• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Geografia Chile



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Pustynia – teren o znacznej powierzchni, pozbawiony zwartej szaty roślinnej wskutek małej ilości opadów i przynajmniej okresowo wysokich temperatur powietrza, co sprawia, że parowanie przewyższa ilość opadów. Na gorących pustyniach temperatury sięgają do 50 °C (najwyższa zanotowana temperatura to 57,7 °C), nocą zaś dochodzą do 0 °C, charakterystyczne są dla nich też znaczne amplitudy dobowe temperatury, stały deficyt wilgotności oraz silne nasłonecznienie.Era mezozoiczna, mezozoik – era która rozpoczęła się od wielkiego wymierania pod koniec permu, a skończyła zagładą wielkich gadów, pod koniec kredy (patrz tabelka), znanego jako wymieranie kredowe. Era mezozoiczna trwała dwa razy krócej niż paleozoiczna, bo tylko 170 milionów lat. Dzieli się ją na trzy okresy: trias, jurę i kredę.
    Ukształtowanie poziome[]

    Wybrzeże Chile jest bardzo rozczłonkowane, w części południowej występują liczne fiordy. Bardzo liczne są przybrzeżne wyspy i przylądki. Środkowe (mniej więcej od 41°S) i północne wybrzeże jest słabo rozwinięte, urozmaicone przez sieć łagodnych zatok. Południowa część wybrzeża jest fiordowa gdzie występują nagie skały, a wybrzeże w wielu miejscach jest wysokie i niedostępne. Środkowa i północna część wybrzeża nie różni zbyt od tego na południu. Niemal na całej długości linia brzegowa ma postać skalistą i niedostępną.

    Zatoka – część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd, ograniczona często od wód otwartych przylądkami lub małymi wyspami, przy czym rozmiary i kształt tego akwenu nie mają większego znaczenia.Akacja (Acacia Mill.) – rodzaj drzew i krzewów należący do rodziny bobowatych i podrodziny mimozowych. Liczbę gatunków ocenia się na ok. 1300. Występują w strefie tropikalnej i subtropikalnej całego świata, głównie w międzyzwrotnikowej Afryce, szczególnie Etiopii, Somalii, Kongo i RPA oraz Australii i Tasmanii (tu największe bogactwo – ok. 950 gatunków). W Azji najliczniejsze w Indiach i na Półwyspie Indochińskim. Na półkuli zachodniej północna granica zasięgu przebiega przez Teksas i Nowy Meksyk. Według innej klasyfikacji mimozowate stanowią osobną rodzinę, a rodzaj obejmuje około 600 (wówczas w Australii i na Tasmanii 300 gatunków). Akacje stanowią często składnik flory stepów i sawann.

    W skład terytorium Chile wschodzą także wyspy leżące w pewnym oddaleniu od wybrzeży Ameryki Południowej. Są to: Wyspa Wielkanocna i małe archipelagi Juan Fernández, Desventuradas oraz Sala y Gómez. Wyspa Wielkanocna o powierzchni 163 km² jest najbardziej odizolowaną zaludnioną wyspą na świecie, leży 3600 km od wybrzeża Ameryki Południowej. Niedaleko niej leży Sala y Gomez, zaś pozostałe wyspy znajdują się w odległości od około 500 do około 1000 km od wybrzeży Chile.

    Rosa – osad atmosferyczny w postaci kropel wody powstających na powierzchni skał, roślin i innych przedmiotów w wyniku skraplania się pary wodnej zawartej w powietrzu.Wyżyna – obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 m. Z obszarów wyżyn wyłączane są bowiem obszary o szczególnie urozmaiconej rzeźbie i wysokościach względnych przekraczających 300 m stosunku do najbliższych den dolinnych, czyli góry. Różnice w wysokościach względnych w obrębie wyżyny są więc stosunkowo małe. W Polsce i innych krajach często przyjmuje się za dolną granicę wyżyn poziomicę 200 m n.p.m. Na mapie hipsometrycznej niższe wyżyny wyróżnione są barwami żółtymi, podobnie jak i najniższe partie gór, np. pogórza, natomiast najwyższe wyżyny - jasnymi odcieniami koloru brązowego. Nad wyżynami, powyżej 500 m n.p.m. rozciągają się góry niskie. Wyjątkiem w skali światowej jest Wyżyna Tybetańska, która znajduje się na wysokości około 4500 m n.p.m. Zalicza się ją do wyżyn, a nie do gór, ponieważ jest płaska - spełniony jest warunek deniwelacji (różnicy między dwoma wzniesieniami) mniejszej niż 300 metrów.
     Osobny artykuł: Wyspa Wielkanocna.
    Skaliste wybrzeże w Chile

