• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Geografia Kolumbii



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6] [7]
    Przeczytaj także...
    Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.Era mezozoiczna, mezozoik – era która rozpoczęła się od wielkiego wymierania pod koniec permu, a skończyła zagładą wielkich gadów, pod koniec kredy (patrz tabelka), znanego jako wymieranie kredowe. Era mezozoiczna trwała dwa razy krócej niż paleozoiczna, bo tylko 170 milionów lat. Dzieli się ją na trzy okresy: trias, jurę i kredę.
    Hydrografia[ | edytuj kod]
    Hydrografia Kolumbii
    Rzeka Cauca w departamencie Antioquia

    Kolumbia dzieli się na dwa wielkie zlewiska:

  • Zlewisko Pacyfiku z małymi dorzeczami rzek krótkich, ale zasobnych w wodę.
  • Zlewisko Atlantyku z trzema wielkimi dorzeczami:
  • Dorzecze Amazonki;
  • Dorzecze Orinoko;
  • Dorzecza rzek Morza Karaibskiego.
  • Tabela przedstawia główne rzeki, które mają swoje źródła na obszarze Kolumbii

    Laguna de la Cocha

    Jeziora i tereny podmokłe[ | edytuj kod]

  • Ciénaga Grande de Santa Marta
  • Laguna de la Cocha
  • Laguna de Tota
  • Na terytorium Kolumbii występują liczne gorące źródła. Dla celów leczniczych wykorzystuje się źródła znajdujące się w Kordylierze Wschodniej i Centralnej. Najbardziej znane źródła to Paipa w departamencie Boyacá, Puracé na stokach wulkanu o tej samej nazwie i Santa Rosa de Cabal.

    Las galeriowy – las występujący w strefie sawanny wzdłuż rzek, w dolinach zalewowych, czerpiący wodę z płytko położonych wód gruntowych. Gdy rzeka jest wąska, korony drzew stykają się nad nią tworząc zacienioną galerię.Andy (hiszp. Los Andes, Cordillera de los Andes) – góry fałdowe znajdujące się w Ameryce Południowej na terenie Wenezueli, Kolumbii, Ekwadoru, Peru, Boliwii, Chile oraz Argentyny. Góry ciągną się wzdłuż Oceanu Spokojnego od zatoki Paria na północy po Ziemię Ognistą na południu, na przestrzeni ponad 9000 km, co sprawia, że jest to najdłuższy łańcuch górski na Ziemi. Szerokość Andów wynosi 200–800 km. Najwyższe szczyty to Aconcagua (6962 m n.p.m.), Ojos del Salado (6893 m n.p.m.) oraz Nevado Pissis (6793 m n.p.m.).

    Gleby[ | edytuj kod]

    Gleby w Kolumbii są zróżnicowane, a na wpływ tej różnorodności ma rzeźba i klimat.

    W Kordylierze Zachodniej i Środkowej tereny górskie są pokryte glebami górskimi wytworzonymi z popiołów wulkanicznych – andosole. Gleby te są wykorzystywane do uprawy kawy. W górach istnieją także duże połacie gleb zniszczonych przez erozje. Równinne tereny wykazują duże zróżnicowanie glebowe. Gleby dolin rzeki Cauca i górnej Magdaleny, oraz płaskowyżów śródandyjskich i Równiny Karaibskiej nadają się dla większości upraw jednorocznych i intensywnego wypasu zwierząt. Gleby terenów zalewowych jak Obniżenie Mompós i dolin wielkich rzek są użytkowane w porze suchej dla wypasu zwierząt. Występują tam gleby aluwialne. Gleby występują w suchych rejonach Kolumbii są przydatne dla rolnictwa, ale wymagają odpowiednich zabiegów, szczególnie nawadniania.

