• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Geografia Chile



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Pustynia – teren o znacznej powierzchni, pozbawiony zwartej szaty roślinnej wskutek małej ilości opadów i przynajmniej okresowo wysokich temperatur powietrza, co sprawia, że parowanie przewyższa ilość opadów. Na gorących pustyniach temperatury sięgają do 50 °C (najwyższa zanotowana temperatura to 57,7 °C), nocą zaś dochodzą do 0 °C, charakterystyczne są dla nich też znaczne amplitudy dobowe temperatury, stały deficyt wilgotności oraz silne nasłonecznienie.Era mezozoiczna, mezozoik – era która rozpoczęła się od wielkiego wymierania pod koniec permu, a skończyła zagładą wielkich gadów, pod koniec kredy (patrz tabelka), znanego jako wymieranie kredowe. Era mezozoiczna trwała dwa razy krócej niż paleozoiczna, bo tylko 170 milionów lat. Dzieli się ją na trzy okresy: trias, jurę i kredę.
    Klimat[]

    Duża rozciągłość południkowa sprawia, że w Chile znajdują się cztery strefy klimatyczne. Północne Chile reprezentuje klimat zwrotnikowy suchy i wybitnie suchy. Środkowa część kraju to klimat podzwrotnikowy, który jest nieco zbliżony do klimatu śródziemnomorskiego. Południowe Chile to klimat umiarkowany znajdujący się pod bezpośrednim wpływem powietrza oceanicznego. Południowy skraj Chile (Ziemia Ognista i część Patagonii) to klimat subpolarny. Dodatkowo należy wziąć pod uwagę występowanie klimatu górskiego, jako że Chile są regionem górzystym i występują piętrowy układ klimatyczno-roślinny.

    Zatoka – część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd, ograniczona często od wód otwartych przylądkami lub małymi wyspami, przy czym rozmiary i kształt tego akwenu nie mają większego znaczenia.Akacja (Acacia Mill.) – rodzaj drzew i krzewów należący do rodziny bobowatych i podrodziny mimozowych. Liczbę gatunków ocenia się na ok. 1300. Występują w strefie tropikalnej i subtropikalnej całego świata, głównie w międzyzwrotnikowej Afryce, szczególnie Etiopii, Somalii, Kongo i RPA oraz Australii i Tasmanii (tu największe bogactwo – ok. 950 gatunków). W Azji najliczniejsze w Indiach i na Półwyspie Indochińskim. Na półkuli zachodniej północna granica zasięgu przebiega przez Teksas i Nowy Meksyk. Według innej klasyfikacji mimozowate stanowią osobną rodzinę, a rodzaj obejmuje około 600 (wówczas w Australii i na Tasmanii 300 gatunków). Akacje stanowią często składnik flory stepów i sawann.

    Klimat zwrotnikowy[]

    Klimat zwrotnikowy jaki panuje na północ od 30°S cechuje się suchością, a w wielu miejscach jest on wybitnie suchy. Taka odmiana występuje na pustyni Atakama. Występują tam najwyższe temperatury w kraju. Latem w najcieplejszym miesiącu styczniu, a także w lutym temperatury wynoszą od 27 °C do 23 °C, w ciągu dnia panuje upał. Zimy są dość ciepłe ze średnią temperaturą w lipcu-sierpniu od 16 °C do 19 °C. Występują spadki do kilku stopniu powyżej zera, nocą występują przymrozki. Region ten jest suchy lub bardzo suchy. Opady sięgają maksymalnie 100 mm rocznie, ale zazwyczaj nie osiągają tej wartości. W wielu miejscach północnego Chile, opady roczne wynoszą do 20 mm W samej zaś pustyni rocznie spada co najwyżej jedynie 1 mm i jest to w głównej mierze opad z mgły oraz rosa. Ponadto niektóre miejsca pustyni Atakama jak w okolicach Iquique nie spada ani jedna kropla deszczu. Ostatni deszcz na pustyni Atakama, w jej najsuchszych miejsca spadł około 400 lat temu.