    Budowa geologiczna[]

    Chile jest krajem leżącym w obszarze mezozoicznych fałdowań alpejskich. Ciągnące się przez cały kraj Andy podlegały kilkakrotnym fałdowaniom. Część pasm andyjskich stanowią górotwory dolnopaleozoiczne, które wytworzone zostały jeszcze w orogenezie kaledońskiej. Na obecny kształt Andów wpłynęła plejstoceńska działalność wulkaniczna, która przetrwała do czasów dzisiejszych. Obszar Chile leży w strefie aktywnej sejsmicznie.

    Andy (hiszp. Los Andes, Cordillera de los Andes) – góry fałdowe znajdujące się w Ameryce Południowej na terenie Wenezueli, Kolumbii, Ekwadoru, Peru, Boliwii, Chile oraz Argentyny. Góry ciągną się wzdłuż Oceanu Spokojnego od zatoki Paria na północy po Ziemię Ognistą na południu, na przestrzeni ponad 9000 km, co sprawia, że jest to najdłuższy łańcuch górski na Ziemi. Szerokość Andów wynosi 200–800 km. Najwyższe szczyty to Aconcagua (6962 m n.p.m.), Ojos del Salado (6893 m n.p.m.) oraz Nevado Pissis (6793 m n.p.m.).Gleby bielicowe – ubogie gleby z klasy gleb bielicoziemnych, wytworzone na piaskach, zawierające w profilu poziomy diagnostyczne albic i spodic, o budowie profilu Ol-Of-Oh-AEes-Bh-Bfe-C.

    Okres plejstocenu wpłynął na obecny kształt Andów z racji zlodowaceń jakie miały miejsce w tym rejonie świata. Ślady te widoczne są na południu kraju, gdzie występują lodowce. W plejstocenie niektóre obszary podlegały ruchom wypiętrzającym lub wyginającym.

    Andy chilijskie dzielą się na Kordylierę Nadbrzeżną i Kordylierą Główną Andyjską. Kordyliera Nadbrzeżna zbudowana jest głównie ze skał prekambryjskich w skład których wchodzą granity i sjenity. Częściowo występują też osadowe skały mezozoiczne. Kordyliera Główna Andyjska zbudowana jest z pochodzących z mezozoiku skał osadowych i wulkanicznych, które są poprzecinane licznymi intruzjami diabazów, bazaltów, trachitów i porfirów. Podłużne obniżenie między systemami górskimi to tzw. Dolina Środkowochilijska, która jest tektonicznego pochodzenia i wypełniają ją młode utwory osadowe.

    Fiord – rodzaj głębokiej zatoki, mocno wcinającej się w głąb lądu, często rozgałęzionej, z charakterystycznymi stromymi brzegami, powstałej przez zalanie żłobów i dolin polodowcowych.Strefa Klimatów zwrotnikowych – w klasyfikacji klimatów Okołowicza, jedna z 5 głównych stref klimatycznych, obejmująca obszary kuli ziemskiej w okolicach obu zwrotników. Średnie roczne temperatury w tej strefie przekraczają 20 °C, ale średnie miesięczne są bardziej zróżnicowane w ciągu roku niż w klimacie równikowym: temperatura najchłodniejszego miesiąca może wynosić od 10 do 20 °C natomiast temperatury najcieplejszego miesiąca są wyższe niż we wszystkich pozostałych strefach (często przekraczają 30 do 35 °C). Cechą charakterystyczną klimatów zwrotnikowych są duże amplitudy dobowe temperatur. Opady występują najczęściej lub wyłącznie w półroczu letnim. W klimatach suchych są one sporadyczne lub całkowicie ich brak.
    Andy Chilijskie

    Rzeźba[]

    Chile jest krajem górskim, przez całe terytorium z północy na południe ciągną się łańcuchy Andów, na południe od 42°S zwane Andami Patagońskimi. Andy Chilijskie dzielą się na dwa wymienione w poprzednim rozdziale główne łańcuchy. Układ rzeźby jest południkowy i podnosi się gwałtownie w kierunku wschodnim. Chile można podzielić na trzy regiony fizycznogeograficzne.

