reklama