• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Geografia Norwegii



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]
    Przeczytaj także...
    Wierzba lapońska (Salix lapponum) – gatunek rośliny z rodziny wierzbowatych (Salicaceae Mirb.). Występuje w rejonach alpejskich Europy, w Azji, na Półwyspie Skandynawskim także w obrębie koła podbiegunowego. W Polsce występuje tylko w obszarach; w Karkonoszach wschodnich, na Mazurach oraz na Wyżynie LubelskiejGmina Steigen (norw. Steigen kommune) – jedna z norweskich gmin leżących w regionie Nordland. Siedzibą gminy jest miasto Leinesfjord.

    Norwegia – kraj w Europie Północnej, zajmujący zachodnią i północną część Półwyspu Skandynawskiego. Graniczy z Morzem Północnym na południowym zachodzie, cieśniną Skagerrak na południu, Morzem Norweskim na zachodzie oraz z Morzem Barentsa na północnym wschodzie. Na lądzie Norwegia graniczy ze Szwecją na wschodzie, oraz z Finlandią i Rosją na północnym wschodzie.

    Ilmenit (żelaziak tytanowy) – minerał zaliczany do gromady tlenków. Nazwa minerału pochodzi od gór Ilmeńskich w pasmie Uralu w Rosji, gdzie występuje.Wyspa Bouveta (norw. Bouvetøya) – należące do Norwegii terytorium zależne, będące bezludną, wulkaniczną wyspą na południowym Atlantyku, na południowy zachód od Przylądka Dobrej Nadziei.

    Z uwagi na swoje położenie Norwegia posiada jedną z najdłuższych i najbardziej rozbudowanych linii brzegowych spośród wszystkich krajów świata. W skład terytorium kraju wchodzi też około 50 tysięcy wysp, z których największą jest Spitsbergen w archipelagu Svalbard. Kontynentalna część Norwegii rozciąga się od 58° do 71°N, (wraz ze Svalbardem do 81°N) i od 5°E do 31°E (wraz z wyspą Jan Mayen od 9°W, a wraz z wyspą Wyspą Białą do 33°E).

    Piesiec, lis polarny, piesak (Vulpes lagopus) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny psowatych, występujący na obszarach na północ od kręgu polarnego.Beerenberg lub Haakon VII Toppen (pol. Szczyt Haakona VII) – aktywny wulkan (stratowulkan) w północno-wschodniej części wyspy Jan Mayen, drugi pod względem wysokości w Europie (po Etnie). W znacznej części jest on pokryty lodowcem.

    Norwegia jest też jednym z najbardziej wysuniętych na północ krajów świata i jednocześnie jednym z najbardziej górzystych. Znaczną część kraju zajmują Góry Skandynawskie. Średnia wysokość terenu wynosi 460 m, a 32% powierzchni znajduje się ponad granicą drzew.

    Ciągnący się wzdłuż całego kraju łańcuch Gór Skandynawskich jest, pod względem geologicznym, przedłużeniem gór Szkocji, Irlandii oraz znajdujących się po drugiej stronie Atlantyku amerykańskich Appalachów. Geolodzy twierdzą, że wszystkie te pasma tworzyły kiedyś jedno wielkie pasmo, przed rozpadem superkontynentu Pangei.

