• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Generalny Konserwator Zabytków

    Przeczytaj także...
    Ryszard Antoni Mikliński (ur. 1952), 2001 wiceprezydent m.st. Warszawy, działacz SLD, 2003-2005 wiceminister kultury i generalny konserwator zabytków, wiceprezes Polskiego Klubu Szermierczego w Warszawie.Tomasz Adam Merta (ur. 7 listopada 1965 w Legnicy, zm. 10 kwietnia 2010 w Smoleńsku) – polski urzędnik państwowy, historyk myśli politycznej, publicysta, w latach 2005–2010 podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Generalny Konserwator Zabytków.
    II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.

    Generalny Konserwator Zabytków – najwyższy organ ochrony zabytków (zwierzchnik służby konserwatorskiej) w Polsce. Działa zgodnie z ustawą o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w imieniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

    Niegdyś była to funkcja sprawowana przez ekspertów, obecnie (od czasów Aleksandry Jakubowskiej) jest to urząd polityczny, w randze wiceministra (sekretarza lub podsekretarza stanu) w ministerstwie właściwym do spraw kultury i dziedzictwa narodowego, obsadzany przez aktualnie rządzącą partię.

    Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego – urząd administracji rządowej w Polsce, obsługujący Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, obecnie właściwego do spraw jednego działu administracji rządowej - kultura i dziedzictwo narodowe. Ministerstwo utworzone zostało w dniu 26 października 1999 roku, z mocą od dnia 10 listopada 1999 roku. W okresie od dnia 23 października 2001 roku do dnia 31 października 2005 roku funkcjonowało pod nazwą Ministerstwo Kultury.Magdalena Gawin z domu Marcinkowska (ur. 19 stycznia 1972 w Warszawie) – polski historyk, eseistka. Od 2015 podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz generalny konserwator zabytków.

    Historia organu[]

    Funkcja Generalnego Konserwatora Zabytków istniała w II RP – w latach 1930-1937 sprawował ją Jerzy Remer. Po wojnie, w latach PRL stanowisko to istniało w latach 1945-1951 oraz ponownie od 1973 r., natomiast w latach 1951-1973 ochroną zabytków zajmował się Dyrektor Zarządu Muzeów i Ochrony Zabytków (ZMiOZ) Ministerstwa Kultury i Sztuki.

    Krzysztof Kazimierz Pawłowski (ur. 3 maja 1934 w Warszawie) – profesor inżynier, architekt, urbanista, związany z Politechniką Łódzką, jeden z nestorów polskiej szkoły konserwacji zabytków.Kazimierz Malinowski (ur. 28 stycznia 1907 w Poznaniu, zm. 5 listopada 1977 tamże) – profesor, uważany za jednego z najwybitniejszych muzeologów.

    W latach 1991-1999 Generalny Konserwator Zabytków kierował Państwową Służbą Ochrony Zabytków i był przełożonym wojewódzkich konserwatorów zabytków. W 1996 r. wojewódzcy konserwatorzy zabytków zostali podporządkowani poszczególnym wojewodom (stając się częścią wojewódzkiej administracji zespolonej), a Generalny Konserwator Zabytków kierował tylko Biurem Ochrony Zabytków w Warszawie. W 1999 r. nazwa „Państwowa Służba Ochrony Zabytków” zmieniona została na „Służba Ochrony Zabytków”. W latach 1999-2002 Generalny Konserwator Zabytków zyskał status ministra działając przy pomocy wydzielonego z Ministerstwa Kultury Urzędu Generalnego Konserwatora Zabytków (UGKZ), który miał rangę urzędu centralnego, a który został zlikwidowany z dniem 1 lipca 2002 r. Od tego czasu Generalny Konserwator Zabytków ponownie stał się częścią aparatu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a jego zadania obsługuje Departament Ochrony Zabytków Ministerstwa.

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Alfred Majewski (ur. 29 maja 1907 w Kozicach koło Lwowa, zm. 26 kwietnia 1998 w Krakowie) – architekt, konserwator zabytków, profesor Politechniki Krakowskiej.