    Rosa – osad atmosferyczny w postaci kropel wody powstających na powierzchni skał, roślin i innych przedmiotów w wyniku skraplania się pary wodnej zawartej w powietrzu.Wyżyna – obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 m. Z obszarów wyżyn wyłączane są bowiem obszary o szczególnie urozmaiconej rzeźbie i wysokościach względnych przekraczających 300 m stosunku do najbliższych den dolinnych, czyli góry. Różnice w wysokościach względnych w obrębie wyżyny są więc stosunkowo małe. W Polsce i innych krajach często przyjmuje się za dolną granicę wyżyn poziomicę 200 m n.p.m. Na mapie hipsometrycznej niższe wyżyny wyróżnione są barwami żółtymi, podobnie jak i najniższe partie gór, np. pogórza, natomiast najwyższe wyżyny - jasnymi odcieniami koloru brązowego. Nad wyżynami, powyżej 500 m n.p.m. rozciągają się góry niskie. Wyjątkiem w skali światowej jest Wyżyna Tybetańska, która znajduje się na wysokości około 4500 m n.p.m. Zalicza się ją do wyżyn, a nie do gór, ponieważ jest płaska - spełniony jest warunek deniwelacji (różnicy między dwoma wzniesieniami) mniejszej niż 300 metrów.

    Klimat podzwrotnikowy[]

    Klimat podzwrotnikowy występuje między 30° a 40°S. Przebieg roczny temperatur jest zbliżony do tego jaki ma miejsce np. w Hiszpanii toteż klimat te jest zbliżony do śródziemnomorskiego. Latem średnia dobowa wynosi około 20-23 °C, maksymalnie do 34 °C. Zimą zaś średnio jest około 7 °C do 10 °C. W nocy występują przymrozki. Skrajne temperatury wynoszą -4 °C. Opady są tu zdecydowanie wyższe. Na północnym skraju tejże strefy średnia roczna wynosi co prawda jedynie 250 mm, ale dalej na południe szybko wzrasta, szczególnie dotyczy to strefy gór. Na południu strefy podzwrotnikowej opady sięgają 1000 mm rocznie, a w górach 2000 mm. Jako, że jest to klimat podzwrotnikowy o cechach zbliżonych do klimatu śródziemnomorskiego, to maksima opadowe przypadają na miesiące zimowe. Wysoko w górach deszcz, a także śnieg pada w ciągu całego roku, bez wyraźnej pory suchej.

    Andy (hiszp. Los Andes, Cordillera de los Andes) – góry fałdowe znajdujące się w Ameryce Południowej na terenie Wenezueli, Kolumbii, Ekwadoru, Peru, Boliwii, Chile oraz Argentyny. Góry ciągną się wzdłuż Oceanu Spokojnego od zatoki Paria na północy po Ziemię Ognistą na południu, na przestrzeni ponad 9000 km, co sprawia, że jest to najdłuższy łańcuch górski na Ziemi. Szerokość Andów wynosi 200–800 km. Najwyższe szczyty to Aconcagua (6962 m n.p.m.), Ojos del Salado (6893 m n.p.m.) oraz Nevado Pissis (6793 m n.p.m.).Gleby bielicowe – ubogie gleby z klasy gleb bielicoziemnych, wytworzone na piaskach, zawierające w profilu poziomy diagnostyczne albic i spodic, o budowie profilu Ol-Of-Oh-AEes-Bh-Bfe-C.

    Klimat umiarkowany[]

    Klimat umiarkowany panuje na południu kraju między 40° a 52°S. Jest typowy klimat zbliżony do tego jaki panuje np. w Szkocji i w krajach zachodniej części Europy. W zależności od szerokości geograficznej temperatury latem wynoszą do 18 °C w północnej części tejże strefy do 10-12 °C na południu tej strefy. Zimy są chłodne na północy i zimne na południu. od 0 °C do 5 °C. W górach panują ujemne temperatury. Opady są wysokie, jest to klimat wybitnie oceaniczny i górski. Chile na tych szerokościach są wąskie co oznacza, że wpływ morskiego klimatu nakłada się na ten górski. Wynikiem tego jest to, że opady wszędzie są wysokie, a ich minimum wynos 1 000 mm rocznie, a maksimum sięga 7 000 mm. Średnio notuje się 300 dnia z opadami. W górach przez większą część roku pada śnieg. Region ten czasami dostaje się pod wpływ mas powietrza pochodzącego z Antarktydy co skutkuje występowaniem mrozów i opadów śniegu na terenach nadmorskich.