    Wieczna lub wieloletnia zmarzlina, zwana też czasem wieczną marzłocią lub marzłocią trwałą lub zlodowaceniem podziemnym lub (ang.) permafrostem – zjawisko trwałego (minimum dwa kolejne lata) utrzymywania się części skorupy ziemskiej w temperaturze poniżej punktu zamarzania wody niezależnie od pory roku. Powstaje w warunkach suchego i jednocześnie zimnego klimatu (o średniej temperaturze powietrza poniżej –11 stopni Celsjusza). Obejmuje około ⁄5 Alaski, większość północnej Kanady i ⁄3 Syberii (ciągła zmarzlina występuje prawie wyłącznie we wschodniej Syberii, w zachodniej jest obecna tylko na północnym wybrzeżu oceanu). Ciągła zmarzlina sięga aż do północnej Mongolii, punktowo występuje też w Górach Skandynawskich i na Grenlandii. Natomiast nieciągłe zmarzliny zajmują także większość Tybetu, są też znane z Alp. Wieczną zmarzlinę odkryto również w północno-wschodniej Polsce, w okolicy Suwałk na głębokości 357 metrów poniżej poziomu gruntu. Jest to pozostałość po zmarzlinie z okresu ostatniego zlodowacenia, która przetrwała dzięki specyficznym warunkom geologicznym, tak zwanej suwalskiej anomalii geotermiczno-hydrogeochemicznej.Osuwisko - nagłe przemieszczenie się mas ziemnych, powierzchniowej zwietrzeliny i mas skalnych podłoża spowodowane siłami przyrody lub działalnością człowieka (podkopanie stoku lub jego znaczne obciążenie). Jest to rodzaj ruchów masowych, polegający na przesuwaniu się materiału skalnego lub zwietrzelinowego wzdłuż powierzchni poślizgu (na której nastąpiło ścięcie), połączone z obrotem. Ruch taki zachodzi pod wpływem siły ciężkości. Osuwiska są szczególnie częste w obszarach o sprzyjającej im budowie geologicznej, gdzie warstwy skał przepuszczalnych i nieprzepuszczalnych występują naprzemiennie. Miejsca występowania osuwisk to naturalne stoki i zbocza dolin i zbiorników wodnych, obszary źródłowe rzek (gdzie erozja wsteczna zwiększa spadek terenu), skarpy wykopów i nasypów oraz wyrobisk.

    Podczas ostatniego zlodowacenia jak i w czasie poprzednich epok lodowych całe terytorium Norwegii było skute lodem. Ruch lodowców wyżłobił głębokie doliny, które zostały zalane przez wodę z topniejących lodowców tworząc sławne norweskie fiordy.

    Tereny Norwegii wciąż przechodzą proces ruchów izostatycznych, w wyniku którego teren dosłownie wyłania się z morza. Jest to proces bardzo powolny, jego tempo wynosi zaledwie kilka mm rocznie. Proces ten przebiega nieco szybciej w zależności od regionu kraju. Poziom morza sięgał do obecnej wysokości 221 m n.p.m. w dzisiejszym Oslo (Aker), 25 m w Stavanger, 5 m w pobliżu półwyspu Stad, 180 m w Trondheim, 50 w Tromsø oraz 75 m w Kirkenes. Te tereny, stanowiące kiedyś dno morskie, należą do najlepszych rolniczo gruntów w kraju.

    Torfowisko (ang. peatland, mire, niem. Moor, Moos, Ried, Filz) – jeden z typów mokradeł, siedlisk na tyle uwodnionych, że występuje tam specyficzna roślinność i zachodzą procesy akumulacji osadów organicznych. Jest to teren stale podmokły, o podłożu trudno przepuszczalnym, pokryty zbiorowiskami roślin bagiennych i bagienno-łąkowych. Torfowiska występują głównie w strefie klimatu umiarkowanego, wilgotnego i chłodnego (północna część Eurazji i Ameryki Północnej, a także obszary górskie). Obszary te są cenne pod względem przyrodniczym, można je także wykorzystać gospodarczo – poprzez wydobywanie torfu. Torfowisko przyrasta średnio o 1 mm w ciągu roku.Świerk pospolity (Picea abies (L.) H.Karst) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Jest to jedyny gatunek świerka występujący naturalnie w Polsce. Rośnie głównie w północno-wschodniej części kraju, na południu Polski, w górach i na pogórzu. Nie występuje w sposób naturalny w centralnej i zachodniej Polsce (tzw. pas bezświerkowy). Zasięg tego gatunku rozciąga się na północy Europy od Norwegii do Rosji, występuje także w Alpach, Sudetach, Karpatach oraz na Bałkanach. Na wschodzie sięga Uralu, gdzie stopniowo wypiera go świerk syberyjski (Picea obovata). Północna granica występowania przebiega w Norwegii (70°N).