    Od początku kadencji obecnego Generalnego Konserwatora Zabytków trwają prace legislacyjne nad ponownym wydzieleniem z administracji wojewódzkiej Służby Ochrony Zabytków (tj. wojewódzkich konserwatorów zabytków i ich urzędów) i jej podporządkowaniem bezpośredno Generalnemu Konserwatorowi Zabytków.

    Urząd Generalnego Konserwatora Zabytków (UGKZ) – centralny urząd administracji rządowej istniejący w latach 1999–2002 powołany w miejsce Biura Ochrony Zabytków Ministerstwa Kultury i Sztuki.Polskie Stronnictwo Ludowe (PSL) – centrowa partia agrarystyczna, powstała 5 maja 1990 z połączenia PSL-Odrodzenie (będącego kontynuacją ZSL) oraz wilanowskiego PSL.

    Zadania[]

    Zgodnie z obowiązującą obecnie ustawą z 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami do zadań wykonywanych przez Generalnego Konserwatora Zabytków należy, w szczególności:

  • opracowywanie krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami;
  • realizacja zadań wynikających z krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami oraz z koncepcji polityki przestrzennego zagospodarowania kraju;
  • podejmowanie działań związanych ze wspieraniem rozwoju regionalnego i realizacji kontraktów wojewódzkich w sprawach opieki nad zabytkami;
  • prowadzenie krajowej ewidencji zabytków i krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem;
  • wydawanie decyzji, postanowień i zaświadczeń w sprawach określonych w ustawie oraz w przepisach odrębnych;
  • organizowanie i prowadzenie kontroli w zakresie przestrzegania oraz stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami;
  • sprawowanie nadzoru nad działalnością wojewódzkich konserwatorów zabytków;
  • promowanie badań naukowych w zakresie konserwacji zabytków;
  • organizowanie szkoleń dla służb konserwatorskich;
  • organizowanie konkursów promujących opiekę nad zabytkami, w tym przyznawanie wyróżnień, nagród pieniężnych lub rzeczowych;
  • opiniowanie wniosków o nadanie odznaki „Za opiekę nad zabytkami”;
  • współpraca z organami administracji publicznej w sprawach ochrony zabytków;
  • organizowanie szkoleń w zakresie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami;
  • podejmowanie działań dotyczących troski o zabytki związane z historią Polski, pozostające poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
  • Generalni konserwatorzy zabytków w Polsce powojennej[]

  • Jan Zachwatowicz od 1945 do 1951
  • po rezygnacji prof. Zachwatowicza stanowisko GKZ zostało zlikwidowane i przywrócone dopiero w roku 1973

    Andrzej Tomaszewski (ur. 26 stycznia 1934 w Warszawie, zm. 25 października 2010 w Berlinie) – profesor dr hab. inż. arch., architekt, urbanista, historyk architektury, mediewista, specjalista w dziedzinie ochrony zabytków.Bohdan Rymaszewski (ur. 2 czerwca 1935 w Wilnie) - polski architekt i historyk, specjalizujący się w historii i teorii konserwacji zabytków, ochronie i konserwacji architektury zabytkowej, urbanistyce i zabytkoznawstwie.
  • Irena Mangelowa – Dyrektor Zarządu Ochrony Zabytków od 1951 do 1953
  • Kazimierz Malinowski – Dyrektor Centralnego Zarządu Muzeów i Ochrony Zabytków od 1954 do 1962
  • Mieczysław Ptaśnik – Dyrektor Zarządu Muzeów i Ochrony Zabytków od 1962 do 1972
  • Bohdan Rymaszewski – Dyrektor Zarządu Muzeów i Ochrony Zabytków od 1972 do 1973
  • w 1973 przywrócono stanowisko Generalnego Konserwatora Zabytków:

