• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Gamal Abdel Naser



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Korupcja (łac. corruptio – zepsucie) – nadużycie stanowiska publicznego w celu uzyskania prywatnych korzyści. Korupcja może w praktyce powstawać niezależnie od formy rządów. Poziom korupcji może być bardzo różny, od drobnych przypadków wykorzystania wpływu lub faworyzowania w celu wyświadczenia lub oddania przysługi, do kleptokracji (rządów złodziei), gdzie porzucone zostają nawet zewnętrzne pozory uczciwości.Nikita Siergiejewicz Chruszczow (ros. Ники́та Серге́евич Хрущёв, ukr. Микита Сергійович Хрущов; ur. 17 kwietnia 1894 w Kalinówce, zm. 11 września 1971 w Moskwie) – radziecki polityk, działacz partyjny i państwowy, I sekretarz KC Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR) w latach 1953-1964 i premier ZSRR w latach 1958-1964.
    .mw-parser-output table.zolnierz-lotnictwo td.naglowek{color:black!important;background:#95a7b9!important}.mw-parser-output table.zolnierz-marynarka td.naglowek{color:white!important;background:#6082B6!important}.mw-parser-output table.zolnierz-lądowe td.naglowek{color:white!important;background:#556B2F!important}.mw-parser-output table.zolnierz-paramilitarny td.naglowek{color:black!important;background:#b6b3c7!important}

    Gamal Abdel Naser Husajn, Dżamal Abd an-Nasir Husajn (egipski arabski ‏جمال عبد الناصر حسين‎; ur. 15 stycznia 1918 w Bani Murr, zm. 28 września 1970 w Kairze) – egipski oficer i polityk, prezydent Egiptu sprawujący władzę autorytarną w latach 1954–1970. Twórca systemu ideologicznego opartego na koncepcjach socjalistycznych i panarabskich – naseryzmu.

    Zatoka Perska (per. خليج فارس – Chalidż-e Fars, arab. الخليج العربي – Al-Chalidż al-Arabi) – zatoka Morza Arabskiego, wcinająca się między Półwysep Arabski a wybrzeże Iranu. Tradycyjnie nazywana jest zatoką, ale ze względu na jej powierzchnię (233 000 km²) można by ją uznać także za morze śródlądowe. Z Morzem Arabskim połączona jest poprzez Cieśninę Ormuz i Zatokę Omańską.Dialekt egipski języka arabskiego (język arabski اللغه المصريه الحديثه albo مصرى dialekt kairski il-lahga l-maṣriyya l-ʕammiyya) - odmiana języka arabskiego, należąca do grupy wschodniej, używana na terenie dolnego Egiptu. Często utożsamiany z dialektem kairskim, cieszącym się największym prestiżem, określanym lokalnie jako maṣri (egipski), który jednakże znacznie się różni od dialektów górnego Egiptu. Ze względu na aktywność mediów i popularności filmów egipskich odmiana kairska jest powszechnie zrozumiała również poza granicami Egiptu. W odróżnieniu od innych dialektów arabskich często też bywa zapisywana, powstaje też literatura w tym dialekcie. Dużą popularnością cieszą się zwłaszcza sztuki teatralne, tzw. masrahiyya.

    Ukończył studia w Królewskiej Akademii Wojskowej. Należał do przywódców organizacji Wolnych Oficerów, przewodził rewolucji w Egipcie w 1952. Chociaż formalnie głową państwa został po niej gen. Muhammad Nadżib, Naser de facto kierował pracami rządzącej Egiptem Rady Rewolucyjnych Dowódców, a z czasem skupił w ręku własnym lub swoich przyjaciół większość wpływów w kraju. Jesienią 1954 ostatecznie odsunął Nagiba od władzy i objął rządy dyktatorskie przy ogromnym poparciu społeczeństwa.

    Zawał mięśnia sercowego (łac. infarctus myocardii), nazywany też zawałem serca i atakiem serca – martwica mięśnia sercowego spowodowana jego niedokrwieniem na skutek zamknięcia tętnicy wieńcowej doprowadzającej krew do obszaru serca.Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.