    Obecne lodowce nie są pozostałościami epoki lodowcowej, są o wiele młodsze. Podczas holoceńskiego optimum klimatycznego (od 7000 do 3000 r. p.n.e.) klimat był o około 3 °C cieplejszy niż w drugiej połowie XX wieku. Wtedy to roztopiły się wszystkie lodowce zajmujące obecne terytorium Norwegii.

    Sognefjord (drugi co do głębokości i długości fiord świata) oraz jezioro Hornindalsvatnet (najgłębsze w Europie) powstały w wyniku działania lodowców.

    Kalina koralowa (Viburnum opulus L.) – gatunek krzewu należący do rodziny piżmaczkowatych (Adoxaceae), czasem zaliczany do monotypowej rodziny kalinowatych (Viburnaceae), dawniej także do przewiertniowatych (Caprifoliaceae).Jałowiec pospolity (Juniperus communis L.) – gatunek zawsze zielonego krzewu lub drzewa należący do rodziny cyprysowatych. Występuje na półkuli północnej od obszaru okołobiegunowego po obszary górskie w południowej Europie, Azji i Ameryce Północnej.

    Spis treści

  • 1 Statystyki
  • 2 Geografia fizyczna
  • 3 Nasłonecznienie, strefa czasowa oraz przypływy
  • 4 Klimat
  • 4.1 Opady
  • 4.2 Temperatura
  • 5 Ukształtowanie terenu
  • 6 Różnorodność biologiczna
  • 7 Roślinność
  • 7.1 Strefa nemoralna
  • 7.2 Strefa hemiborealna
  • 7.3 Strefa borealna
  • 7.3.1 Strefa południowoborealna
  • 7.3.2 Strefa środkowoboreala
  • 7.3.3 Strefa północnoborealna
  • 7.4 Tundra
  • 8 Surowce naturalne
  • 9 Środowisko
  • 10 Największe miasta (według rozmiaru)
  • 11 Zobacz też
  • 12 Przypisy
  • 13 Bibliografia
  • 14 Linki zewnętrzne
  • Rondane Park Narodowy (nor. Rondane nasjonalpark) – najstarszy park narodowy Norwegii, założony 21 grudnia 1962. Na jego terenie znajduje się wiele szczytów o wysokości powyżej 2000 m, z najwyższym szczytem Rondslottet (2178 m n.p.m.). Rondane jest siedliskiem stad dzikich reniferów.Svalbard – norweska prowincja w Arktyce, obejmująca swym zasięgiem archipelag Svalbard (którego największą wyspą jest Spitsbergen, dawniej znany jako Spitsbergen Zachodni – Vestspitsbergen) wraz z kilkoma wyspami nie wchodzącymi w skład archipelagu (m.in. Wyspa Niedźwiedzia – Bjørnøya) w granicach 71°–81° N i 10°–35° E, 800 km na północ od Norwegii i 1100 km od Bieguna Północnego.

    Statystyki[]

    Podział Norwegii

    Powierzchnia:
    całkowita: 323 772 km²
    ląd: 304 193 km²
    woda: 19 579 km²
    Ze Svalbardem i Jan Mayen: 385 171 km²

    Granice lądowe:
    łącznie: 2515 km
    z poszczególnymi krajami: Finlandia 729 km, Szwecja 1619 km, Rosja 196 km.

    Wybrzeże: 25 148 km (kontynentalne); 83 281 km (łącznie z wyspami)

    Vatnajökull – lodowiec o powierzchni 8100 km² i grubości dochodzącej do 1 km, położony w południowo-wschodniej części Islandii na terenie parku narodowego Vatnajökull. Pod względem powierzchni jest to drugi co do wielkości lodowiec Europy (po lodowcu Austfonna na Spitsbergenie) a trzeci na świecie. Objętość lodowca szacuje się na ponad 3000 km³, co czyni Vatnajökull największym lodowcem Europy pod tym względem.Fiord – rodzaj głębokiej zatoki, mocno wcinającej się w głąb lądu, często rozgałęzionej, z charakterystycznymi stromymi brzegami, powstałej przez zalanie żłobów i dolin polodowcowych.