    Fiord – rodzaj głębokiej zatoki, mocno wcinającej się w głąb lądu, często rozgałęzionej, z charakterystycznymi stromymi brzegami, powstałej przez zalanie żłobów i dolin polodowcowych.Strefa Klimatów zwrotnikowych – w klasyfikacji klimatów Okołowicza, jedna z 5 głównych stref klimatycznych, obejmująca obszary kuli ziemskiej w okolicach obu zwrotników. Średnie roczne temperatury w tej strefie przekraczają 20 °C, ale średnie miesięczne są bardziej zróżnicowane w ciągu roku niż w klimacie równikowym: temperatura najchłodniejszego miesiąca może wynosić od 10 do 20 °C natomiast temperatury najcieplejszego miesiąca są wyższe niż we wszystkich pozostałych strefach (często przekraczają 30 do 35 °C). Cechą charakterystyczną klimatów zwrotnikowych są duże amplitudy dobowe temperatur. Opady występują najczęściej lub wyłącznie w półroczu letnim. W klimatach suchych są one sporadyczne lub całkowicie ich brak.

    Klimat subpolarny[]

    Na południe od 52°S panuje klimat subpolarny. Klimat na Ziemi Ognistej jest stosunkowo suchy, co nie znaczy, że nie występują obfite opady deszczu. Temperatury są niskie, lata są dość chłodne, gdzie średnie wartości nie przekraczają 10 °C. Zimy często są mroźne, a region ten jest bezpośrednio wystawiony na działanie mas powietrza antarktycznego. Na Ziemi Ognistej ponadto występują silne wiatry, jako że region ten leży blisko prądu morskiego zwanego Prądem Wiatrów Zachodnich.

    Trachit, trachyt – obojętna skała wylewna, leżąca w grupie skał nasyconych krzemionką, w klasie sjenitu i trachitu.Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.
    Rzeka Loa

    Wody[]

    Chile należą do zlewiska Oceanu Spokojnego, a sieć rzeczna jest słabo rozwinięta. Wszystkie rzeki kraju płyną mniej więcej w kierunku zachodnim, wypływając z pasm andyjskich i uchodzą do Pacyfiku. Ukształtowanie powietrzni kraju, oraz klimat warunkują taką a nie inną gęstość rzek(suchy klimat na północy) i ich długość (rzeźba terenu). Rzeki są przeważnie, ale zasobne w wodę szczególnie te wypływając w wysokich partiach gór w środkowej i południowej części kraju. Najdłuższą rzeką Chile jest Loa mając 440 km długości. Rzeka ta jest wykorzystywana do sztucznego nawadniania, a powierzchnia dorzecza wynosi 34 tys. km. Drugą ważną rzeką jest Biobío w środkowej części kraju, której długość wynosi 380 km, kolejną jest Rapel o długości 240 km. Gęsta sieć rzek występuje właśnie w środkowej części kraju. Najkrótsze rzeki, ale zasobne w wodę występują w południowej części kraju. Są one wykorzystywane w hydroenergetyce. Najbardziej zasobna jest płynąca na południu Baker, która ma duży potencjał hydroenergetyczny i jej przepływ wynosi 1500 m. Na północy kraju występują głównie rzeki okresowe.

    Bukan, buk południowy, notofagus (Nothofagus Blume) – rodzaj roślin z rodziny bukanowatych (Nothofagaceae Kuprian.), obejmujący około 38 gatunków. Do rodzaju tego należą zarówno drzewa zimozielone jak i zrzucające liście. Występuje na półkuli południowej i jest tam odpowiednikiem buka z półkuli północnej. Występuje od Nowej Gwinei, poprzez zachodnią Australię, Nową Zelandię po południową część Ameryki Południowej.Ojos del Salado - najwyższy wulkan na Ziemi (drzemiący); położony w Andach Środkowych, na granicy Argentyny i Chile. Ma wysokość 6893 m n.p.m. Jest drugim co do wysokości szczytem górskim na półkuli zachodniej, drugim na półkuli południowej oraz najwyższym szczytem Chile. Leży około 600 km na północ od Aconcagui. Według naukowców, ostatnia erupcja tego wulkanu miała miejsce między 700 a 1000 rokiem naszej ery.

    Jezior jest w kraju niewiele. Najwięcej akwenów występuje w południowej części kraju i są to jeziora polodowcowe. Największe to: Villarica, Panguipulli i Ranco. Na północy kraju, na pustyni Atakama znajduje się największe solnisko Ameryki Południowej – Salar de Atacama o powierzchni około 2300 km. Na południowy krańcach Chile występuje liczne lodowce górskie.