    Za rządów Nasera w Egipcie wdrożony został program reform społecznych ukierunkowanych na budowę socjalistycznego i egalitarnego społeczeństwa. Przeprowadzona została reforma rolna oraz – w kilku etapach – nacjonalizacja największych przedsiębiorstw prywatnych, państwo zaczęło odgrywać wiodącą rolę w gospodarce, upowszechniono edukację (gwarantując zatrudnienie absolwentom szkół wyższych). Zlikwidowany został system wielopartyjny na rzecz utworzenia jednej partii wyrażającej jedność wszystkich Egipcjan. W 1956 Naser znacjonalizował Kanał Sueski.

    Josip Broz Tito (serb. Јосип Броз Тито; ur. 7 maja 1892 w Kumrovcu, Austro-Węgry – 25 maja według oficjalnego aktu urodzenia, zm. 4 maja 1980 w Lublanie) – przywódca Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii od 1945 aż do swojej śmierci. Podczas II wojny światowej Tito zorganizował antyfaszystowski - ruch oporu znany jako Partyzanci Jugosławii. Później był założycielskim członkiem Kominformu, ale opierając się radzieckim wpływom stał się jednym z założycieli i promotorów Ruchu Państw Niezaangażowanych. Zmarł 4 maja 1980 roku w Lublanie, pochowany został w Belgradzie.Jusuf Szahin, Youssef Chahine (arab. يوسف شاهين, Yūsuf Shāhīn; ur. 25 stycznia 1926 roku w Aleksandrii, zm. 27 lipca 2008 roku w Kairze) – egipski reżyser filmowy.

    W polityce zagranicznej Naser porzucił krótko po rewolucji kurs proamerykański i związał się z ZSRR. Występował także przeciwko państwu Izrael. W 1967 wszczął z nim wojnę, która zakończyła się klęską Egiptu i sprzymierzonych z nim krajów arabskich. Po tym wydarzeniu prezydent podał się do dymisji, jednak wrócił na urząd po masowych manifestacjach poparcia dla swojej osoby. Naser dążył także do zapewnienia Egiptowi przywództwa w świecie arabskim. Zmarł w 1970 na zawał serca. Jego następcą na urzędzie został dotychczasowy wiceprezydent Anwar as-Sadat, towarzysz Nasera z organizacji Wolnych Oficerów, który w czasie swoich rządów porzucił jednak większość założeń naseryzmu.

    Kryzys sueski (arab. أزمة السويس – العدوان الثلاثي; hebr. מבצע קדש, Operacja „Kadesz”) – militarna agresja Wielkiej Brytanii, Francji i Izraela na Egipt, która rozpoczęła się 29 października 1956. Agresja została poprzedzona decyzją Egiptu o nacjonalizacji Kanału Sueskiego (26 lipca 1956), jednak rzeczywistą przyczyną wybuchu wojny było pragnienie Wielkiej Brytanii i Francji utrzymania kontroli nad Kanałem. Państwa te dla realizacji swoich celów posłużyły się Izraelem, którego statki handlowe nie mogły korzystać z Kanału Sueskiego. Izrael miał także własne wystarczające powody, by wziąć udział w wojnie.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Gamal Abdel Naser

    Pochodzenie, edukacja i wczesna działalność[ | edytuj kod]

    Gamal Abdel Naser pochodził z rodziny fellahów, jego ojciec był pierwszym z rodu, który opuścił wieś i zdobył pracę na poczcie w Aleksandrii. W wieku siedmiu lat przyszły prezydent zamieszkał w Kairze w domu wuja. W kolejnych latach, po śmierci matki i powtórnym małżeństwie ojca przebywał na przemian w domu dziadka w Aleksandrii oraz w Kairze. Tam też uzyskał wykształcenie średnie, a w czasie nauki w szkole zetknął się z ideami nacjonalistycznymi. Znaczący wpływ na kształtowanie się jego światopoglądu miała również lektura utworów Taufika al-Hakima, przede wszystkim powieści „Powrót Duszy”, opisującej walkę Egipcjan z panowaniem kolonialnym. W 1935 został przewodniczącym Komitetu Wykonawczego Organizacji Nacjonalistycznych Szkół Średnich. Rok później zdał egzamin dojrzałości. Po maturze bezskutecznie ubiegał się o przyjęcie do Królewskiej Akademii Wojskowej, a następnie do Akademii Policyjnej. Rozpoczął wówczas studia prawnicze na uniwersytecie w Kairze, jednak zrezygnował z nich po kilku miesiącach, gdy w 1937 otrzymał zgodę na podjęcie nauki w Akademii Wojskowej. Znalazł się w grupie 10% studentów wywodzących się z ubogich warstw społecznych i przez to zwolnionych z czesnego. W czasie studiów poznał innych słuchaczy o nacjonalistycznych i antybrytyjskich poglądach, z którymi tworzył następnie ruch Wolnych Oficerów: Anwara as-Sadata, Abd al-Latifa Baghdadiego, Abd al-Hakima Amira i Zakarijję Muhji ad-Dina. Po ukończeniu szesnastomiesięcznej nauki w Akademii został skierowany do służby w garnizonie w Mankabadzie. Panująca w armii atmosfera, nieudolność wyższych oficerów i korupcja były dla niego wielkim rozczarowaniem. Następnie służył w Chartumie, a przez krótki czas w wojskach brytyjskich w Libii.