    Trachit, trachyt – obojętna skała wylewna, leżąca w grupie skał nasyconych krzemionką, w klasie sjenitu i trachitu.Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.

    Północne Chile[]

    Północne Chile to obszar w całości zdominowany przez wyżyny i góry, który obniża się kierunku zachodnim. Kilka kilometrów od brzegu morskiego ciągnie się Kordyliera Nadbrzeżna, która jest silnie rozczłonkowana, szczególnie w części północnej. W południowej części jest obszar zwarty i osiąga 2500 m n.p.m. Góry te obniżają się w kierunku wschodnim gdzie znajdują się bezodpływowe kotliny zwane bolsonami. Przez ten region przebiega południkowe pasmo zwane Kordylierą Domeyki, które wznosi się do 4260 m n.p.m. Między Kordyliera Nadbrzeżną, a Kordyliera Domeyki leży pustynia Atakama o wymiarach 400 na 100 km.

    Bukan, buk południowy, notofagus (Nothofagus Blume) – rodzaj roślin z rodziny bukanowatych (Nothofagaceae Kuprian.), obejmujący około 38 gatunków. Do rodzaju tego należą zarówno drzewa zimozielone jak i zrzucające liście. Występuje na półkuli południowej i jest tam odpowiednikiem buka z półkuli północnej. Występuje od Nowej Gwinei, poprzez zachodnią Australię, Nową Zelandię po południową część Ameryki Południowej.Ojos del Salado - najwyższy wulkan na Ziemi (drzemiący); położony w Andach Środkowych, na granicy Argentyny i Chile. Ma wysokość 6893 m n.p.m. Jest drugim co do wysokości szczytem górskim na półkuli zachodniej, drugim na półkuli południowej oraz najwyższym szczytem Chile. Leży około 600 km na północ od Aconcagui. Według naukowców, ostatnia erupcja tego wulkanu miała miejsce między 700 a 1000 rokiem naszej ery.

    Od wschodu wzdłuż granicy argentyńsko-chilijskiej ciągnie się Kordyliera Główna Andyjska, której poszczególne łańcuchy są rozczłonkowane przez suche doliny. Jest region najwyższej położony w Chile. Wznosi się tam najwyższy szczyt kraju – Ojos del Salado o wysokości 6880 m n.p.m. W Andach na terytorium Chile jest 2 085 gór wulkanicznych, a w kraju wznosi się 55 wulkanów, które są obecnie czynnymi stożkami. Wyżej wymieniony szczyt jest właśnie najwyższym na świecie czynnym wulkanem świata.

    Kordyliera Nadbrzeżna (hiszp. Cordillera de la Costa) – skrajnie zachodni, leżący w Chile nadmorski łańcuch Andów, o średniej wysokości około 2500 m n.p.m. Leży u wybrzeży Oceanu Spokojnego. Od strony lądu ograniczony podłużnymi obrzeżeniami: Atrato-San Juan i Doliną Środkowochilijską.Matorral – formacja roślinna budowana przez roślinność twardolistną występująca na zachodnim wybrzeżu Ameryki Południowej. W ścisłym znaczeniu termin ten dotyczy zarośli, jednak nazwą tą określa się czasem cały zespół zbliżonych formacji o charakterze śródziemnomorskim obejmujący zarówno krzewiaste zarośla, jak i ziołorośla oraz lasy. Matorral zazwyczaj charakteryzuje się umiarkowanym klimatem śródziemnomorskim, z deszczowymi zimami i suchymi latami. W systemie regionalizacji WWF chilijski matorral jest należącym do neotropiku ekoregionem NT1201. Analogiczne formacje roślinne występują w innych obszarach śródziemnomorskiego klimatu, w strefie umiarkowanych szerokości, na zachodnich wybrzeżach kontynentów – makia (z fryganą i garigiem) w basenie Morza Śródziemnego, chaparral w Kalifornii, fynbos w Afryce Południowej, scrub w południowej Australii.