    Nikaragua (Nicaragua, Republika Nikaragui – República de Nicaragua) – państwo w Ameryce Środkowej, położone między Hondurasem na północy, a Kostaryką na południu. Na zachodzie na długości 320 km oblewają ją wody Oceanu Spokojnego, a na wschodzie na długości 480 km – wody Morza Karaibskiego.Amazonia (port. Amazônia, hiszp. Amazonía, fr. Amazonie, hol. Amazoneregenwoud, ang. Amazonia) – region w Ameryce Południowej w dorzeczu Amazonki, na obszarze Boliwii, Brazylii, Ekwadoru, Gujany, Gujany Francuskiej, Kolumbii, Peru, Surinamu i Wenezueli obejmujący Nizinę Amazonki, południową część Wyżyny Gujańskiej i północno-zachodnią część Wyżyny Brazylijskiej. Teren ten zajmuje obszar 7 mln km², z czego około 5,5 mln km² zajmuje amazoński las deszczowy (po portugalsku: Floresta Amazônica, po hiszpańsku: Selva Amazónica) – wilgotny las liściasty leżący na terenie dziewięciu państw: Brazylii (60% lasu deszczowego), Peru (13%, drugie po Brazylii), Kolumbii, Wenezueli, Ekwadoru, Boliwii, Gujany, Surinamu i Gujany Francuskiej. Cztery z nich noszą wobec tego nazwę krajów amazońskich. Amazonia stanowi ponad połowę wszystkich lasów deszczowych oraz największy i najbogatszy gatunkowo obszar na planecie.

    Tereny przedgórskich nizin wschodnich, gdzie występują najżyźniejsze gleby, są porośnięte lasami. Gleby te wykorzystywane są do uprawy roślin i jako pastwiska. W miejscach gdzie rosną wilgotne lasy deszczowe, występują gleby laterytowe. Gleby te zajmują rozległe obszary Amazonii, a także pokrywają tereny Równiny Pacyficznej. Gleby te są mało żyzne.

    Jaguar amerykański, jaguar (Panthera onca) – gatunek ssaka z rodziny kotowatych, zaliczany do wielkich kotów i jedyny przedstawiciel rodzaju Panthera spotykany w Amerykach. Trzeci co do wielkości przedstawiciel swej rodziny po tygrysie i lwie, największy zaś na półkuli zachodniej. Jego zasięg występowania rozciąga się od południowego zachodu USA i Meksyku przez Amerykę Środkową na południe do Paragwaju i północnej Argentyny.Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.
    Las tropikalny we wschodniej Kolumbii

    Flora[ | edytuj kod]

    Szata roślinna Kolumbii jest zróżnicowana ze względu na rzeźbę terenu i klimat powiązany z wysokością nad poziomem morza. W Kolumbii można wyróżnić pięć stref klimatycznych. Są to: strefa równikowa do 1 000–1300 m n.p.m. subandyjska sięgają 2500 m n.p.m. andyjska, która sięga 3 000–3500 m n.p.m. wyżej jest alto-andina leżąca między 3500 a 3900 m n.p.m. i najwyższa párano, która sięga do strefy wiecznych śniegów.

    Urabá (hiszp. Golfo de Urabá) – zatoka w południowej części Morza Karaibskiego, na wschód od Przesmyku Panamskiego, będąca częścią większej zatoki Darién. Wybrzeża zatoki w całości należą do Kolumbii.Strony świata, kierunki świata, ściślej: główne kierunki geograficzne, kierunki główne – cztery główne kierunki wyznaczone na powierzchni kuli ziemskiej. Ich określanie związane jest z właściwościami ruchu obrotowego Ziemi. Odbywa się on wokół osi ziemskiej. Punkty przecięcia osi ziemskiej z powierzchnią Ziemi to bieguny geograficzne: północny i południowy. Połączone są półokręgami noszącymi nazwę południków, które wyznaczają kierunek północ—południe. Kierunek wzdłuż południka o zwrocie do północnego bieguna geograficznego to kierunek północny, zaś do południowego bieguna geograficznego – południowy. Natomiast punkty, gdzie pojawia się albo znika Słońce za horyzontem w dniu równonocy, wyznaczają kierunki: wschodni i zachodni.

    W Kolumbii dominującą szatą roślinna są wiecznie zielone lasy tropikalneselva. Obecnie lasy nie zajmują dużych powierzchni, a duże połacie tych lasów zajęły tereny rolnicze. Lasy zajmują około 45% powierzchni, co jest jeszcze dużą wartością, ale powierzchnia lasów zmniejsza się w wyniku rabunkowej gospodarki człowieka. Lasy równikowe Kolumbii można podzielić selvę amazońską, pacyficzną, subandyjską i andyjską.