    Materializm historyczny — marksistowska teoria, będąca zastosowaniem materializmu dialektycznego na obszarze historii i nauk społecznych. Według materializmu historycznego, stosunki ludzi w procesie produkcji są stosunkami podstawowymi i pierwotnymi, określającymi wszystkie inne stosunki społeczne, a mianowicie: stosunki polityczne i ideologiczne.Ahmad Ben Bella, Ahmad ibn Billa (arab. أحمد بن بلّة, (ur. 25 grudnia 1918 w Maghnii, zm. 11 kwietnia 2012 w Algierze) – pierwszy prezydent Algierii, przez wielu uważany za ojca państwa, urodzony w małym miasteczku Maghnia w zachodniej Algierii w sufickiej rodzinie; współtworzyciel Frontu Wyzwolenia Narodowego. W latach 1962–1965 był premierem Algierii, a od 1963 do 1965 prezydentem.

    Według własnych wspomnień Nasera, od 1942 działał w podziemnej organizacji oficerów, która przekształciła się następnie w ruch Wolnych Oficerów (jej regularne spotkania zaczęły się w 1944). Wzorem dla niego był gen. Aziz Ali al-Masri. Sam Naser szybko uzyskał w nieformalnej początkowo grupie wysoką pozycję dzięki uzyskaniu w 1943 etatu wykładowcy w Królewskiej Akademii Wojskowej. Pracę tę wykonywał przez trzy lata, następnie w maju 1948 został przeniesiony do Akademii Sztabowej, zaś w lipcu tego samego roku uzyskał awans na majora. Walczył w wojnie izraelsko-arabskiej w 1948. Został wówczas ciężko ranny. Przeżył jedno z najdłuższych oblężeń (135 dni) w regionie miejscowości Al-Faludża na południu Palestyny, po powrocie otrzymał najwyższy order bohaterstwa wojskowego z rąk samego króla.

    Sajjid Kutb Ibrahim Husajn asz-Szazili (arab. سيد قطب إبراهيم حسين الشاذلي; ur. 9 października 1906 w Muszy w muhafazie Asjut, zm. 29 sierpnia 1966) – egipski filozof, dziennikarz i poeta muzułmański, jeden z głównych ideologów Stowarzyszenia Braci Muzułmanów. Odegrał kluczową rolę w rozwoju tejże organizacji, jak również w kształtowaniu się ideologii fundamentalizmu muzułmańskiego.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    Po zakończeniu konfliktu został instruktorem w Szkole Administracji Wojskowej, zaś od listopada 1951 ponownie wykładowcą Akademii Sztabowej.

    Ruch Wolnych Oficerów[ | edytuj kod]

    Naser w grupie Wolnych Oficerów (siedzi pierwszy z lewej; dalej Nagib, Amir i Sadat

    W 1949 Naser znalazł się w komitecie założycielskim organizacji Wolnych Oficerów (nazwę tę przybrała jednak dopiero rok później). W tym okresie utrzymywał kontakty zarówno z członkami partii Wafd, jak i z dawnymi działaczami Młodego Egiptu oraz z działaczem komunistycznym Ahmadem Fuadem oraz z członkami Stowarzyszenia Braci Muzułmanów. Własnych poglądów politycznych nie deklarował jednoznacznie; nadal deklarował przy tym przywiązanie do postaci gen. Masriego.