    Departament Ochrony Zabytków (DOZ) – jeden z departamentów Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (MKiDN) odpowiedzialny za obsługę zadań Generalnego Konserwatora Zabytków (GKZ) wynikających z ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Departament (DOZ) powstał 1 marca 2002 r. w miejsce zlikwidowanego Urzędu Generalnego Konserwatora Zabytków zmieniając faktycznie jedynie nazwę, bez zmiany siedziby (ul. Ksawerów 13, Warszawa) i z nieznaczymi jedynie redukacjami personelu.Piotr Żuchowski (ur. 4 maja 1964 w Iławie) – polski polityk, samorządowiec, były wicemarszałek województwa warmińsko-mazurskiego, od 2008 sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, od 2010 generalny konserwator zabytków.
  • Alfred Majewski od 1973 do 1975
  • Bohdan Rymaszewski od 1975 do 1977
  • Wiktor Zin od 1978 do 1981
  • Bohdan Rymaszewski od 1981 do 1983
  • Andrzej Gruszecki od 1983 do 1987
  • Tadeusz Zielniewicz od 1987 do sierpień 1995
  • Andrzej Tomaszewski od 1 października 1995 do 4 lutego 1999
  • Aleksander Broda od 4 lutego 1999 do 23 czerwca 1999
  • Krzysztof Pawłowski od 23 lipca 1999 do 26 września 1999
  • Aleksander Broda od 27 września 1999 do 23 listopada 2001
  • Marek Rubnikowicz od 23 listopada 2001 do 31 marca 2002
  • Aleksandra Jakubowska (SLD) od 1 kwietnia 2002 do 8 stycznia 2003
  • Ryszard Mikliński (SLD) od 23 września 2003 do 4 listopada 2005
  • Tomasz Merta od 4 listopada 2005 do 10 kwietnia 2010
  • Piotr Żuchowski (PSL) od 28 kwietnia 2010 do 20 listopada 2015
  • Magdalena Gawin od 26 listopada 2015
  • Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) – oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989. Uprzednio, w latach 1945–1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Państwo to w okresie 1945-1989 propagandowo i kolokwialnie określane było jako Polska Ludowa.Jan Zachwatowicz (ur. 4 marca 1900 w Gatczynie, zm. 18 sierpnia 1983 w Warszawie) – polski architekt, profesor Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. Znawca historii architektury polskiej. Generalny konserwator zabytków w latach 1945-1957. Laureat Honorowej Nagrody SARP w 1971.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Jerzy Remer (ur. 1888 w Zatorze, zm. 16 lutego 1979 w Toruniu) – polski historyk sztuki i konserwator zabytków, generalny konserwator zabytków w latach 1930–1937, wieloletni dyrektor Muzeum Okręgowego w Toruniu.
    Wiktor Zin (ur. 14 września 1925 w Hrubieszowie, zm. 17 maja 2007 w Rzeszowie) – polski architekt, profesor Politechniki Krakowskiej, generalny konserwator zabytków (1977–1981), prezes Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa; popularyzator wiedzy o historii sztuki polskiej, felietonista, autor programu telewizyjnego Piórkiem i węglem. Był synem Piotra i Stefanii Zinów.
    Biuro Ochrony Zabytków (BOZ) - biuro działające w ramach Ministerstwa Kultury i Sztuki, powstałe w 1997 roku w miejsce Biura Ochrony Dóbr Kultury i Muzeów po uchwaleniu ustawy o muzeach i wyłączeniu spraw muzealnych z ustawy z 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i muzeach.
    Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego – urząd administracji rządowej w Polsce, obsługujący Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, obecnie właściwego do spraw jednego działu administracji rządowej - kultura i dziedzictwo narodowe. Ministerstwo utworzone zostało w dniu 26 października 1999 roku, z mocą od dnia 10 listopada 1999 roku. W okresie od dnia 23 października 2001 roku do dnia 31 października 2005 roku funkcjonowało pod nazwą Ministerstwo Kultury.
    Państwowa Służba Ochrony Zabytków – została powołana na podstawie Zarządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 22 września 1990 r. w sprawie powołania Państwowej Służby Ochrony Zabytków i określenia jej struktury, w myśl art. 7a ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i o muzeach (Dz. U. Nr 10, poz. 48, z 1983 r. Nr 38, poz. 173, z 1989 r. Nr 35, poz. 192, z 1989 r. Nr 34, poz. 198, z 1990 r., Nr 56, poz. 322 z 1990 r.).
    Tadeusz Kazimierz Zielniewicz (ur. 1952 w Poznaniu) – polski historyk sztuki i konserwator zabytków architektury, od 16 lipca 2010 dyrektor Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie.
    Aleksander Broda (ur. 13 czerwca 1957 w Wolbromiu) – historyk sztuki, Generalny Konserwator Zabytków w latach 1999–2001.

    Reklama