    Terytorium morskie:
    szelf kontynentalny: 200 mil morskich
    wyłączna strefa ekonomiczna: 200 mil morskich
    morze terytorialne: 12 mil morskich

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Przesilenie letnie – na półkuli północnej, jest to moment maksymalnego wychylenia osi obrotu Ziemi w kierunku Słońca, gdy biegun północny jest bliżej Słońca niż południowy: Słońce w tym dniu góruje w zenicie na szerokości zwrotnika Raka. Na półkuli południowej przesilenie letnie ma miejsce w momencie, gdy na półkuli północnej występuje przesilenie zimowe.
    Troms (pnlap. Romssa, Romssa fylkka) – jeden z 19 okręgów, na które podzielona jest Norwegia. Graniczy z: regionem Finnmark od północnego wschodu, Nordland od południowego zachodu, z terytorium Szwecji (Norrbotten Län) od południa oraz na krótkim odcinku z Finlandią (Laponia) od południowego wschodu. Od zachodu graniczy z Oceanem Atlantyckim (Morze Norweskie).
    Park Narodowy Stabbursdalen (nor. Stabbursdalen nasjonalpark, pnlap. Rávttošvuomi álbmotmeahcci) – park narodowy w północnej Norwegii.
    Niedźwiedź polarny, niedźwiedź biały (Thalarctos maritimus) – gatunek dużego ssaka drapieżnego z rodziny niedźwiedziowatych, zamieszkującego Arktykę. Jest drapieżnikiem szczytowym w zasięgu swojego występowania. Grube futro i warstwa tłuszczu chronią go przed zimnem. Włosy tworzące sierść niedźwiedzia są półprzezroczyste; sierść jako całość ma zazwyczaj kolor biały lub kremowy, przez co umożliwia zwierzęciu dobry kamuflaż. Skóra ma barwę czarną. Niedźwiedź polarny ma krótki ogon i małe uszy, co pomaga mu redukować utratę ciepła. Stosunkowo mała głowa i długie, zwężające się ku tyłowi ciało nadają mu opływowy kształt przydatny do pływania. Jest ssakiem prowadzącym niemal morski tryb życia, potrzebującym do przetrwania jedynie kawałka pływającego lodu i żywności znajdowanej w wodzie, oraz miejsca do urodzenia i odchowania młodych. Jego systematyczna (łacińska) nazwa Ursus maritimus oznacza „niedźwiedź morski”. Przystosował się do życia na lądzie, morzu i lodzie.
    Olsza czarna (Alnus glutinosa Gaertn.) – gatunek drzewa należącego do rodziny brzozowatych. Olsza czarna to jedno z ważniejszych drzew wilgotnych zarośli nadbrzeżnych i lasów łęgowych niżu. Rośnie prawie na całym obszarze Europy, a także na niektórych obszarach Azji i w północno-zachodniej Afryce. W górach i na żwirowiskach rzecznych ustępuje miejsca olszy szarej.
    Borówka wysoka (Vaccinium corymbosum L.), często nazywana borówką amerykańską – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny wrzosowatych (Ericaceae). Pochodzi z Ameryki Północnej, ale rozprzestrzenił się w naturalnym środowisku także w Japonii, Nowej Zelandii i w niektórych rejonach Europy (Wielka Brytania, Holandia). W wielu krajach, również w Polsce, jest uprawiany.
    Łoś (Alces alces) – największy współcześnie żyjący gatunek ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, wyróżniający się charakterystycznym porożem i wyjątkowo długimi kończynami. Jest jedynym przedstawicielem rodzaju Alces. Żyje w podmokłych lasach północnej Eurazji i Ameryki Północnej. Występujący w Polsce podgatunek A. a. alces – łoś europejski jest największą żyjącą w Polsce zwierzyną łowną. Rzadki i objęty całorocznym okresem ochronnym.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.141 sek.