    Kordyliera Nadbrzeżna (hiszp. Cordillera de la Costa) – skrajnie zachodni, leżący w Chile nadmorski łańcuch Andów, o średniej wysokości około 2500 m n.p.m. Leży u wybrzeży Oceanu Spokojnego. Od strony lądu ograniczony podłużnymi obrzeżeniami: Atrato-San Juan i Doliną Środkowochilijską.Matorral – formacja roślinna budowana przez roślinność twardolistną występująca na zachodnim wybrzeżu Ameryki Południowej. W ścisłym znaczeniu termin ten dotyczy zarośli, jednak nazwą tą określa się czasem cały zespół zbliżonych formacji o charakterze śródziemnomorskim obejmujący zarówno krzewiaste zarośla, jak i ziołorośla oraz lasy. Matorral zazwyczaj charakteryzuje się umiarkowanym klimatem śródziemnomorskim, z deszczowymi zimami i suchymi latami. W systemie regionalizacji WWF chilijski matorral jest należącym do neotropiku ekoregionem NT1201. Analogiczne formacje roślinne występują w innych obszarach śródziemnomorskiego klimatu, w strefie umiarkowanych szerokości, na zachodnich wybrzeżach kontynentów – makia (z fryganą i garigiem) w basenie Morza Śródziemnego, chaparral w Kalifornii, fynbos w Afryce Południowej, scrub w południowej Australii.
    Pustynia Atakama

    Gleby[]

    Zróżnicowanie glebowe jest uwarunkowane rozciągłością południkową kraju (strefy klimatyczne), występowaniem łańcuchów górskich i obecnością wulkanów.

    Sucha, północna część Chile jest zdominowane przez gleby inicjalne, a także czerwonobure gleby pustynne. Lokalnie występują w tym regionie sołonczaki. Największe skupiska słonych gleb ciągną się dookoła solniska – Salar de Atacama, które jest nazywane czasami słoną pustynią Atacama. Gleby słone na Atakama zawierają siarczany, azotany sodu i chlorki. Gleby aluwialne występują na równinach stożków napływowych i wymagają nawadniania. W północnej części kraju miejscami występują kwaśne gleby próchniczne powstałe z popiołów wulkanicznych. Obszary Andów pokryte są różnymi odmianami gleb górskich. Tereny górskie na północy pokryte są przez wysokogórskie gleby stepowe. Gleby te powstały z popiołów wulkanicznych i zawierają dużą ilość próchnicy. Najżyźniejsze gleby pokrywają tereny środkowego Chile. Występują tam brązowe, szarobrązowe i czerwonobrązowe gleby górskie. W Dolinie Środkowwochilijskiej występują bardzo żyzne gleby brązowe zwane glebami cynomonowymi. Stoki Andów pokrywają brunatne gleby leśne, a wyżej występują górskie gleby łąkowe. W wielu miejscach strefy górskiej Andów są zajęte przez czarnoziemy, a miejscami w dolinach rzek – gleby aluwialne. Południowa część kraju, gdzie ciągną się Andy Patagońskie tereny pokrywają torfiaste, brunatne i kwaśne gleby leśne, które są lokalnie zbielicowane. Na zawietrznych stokach gór występują stepowe gleby kasztanowe. Na Ziemi Ognistej wykształciły się torfiaste gleby łąkowe, które są miejscami zbielicowane, a także tereny te zajmują gleby bielicowe. Obszary obniżeń na Ziemi Ognistej pokrywają gleby torfowo-glejowe.

    Taitao (hiszp. Península de Taitao) - półwysep w południowej części Chile, w obrębie prowincji Chiloe. Największy w południowej części Ameryki Południowej (długi 140 km, szeroki do 130 km). Leży między zatokami Oceanu Spokojnego. Powierzchnia półwyspu jest górzysta (pasma Andów Patagońskich), a wysokość najwyższych szczytów dochodzi do 1327 metrów. Dominują tu rysy rzeźby polodowcowej: półwysep obfituje we fiordy, znajduje się tu duże polodowcowe jezioro Presidente Ríos. Panuje tu Klimat umiarkowany morski, odmiana chłodna.Rośliny efemeryczne (efemeroidy, efemerydy) – rośliny nagle pojawiające się, przechodzące cykl rozwojowy i ginące. Przeżywają niekorzystny okres w postaci nasion (efemerydy) lub podziemnych organów przetrwalnych (efemeroidy). Rośliny te charakterystyczne są dla obszarów pustynnych lub półpustynnych i rosną tylko wtedy, gdy jest odpowiednia wilgotność, po nagłych deszczach.
    Mapa roślinności Chile
    Lodowiec w południowym Chile