    Środkowe Chile[]

    Środkowe Chile to region ciągnący się między 32° a 42°S czyli na odcinku około 1000 km. W tym regionie Kordyliera Nadbrzeżna jest obszarem górskim, leżącym nad samym oceanem, co oznacza, że w wielu miejscach góry schodzą wprost do oceanu. Poza tym brzeg morski niemal na całej długości Chile jest surowy i niedostępny. Obszar gór poprzecinamy jest dolinami rzecznymi. W tym regionie leży ciągnąca się na długości 900 km Dolina Środkowochilijska, leżący między Kordylierą Nadbrzeżną a Kordylierą Główną Andyjską. Jest to obszar nizinny, gdzie położona jest stolica kraju Santiago na wysokości 85 m n.p.m. Ciągnące się na wschodzie pasma Kordyliery Głównej Andyjskiej są równie wysokie jak te na północy. Najwyższy szczyt tego regionu – Tupungato ma 6800 m n.p.m. W tym regionie znajduje się najaktywniejszy sejsmicznie obszar, który leży między 31° a 45°S.

    Taitao (hiszp. Península de Taitao) - półwysep w południowej części Chile, w obrębie prowincji Chiloe. Największy w południowej części Ameryki Południowej (długi 140 km, szeroki do 130 km). Leży między zatokami Oceanu Spokojnego. Powierzchnia półwyspu jest górzysta (pasma Andów Patagońskich), a wysokość najwyższych szczytów dochodzi do 1327 metrów. Dominują tu rysy rzeźby polodowcowej: półwysep obfituje we fiordy, znajduje się tu duże polodowcowe jezioro Presidente Ríos. Panuje tu Klimat umiarkowany morski, odmiana chłodna.Rośliny efemeryczne (efemeroidy, efemerydy) – rośliny nagle pojawiające się, przechodzące cykl rozwojowy i ginące. Przeżywają niekorzystny okres w postaci nasion (efemerydy) lub podziemnych organów przetrwalnych (efemeroidy). Rośliny te charakterystyczne są dla obszarów pustynnych lub półpustynnych i rosną tylko wtedy, gdy jest odpowiednia wilgotność, po nagłych deszczach.

    Chile Południowe[]

    Chile południowe leżące na południe od 42°S, wyróżniają się silnym rozwinięciem linii brzegowej. Znajdują się tam najwyższe partie Kordyliery Nadbrzeżnej, a Kordyliera Główna Andyjska zbliża się do oceanu i tworzy najniższe spośród łańcuchów chilijskich Andy Patagońskie. Na kształt tamtejszej rzeźby miały i wciąż mają spływające do oceanu lodowce.

    Wyspa Wielkanocna (hiszp. Isla de Pascua, Territorio Especial de Isla de Pascua, polinez. Rapa Nui, ang. Easter Island) – wyspa na południowym Oceanie Spokojnym w centralnej części Wyniesienia Wschodniopacyficznego. 3791 mieszkańców (70% stanowią Polinezyjczycy), jedyna miejscowość to Hanga Roa. Należy do Chile, wchodzi w skład regionu Valparaíso. Znajduje się w odległości 2078 km od najbliższej zamieszkanej wyspy – Pitcairn i 3600 km od brzegów Chile i jest jedną z najbardziej oddalonych od wysp i lądów zamieszkaną wyspą na świecie, ustępując pierwszeństwa jedynie wyspom Tristan da Cunha. Znana jest przede wszystkim ze znajdujących się na niej wielkich kamiennych posągów przedstawiających głowy – moai.Wieloryb – potoczna nazwa niektórych ssaków z rzędu waleni o większych rozmiarach. Wieloryby są największymi zwierzętami zamieszkującymi Ziemię. Od wieków poławiane dla mięsa, a przede wszystkim dla tłuszczu i spermacetu. Wieloryby, w odróżnieniu od ryb, mają płetwy poziome, a nie pionowe, dzięki czemu szybciej pływają.
    Diagram klimatyczny Atakama
    Diagram klimatyczny Santiago
    Diagram klimatyczny Valdivia w południowym Chile


