• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Gelon

    Przeczytaj także...
    Agrigento (pol. Agrygent) – miasto na południowym wybrzeżu Sycylii, w prowincji Agrigento. Ośrodek handlowy i turystyczny, według danych ze stycznia 2010 zamieszkuje go 59,2 tys. mieszkańców.Kartagina Nowe Miasto (łac. Karthago, późn. Carthago, gr. Кαρχηδών = Karchedon, fen Qrt-ḥdšt = Kart Chadaszt, arab. قرطاج = Kartadż lub hebr. קרתגו = Kartago) – starożytne miasto-państwo w północnej Afryce na wybrzeżu Morza Śródziemnego w pobliżu dzisiejszego Tunisu, założone w IX w. p.n.e. przez Fenicjan z Tyru. Bardzo ważny ośrodek handlowy i polityczny.
    Himera (gr. Ιμέρα) - kolonia Zankle na północy Sycylii. Założona w roku 649 p.n.e. ze względu na otaczające je żyzne ziemie. Tu w bitwie w 480 p.n.e. wojska Terona z Akragas i Gelona z Syrakuz zwyciężyły Kartagińczyków (w tym samym czasie Grecy zwyciężyli Persów pod Salaminą). W 408 p.n.e. Kartagińczycy z zemsty za poniesioną tu klęskę zniszczyli miasto.

    Gelon (ur. ?, zm. 478 p.n.e.) – tyran miasta Gela w latach 491 p.n.e.-485 p.n.e. i Syrakuz w latach 485 p.n.e.-478 p.n.e. Jego ojciec nosił imię Dejnomenes, a jego braćmi byli Hieron I Starszy i Trazybul, jego następcy w roli tyranów Syrakuz.

    Hieron I Starszy (ur. ?, zm. 467 p.n.e. w mieście Katana, obecnie Katania na Sycylii) – tyran Geli na Sycylii w latach 485-467 p.n.e. i Syrakuz w latach 478-467 p.n.e. Był synem Dejnomenesa oraz bratem Gelona i Trazybula.Bitwa pod Himerą – starcie zbrojne, które miało miejsce w roku 480 p.n.e. podczas wojny Kartaginy z Syrakuzami (481–480 p.n.e.).

    Droga do władzy[]

    Gelon był dowódcą jazdy tyrana Geli Hippokratesa i opiekunem jego nieletnich synów. Mając poparcie części arystokracji usunął synów Hippokratesa i sięgnął po władzę.

    Budowa państwa[]

    Między 490 a 485 p.n.e. sprzymierzył się z Teronem, tyranem sąsiedniego miasta Akragas, pieczętując przymierze małżeństwem z jego córką Demarate. W 485 p.n.e. włączył do swego państwa Syrakuzy, wykorzystując poparcie arystokratów, wygnanych przez zbuntowany lud z wielkich majątków ziemskich. Przekazał wówczas władzę w Geli bratu i przeniósł się wraz z dworem do Syrakuz, które przekształcił w najludniejsze miasto greckie poprzez zastosowanie, jako pierwszy z tyranów sycylijskich, metody przesiedlenia ludności. Najpierw sprowadził wszystkich mieszkańców Kamaryny do Syrakuz i uczynił ich obywatelami, a samo miasto zburzył, potem sprowadził ponad połowę mieszkańców Geli. Z mieszkańców stawiającej mu opór Megary Hyblai bogatszych przeniósł do Syrakuz, a prosty lud sprzedał w niewolę. Podobnie uczynił z ludnością Eubei sycylijskiej. Stworzył z Syrakuz centrum rozległego, jak na greckie warunki, państwa o znacznej sile militarnej. Do swojej dyspozycji posiadał około 200 okrętów, 20 tysięcy hoplitów oraz oddziałów ciężkiej i lekkiej kawalerii, w której służyli faworyzowani przez niego arystokraci.

    Puchlina wodna (łac. hydrops, z gr. ὕδρωψ) – historyczne określenie medyczne dotyczące objawu polegającego na gromadzeniu nadmiernej ilości płynu w tkankach i naturalnych jamach ciała. Nie występuje we współczesnej terminologii medycznej. Prawdopodobnie można traktować ją jako synonim obrzęków uogólnionych (łac. anasarca).Megara Hyblaja – kolonia Megary we wschodniej Sycylii. Założona w roku 728 p.n.e. przez osadników z Megary, których zaprosiło tubylcze plemię Sykulów.

    Wojna z Kartaginą[]

    W końcu 481 p.n.e. przybyli do Syrakuz wysłannicy Związku Hellenów, wzywając Gelona, aby wziął udział w wojnie przeciw Persom. Ten zażądał dla siebie naczelnego dowództwa, pragnąc sprowokować odmowę, wiedział bowiem, że Kartagińczycy przygotowują się od dłuższego czasu do inwazji na Sycylię.

    Przez starożytny Iran należy rozumieć nie terytorium tożsame z dzisiejszym Iranem, ale tzw. Wielki Iran, wyodrębniany ze względu na wspólnotę kulturową i historyczną, a w starożytności przede wszystkim językową. W tej epoce obejmował on oprócz dzisiejszego Iranu także Azję Środkową po Syr-Darię, stepy dzisiejszej południowej Rosji i Ukrainy zamieszkane od VIII/VII wieku p.n.e. przez irańskich koczowników oraz zachodni i środkowy Afganistan łącznie z pakistańską częścią Beludżystanu. Należy jednak tutaj zauważyć że mieszkający na terenie Ukrainy Scytowie i Sarmaci znaleźli się już w V wieku p.n.e. pod silnym wpływem kultury greckiej i zaangażowani w sprawy europejskie zaczęli mieć odrębną od reszty Irańczyków historię.Italia – kraina historyczna i geograficzna położona na Półwyspie Apenińskim, której obszar zmieniał się na przestrzeni dziejów.