    Tsunami (jap. 津波, tsunami, pol. fala portowa (tsu – port, przystań; nami – fala) – fala oceaniczna, wywołana podwodnym trzęsieniem ziemi, wybuchem wulkanu bądź osuwiskiem ziemi (lub cieleniem się lodowców), rzadko w wyniku upadku meteorytu.Kostaryka (Costa Rica, Republika Kostaryki – República de Costa Rica) – państwo w Ameryce Środkowej nad Morzem Karaibskim i Oceanem Spokojnym. Graniczy od północy z Nikaraguą na odcinku 309 km i od południa z Panamą – 330 km. Łączna długość wybrzeża karaibskiego i pacyficznego wynosi 1290 km.

    Selva amazońska zajmują około 30 mln ha. (powierzchnia ta cały czas ulega zmianie) i obejmuje głównie tereny na południu kolumbijskiej Amazonii. Lasy te są typową formacją równikową gdzie na uwagę zasługują takie gatunki jak mahoniowce i cedrzyki. nad rzekami rośnie igapó. Igapó jest odmianą lasu galeriowego, którego drzewa mają cienkie pnie i gęste korony, drzewa te nie przekraczają 20 m wysokości. Obszary zalewowe, leżące blisko rzek porasta várzea. Las ten cechuje się dużym udziałem palm i wysokie drzew z korzeniami podporowymi.

    Mahoń – drewno otrzymywane z różnych gatunków i rodzajów drzew. Mahoń amerykański pozyskuje się z mahoniowca (Swietenia), natomiast mahoń afrykański (tzw. zamahoń) z grusz afrykańskich (Mimusops).Porosty (łac. Lichenes z gr. λειχήνα, leichena) – tradycyjna nazwa organizmów składających się z grzybów (Fungi), tworzących obligatoryjne symbiozy – głównie z prokariotycznymi cyjanobakteriami (Cyanobacteria) lub eukariotycznymi zielenicami (Chlorophyta). Jako samodzielna jednostka taksonomiczna przestała istnieć w 1981 roku w wyniku zmian, wprowadzonych przez Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Botanicznej. Pojęcie to ujmowane jest obecnie w kategoriach ekologicznych (podobnie jak grzyby mykoryzowe), a nie systematycznych. Systematyka i nomenklatura porostów dotyczy ich komponentu grzybowego.

    Selva pacyficzna jak sama nazwa wskazuje rosną nad Pacyfikiem. Selva pacyficzna jest bujnym lasem rosnącym na terenach zalewowych (przypływy) i ma dużą wartość gospodarczą. Ten rodzaj lasu zalicza się do mangrowców i charakterystycznym gatunkiem tam rosnącym jest mangla czerwona. Lasy namorzynowe ze względu na masowe wyręby cennych gatunków drzew, mają charakter reliktowy.

    Cauca (hiszp. Río Cauca) – rzeka w Kolumbii, lewy dopływ rzeki Magdalena. Jej długość wynosi około 1000 km, a powierzchnia dorzecza - 80 tys. km².Trzęsienie ziemi – gwałtowne rozładowanie naprężeń nagromadzonych w skorupie ziemskiej, w wyniku przejściowego zablokowania ruchu warstw skalnych poruszających się wzdłuż linii uskoku. Uwalniająca się przy tym energia w około 20-30% rozchodzi się w postaci fal sejsmicznych, z których część dociera na powierzchnię Ziemi w postaci niszczących fal powierzchniowych.

    Selva subandyjska i andyjska występuje wyspowo na obszarach trudno dostępnych. Lasy tej strefy były pierwotnie wycinane w celu zwiększenia powierzchni ziemi pod tereny rolnicze. Obecnie są wycinane ze względu na wartościowe gatunki drzew jakie tam rosną. Na północy Regionu Andyjskiego zachowały się płaty mezofilnych lasów pasatowych z przewagą gatunków zrzucających liście. Występują tam też lasy dębowe. Las andyjski, który rośnie w piętrze chłodnym cechuje się występowanie paproci drzewiastych oraz licznych krzewów i krzewinek. Na gałęziach drzew występuje duże bogactwo epifitycznych orchidei. W wyższych partiach gór rosną formacje leśne złożone z niewysokich drzew mających od 3 do 10 m wysokości. Wysoko w górach rosną krzewy, wysokie trawy i bambusy. W piętrze párano występuje bezdrzewna formacja wysokogórska o tej samej nazwie. Párano tworzą trawy, ostnice i porosty.

    Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza „Morze Atlasa”. Jak napisał Hezjod w swym eposie Prace i dni: „Ojciec Zeus utworzył, na krańcach zamieszkałego świata, gdzie nie docierają ludzie i nie mieszkają bogowie nieśmiertelni, otoczone pełnym głębokich wirów oceanem Wyspy Błogosławione, gdzie życie toczy się bez mozołu i smutku”. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Atlantycki.Wiechlinowate, trawy (Poaceae (R. Br.) Barnh., Gramineae Juss.) – rodzina roślin należąca do rzędu wiechlinowców. Liczy ok. 11 tys. gatunków. Stanowi ona główny komponent roślinności stepowej, łąkowej i pastwiskowej. Należą do niej również ważne rośliny uprawne, w tym zboża. W Polsce występuje ponad 150 gatunków traw.

    Obszar Orinokii pokrywa sawannallanos, gdzie głównym komponentem są trawy. Dna dolin rzecznych należą do morichales – formacji roślinnej cechującej się występowanie roślinności drzewiastej, głównie palm.

    Na terenie Kolumbii znajduje się ok. 10% wszystkich opisanych gatunków roślin światowej flory.

    Kordyliera Wschodnia (hiszp. Cordillera Oriental) – pasmo górskie w Kolumbii, częściowo także w Wenezueli, część Andów. Rozciąga się z północy na południe na długości ponad 900 km, na wschód od Kordyliery Środkowej, od której oddziela ją dolina rzeki Magdalena. Orinoko, Orinoco, Rio Orinoco – rzeka w Ameryce Południowej w Wenezueli, a także na krótkim odcinku rzeka graniczna z Kolumbią.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6] [7]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Epifit (gr. epi – na, phyton – roślina), porośle, aerofit – roślina rosnąca na innej roślinie, ale zwykle nie prowadząca pasożytniczego trybu życia. Korzysta z innego gatunku jako podpory, a odżywia się najczęściej samodzielnie. W ekosystemach lądowych wyrasta często w miejscach, gdzie gromadzi się martwa materia organiczna (np. w kącie gałęzi/pędu) lub osiedla się na pędach innych roślin, a składniki odżywcze i wodę pobiera z powietrza i niesionych przez nie pyłów, opadów i detrytusu gromadzącego się w kątach pędów. Nieliczne epifity wykształcają ssawki i wyzyskują w różnym zakresie swego żywiciela (np. jemiołowate i loganiowate). Epifityzm jest szczególnie częsty wśród gatunków organizmów wodnych, które jako peryfiton porastają organy makrofitów.
    Ryzyko powodziowe – oznacza kombinację prawdopodobieństwa wystąpienia powodzi i związanych z powodzią potencjalnych negatywnych konsekwencji dla zdrowia ludzkiego, środowiska, dziedzictwa kulturowego oraz działalności gospodarczej.
    Várzea – miasto i gmina w Brazylii, w stanie Rio Grande do Norte. Znajduje się w mezoregionie Agreste Potiguar i mikroregionie Agreste Potiguar.
    Lordzik czarny (Heliangelus zusii) – gatunek małego ptaka z rodziny kolibrów. Znany jedynie z jednego okazu zebranego prawdopodobnie w Kolumbii. Brak danych na temat stopnia zagrożenia.
    Krzew – roślina drzewiasta o zdrewniałej łodydze, która od nasady rozgałęzia się na wiele pędów równorzędnych. W przeciwieństwie do drzew u krzewów brak osi głównej – pnia.
    Nevado del Huila – najwyższy wulkan w Kolumbii, w paśmie Andów. Położony jest w prowincji Huila. Wznosi się 5,365 metrów n.p.m. Ostatnie erupcje miały miejsce w 2007 i 2008 roku, po ponad 500-letnim braku aktywności. W połowie listopada 2008 roku jego wybuch zabił co najmniej 10 osób; ewakuowano wtedy ponad 12 tys. osób.
    Gryzonie (Rodentia) – najliczniejszy rząd ssaków, obejmujący ok. 1850 gatunków. Cechą charakterystyczną wszystkich gryzoni jest obecność stale rosnących siekaczy – dwóch (jedna para) w górnej i dwóch w dolnej szczęce oraz brak kłów. Większość gryzoni to zwierzęta roślinożerne, niektóre jednak nie stronią od pokarmu zwierzęcego. Zwierzęta te cechuje znaczna rozrodczość. Występują na wszystkich kontynentach, poza Antarktydą. Wcześniej zaliczane do nich były zajęczaki, obecnie wydzielone – głównie z powodu różnic w uzębieniu – jako odrębna, choć blisko spokrewniona grupa.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.04 sek.