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Chile (Republika Chile, hiszp. República de Chile) – państwo w Ameryce Południowej, ciągnące się długim pasem na zachodnim wybrzeżu kontynentu nad Oceanem Spokojnym. Stolicą Chile jest Santiago. Graniczy z Peru, Boliwią i Argentyną. Do Chile należą liczne wyspy przybrzeżne i wyspy na otwartym oceanie (w sumie ok. 3 tys.): Juan Fernández, Wyspa Wielkanocna (najbardziej oddalona od innych wysp i lądów zamieszkana wyspa na świecie), Sala y Gómez, San Ambrosio, San Félix, Chiloé, Campana, Santa Inés, Chonos.
    Espinales – formacja roślinna, występująca w strefie podzwrotnikowej, na obszarach o klimacie suchym, pozostającym w cieniu opadowym Andów (średni roczny opad 300-600 mm). Zespół przejściowy między lasem a zaroślami. Składa się z niskich, kolczastych drzew i krzewów. Formacji espinales nie należy mylić z nadrzecznymi lasami espinal, występującymi w dolnym biegu Parany.
    Andy Patagońskie – południowa część Andów leżąca w Argentynie i Chile, na południe od równoleżnika 42°S. Liczą około 2000 km długości. Składają się na nie dwa pasma - Kordyliera Główna i Kordyliera Nadbrzeżna.
    Klimat śródziemnomorski – rodzaj klimatu podzwrotnikowego, występujący nad Morzem Śródziemnym (stąd jego nazwa), w Kalifornii, RPA, na południu Australii oraz u wybrzeży Chile w Ameryce Południowej. Jego charakterystyczną cechą są ciepłe i suche lata powyżej 20°C oraz łagodne zimy powyżej 0°C, a także fakt, że występuje głównie bezpośrednio nad morzem lub oceanem, zazwyczaj na zachodnim wybrzeżu, a bardzo rzadko w głębi lądu. Klimat ten sprzyja rolnictwu i turystyce masowej.
    Strefa Klimatów umiarkowanych – w klasyfikacji klimatów Wincentego Okołowicza jest to jedna z pięciu głównych stref klimatycznych. Obejmuje rozległą strefę klimatycznaą, dzieląca się na półkuli północnej na chłodniejszą północną i cieplejszą południową i na półkuli południowej na cieplejszą północną i chłodniejszą południową. Średnia roczna temperatura waha się od 0 °C do 10 °C, a opady atmosferyczne występują w różnych porach roku. Roczne amplitudy temperatur od około 20 °C w klimatach morskich do 45 °C w skrajnie kontynentalnych. Charakterystyczną formacją roślinną dla klimatu umiarkowanego w części chłodniejszej jest tajga, natomiast części cieplejszej lasy liściaste i mieszane (kraje Europy Środkowej i południowa, czasem też środkowa część Skandynawii). Pory roku są w tej strefie łatwo rozpoznawalne i wyznaczane przez przebieg temperatury (ciepła, wilgotna wiosna, ciepłe, zazwyczaj suche lato, chłodna, wilgotna jesień i zima, często z opadami śniegu).
    Jezioro – naturalny śródlądowy zbiornik wodny, którego występowanie uwarunkowane jest istnieniem zagłębienia (misy jeziornej), w którym mogą gromadzić się wody powierzchniowe, oraz zasilaniem przewyższającym straty wody wskutek parowania lub odpływu. Większość jezior występuje na obszarach zajmowanych niegdyś przez lodowiec. Woda z topniejącego lodowca wypełniała doliny i tworzyła jeziora. Powstanie mis jeziornych wiąże się przede wszystkim z procesami geologicznymi. Zasilanie należy natomiast przede wszystkim od warunków klimatycznych. Jezioro różni się od stawu występowaniem strefy afotycznej – światło nie dociera do dna uniemożliwiając tam rozwój roślinności.
    Gleby torfowe wraz z glebami mułowo-torfowymi wchodzą w skład gleb bagiennych. Powstają w wyniku gromadzenia się szczątków roślinności bagiennej w warunkach beztlenowych, spowodowanych silnym nawilgoceniem gruntu. Wymagają melioracji i intensywnego nawożenia. Są mało urodzajne. Głównie przeznaczane jako łąki i pastwiska. Miejsca występowania:

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.068 sek.