    W 480 p.n.e. armia kartagińska dowodzona przez Hamilkara, syna Hannona, wylądowała w pobliżu miasta Himera. Pretekstem do inwazji była prośba o pomoc Terillosa, wygnanego z Himery przez Terona, teścia i sprzymierzeńca Gelona. Wojska Hamilkara prawdopodobnie liczyły około 50 tysięcy ludzi. Gelon zadecydował, że trzeba zaatakować Hamilkara pod Himerą, zanim połączy on swoje siły z wojskami swojego sojusznika Anaksylasa z Rhegion w południowej Italii. W bitwie pod murami Himery Gelon odniósł wspaniałe zwycięstwo, które przyniosło mu sławę w świecie greckim i popularność w Syrakuzach.

    Rhegion – kolonia Chalkis na południu Italii. Założona w latach 730-720 p.n.e. Elitę rządzącą stanowili przybyli z osadnikami z Chalkis Meseńczycy. Po roku 280 zajęta przez rzymski Legio campana, który pod wodzą Wibeliusza Decjusza dopuścił się zdrady, dokonał masakry tamtejszych mężczyzn, po czym biorąc sobie ich żony ustanowił tam tyranię, która trwała do 270 roku, gdy po oblężeniu miasto zdobyły wojska rzymskie.Hoplici (stgr. ὁπλῖται hoplitai, l.poj. ὁπλίτης hoplites) – ciężkozbrojni piechurzy walczący w zwartym szyku, zwanym falangą.

    Śmierć i spuścizna[]

    Gelon umarł na wodną puchlinę, będąc u szczytu sławy, na samym progu okresu największej świetności Syrakuz. Żonę i dowództwo nad armią przekazał jednemu z braci, Polyzelosowi, opiekę nad synem drugiemu bratu, Trazybulowi, a władzę tyrana w Syrakuzach trzeciemu z braci, Hieronowi Starszemu.

    Jazda, kawaleria (z wł. cavalleria), konnica – terminem tym określa się wojsko walczące lub poruszające się na koniach.Arystokracja (gr. ἀριστοκρατία aristokratia, od wyrazów ἄριστος aristos „najlepszy” + κρατέω krateo „rządzę”) – najwyższa warstwa społeczna wykształciła się w starożytnej Grecji, podczas najazdu Dorów w 1200 r. p.n.e.. Mianem arystokracji określa się zatem elitarną warstwę społeczną, zajmującą najwyższą pozycję w społeczeństwie, do której przynależność wynika ze szlachetnego urodzenia i jest dziedziczna (arystokracja rodowa).

    Po śmierci Gelon był czczony jako heros - w Syrakuzach poświęcono mu pośmiertnie kaplicę, która upamiętniała jego zwycięstwa nad wrogami.

    Bibliografia[]

  • Iwaszkiewicz P., Łoś W., Stępień M. - „Władcy i wodzowie starożytności. Słownik”, WSiP, Warszawa 1998, s. 154-155, ISBN 83-02-06971-X
  • Lach G. - „Wyprawa sycylijska 415-413 p.n.e.”, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 2007, s. 10-11, 14, ISBN 978-83-11-10789-2
  • Morby J.E. - "Dynastie świata. Przewodnik Chronologiczny i Genealogiczny", Wydawnictwo Znak, Kraków 1998, s. 65, ISBN 83-7006-781-6
  • Trazybul, Trazybulos (V wiek p.n.e.) – tyran Syrakuz w latach 466-465 p.n.e. Był synem Dejnomenesa, bratem Gelona i Hierona I.Teron (zm. 473 p.n.e.), tyran Akragas, greckiej kolonii na Sycylii. Razem z tyranem Syrakuz Gelonem pokonał w bitwie pod Himerą wojska kartagińskie. Pod jego rządami miał miejsce największy rozwój artystyczny i gospodarczy Akragas. Po jego śmierci władzę przejął jego syn Trazydeos.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Hippokrates z Geli, Hipokrates z Geli (ur. ?, zm. 491 p.n.e.) – tyran miasta Gela na Sycylii w latach 498 – 491 p.n.e. Był synem Pantaresa i bratem Kleandera, poprzedniego tyrana Geli, po którym objął rządy.
    Syrakuzy (łac. Syracusae, wł. Siracusa) – miasto we Włoszech we wschodniej Sycylii. Jego patronką jest Święta Łucja (dzień obchodów: 13 grudnia).
    Tyran (gr. τύραννος tyrannos) – osoba sprawująca nieograniczoną władzę, zdobytą niezgodnie z prawem. Rządy tyrana (lub tyranów) noszą nazwę tyranii.
    Związek Helleński zwany też Związkiem Hellenów oraz Związkiem Panhelleńskim. Powstał wokół Symmachii Spartańskiej w 481 p.n.e. jako sojusz miast-państw greckich przeciw Persom. Ciałem administracyjnym Związku był Kongres, który miał szerokie kompetencje. W skład Związku wchodziły m.in. następujące miasta: Ateny, Sparta, Mykeny, Korynt, Tegea, Orchomenos, Tiryns, Plateje, Sykion, Egina, Megara. Związek grupował w sumie 31 polis pod dowództwem Sparty (zarówno na lądzie jak i na morzu).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.028 sek.