    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Wyspa Wielkanocna (hiszp. Isla de Pascua, Territorio Especial de Isla de Pascua, polinez. Rapa Nui, ang. Easter Island) – wyspa na południowym Oceanie Spokojnym w centralnej części Wyniesienia Wschodniopacyficznego. 3791 mieszkańców (70% stanowią Polinezyjczycy), jedyna miejscowość to Hanga Roa. Należy do Chile, wchodzi w skład regionu Valparaíso. Znajduje się w odległości 2078 km od najbliższej zamieszkanej wyspy – Pitcairn i 3600 km od brzegów Chile i jest jedną z najbardziej oddalonych od wysp i lądów zamieszkaną wyspą na świecie, ustępując pierwszeństwa jedynie wyspom Tristan da Cunha. Znana jest przede wszystkim ze znajdujących się na niej wielkich kamiennych posągów przedstawiających głowy – moai.
    Wieloryb – potoczna nazwa niektórych ssaków z rzędu waleni o większych rozmiarach. Wieloryby są największymi zwierzętami zamieszkującymi Ziemię. Od wieków poławiane dla mięsa, a przede wszystkim dla tłuszczu i spermacetu. Wieloryby, w odróżnieniu od ryb, mają płetwy poziome, a nie pionowe, dzięki czemu szybciej pływają.
    Chile (Republika Chile, hiszp. República de Chile) – państwo w Ameryce Południowej, ciągnące się długim pasem na zachodnim wybrzeżu kontynentu nad Oceanem Spokojnym. Stolicą Chile jest Santiago. Graniczy z Peru, Boliwią i Argentyną. Do Chile należą liczne wyspy przybrzeżne i wyspy na otwartym oceanie (w sumie ok. 3 tys.): Juan Fernández, Wyspa Wielkanocna (najbardziej oddalona od innych wysp i lądów zamieszkana wyspa na świecie), Sala y Gómez, San Ambrosio, San Félix, Chiloé, Campana, Santa Inés, Chonos.
    Espinales – formacja roślinna, występująca w strefie podzwrotnikowej, na obszarach o klimacie suchym, pozostającym w cieniu opadowym Andów (średni roczny opad 300-600 mm). Zespół przejściowy między lasem a zaroślami. Składa się z niskich, kolczastych drzew i krzewów. Formacji espinales nie należy mylić z nadrzecznymi lasami espinal, występującymi w dolnym biegu Parany.
    Andy Patagońskie – południowa część Andów leżąca w Argentynie i Chile, na południe od równoleżnika 42°S. Liczą około 2000 km długości. Składają się na nie dwa pasma - Kordyliera Główna i Kordyliera Nadbrzeżna.
    Klimat śródziemnomorski – rodzaj klimatu podzwrotnikowego, występujący nad Morzem Śródziemnym (stąd jego nazwa), w Kalifornii, RPA, na południu Australii oraz u wybrzeży Chile w Ameryce Południowej. Jego charakterystyczną cechą są ciepłe i suche lata powyżej 20°C oraz łagodne zimy powyżej 0°C, a także fakt, że występuje głównie bezpośrednio nad morzem lub oceanem, zazwyczaj na zachodnim wybrzeżu, a bardzo rzadko w głębi lądu. Klimat ten sprzyja rolnictwu i turystyce masowej.
    Strefa Klimatów umiarkowanych – w klasyfikacji klimatów Wincentego Okołowicza jest to jedna z pięciu głównych stref klimatycznych. Obejmuje rozległą strefę klimatycznaą, dzieląca się na półkuli północnej na chłodniejszą północną i cieplejszą południową i na półkuli południowej na cieplejszą północną i chłodniejszą południową. Średnia roczna temperatura waha się od 0 °C do 10 °C, a opady atmosferyczne występują w różnych porach roku. Roczne amplitudy temperatur od około 20 °C w klimatach morskich do 45 °C w skrajnie kontynentalnych. Charakterystyczną formacją roślinną dla klimatu umiarkowanego w części chłodniejszej jest tajga, natomiast części cieplejszej lasy liściaste i mieszane (kraje Europy Środkowej i południowa, czasem też środkowa część Skandynawii). Pory roku są w tej strefie łatwo rozpoznawalne i wyznaczane przez przebieg temperatury (ciepła, wilgotna wiosna, ciepłe, zazwyczaj suche lato, chłodna, wilgotna jesień i zima, często z opadami śniegu).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.055 sek.