    Włodzimierz Lenin (ros. Владимир Ленин), właśc. Władimir Iljicz Uljanow (ros. Владимир Ильич Ульянов), (ur. 10 kwietnia/22 kwietnia 1870 w Symbirsku, zm. 21 stycznia 1924 w Gorkach pod Moskwą) – rosyjski polityk, organizator i przywódca rewolucji październikowej, a następnie pierwszy przywódca Rosji Radzieckiej. Współzałożyciel i lider partii bolszewickiej. Teoretyk ideologii komunizmu.Bank Światowy (ang. World Bank) rozpoczął działalność jako efekt postanowień konferencji w Bretton Woods z lipca 1944. Główną przesłanką dla jego stworzenia była przede wszystkim chęć odbudowy zniszczonych II wojną światową krajów Europy i Japonii. Istotnym celem statutowym było również wsparcie dla rozwijających się krajów Azji, Ameryki Łacińskiej i Afryki. Obecnie zrzesza on 188 krajów członkowskich. Siedzibą Banku Światowego jest Waszyngton.

    Według wspomnień Anwara as-Sadata Naser zamierzał przeprowadzić zamach stanu przeciwko królowi Farukowi I już w końcu stycznia 1952, zachęcony masowymi manifestacjami (czarna sobota w Kairze). Zrezygnował jednak z pierwotnych planów, uznawszy, że plan Wolnych Oficerów nie ma dostatecznego poparcia wśród kairskich wojskowych. Wówczas postanowiono przełożyć zbrojne wystąpienie na listopad, jednak 21 lipca 1952 Naser postanowił działać natychmiast w obawie przed wykryciem i rozbiciem organizacji.

    Organizacja Paktu Centralnego (ang. Central Treaty Organization, CENTO) – regionalny sojusz polityczno-wojskowy w latach 1959-1979, następca istniejącego w latach 1955-1959 Paktu Bagdadzkiego lub Organizacji Paktu Bagdadzkiego (Baghdad Pact Organization, BPO). Główną funkcją CENTO było stworzenie łączności między sojuszami wojskowymi: NATO w Europie i SEATO w Azji, celem obrony wobec ekspansjonizmu radzieckiego w okresie zimnej wojny. Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.

    Rewolucja r. 1952[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Rewolucja w Egipcie (1952).

    Nocą z 22 na 23 lipca 1952 Wolni Oficerowie bez oporu opanowali najpierw kwaterę główną wojsk egipskich w Kairze, a następnie całe miasto. Władzę w kraju przejęła Rada Rewolucyjnych Dowódców. Chociaż jej przewodniczącym został nowy głównodowodzący armią gen. Muhammad Nagib – wybrany przez Wolnych Oficerów z uwagi na swój wiek i stopień – faktyczne przywództwo należało do Nasera, formalnie jedynie ministra spraw wewnętrznych. 23 stycznia 1953, nieco ponad miesiąc po zawieszeniu konstytucji egipskiej, a tydzień po wydaniu zakazu funkcjonowania partii politycznych, Naser został pierwszym sekretarzem Frontu Wyzwolenia, który miał być jedynym legalnym ugrupowaniem w Egipcie.

    Płaca minimalna – prawnie ustalony najniższy dopuszczalny poziom wynagrodzenia pieniężnego za pracę najemną (na podstawie umowy o pracę), określony w postaci stawki lub minimalnego zarobku za pracę w obowiązującym wymiarze czasowym (najczęściej w ciągu miesiąca). Ta najniższa z możliwych płac ustalana jest przez państwo. Wynagrodzenie to pozostaje niezależne od poziomu kompetencji pracownika, a także pozostałych składników wynagrodzenia.Husajn ibn Talal, król Husajn I (arab. حسين بن طلال; ur. 14 listopada 1935 w Ammanie, zm. 7 lutego 1999 tamże) – król Jordanii z dynastii Haszymidów.

    W publicznych wypowiedziach krytykował Stany Zjednoczone i sprzeciwiał się ich projektowi utworzenia antyradzieckiej Organizacji Obrony Bliskiego Wschodu.

    Po proklamowaniu republiki egipskiej 18 czerwca 1953 zaostrzyła się walka o władzę między Naserem a Nagibem, który został pierwszym prezydentem Egiptu, pozostając przewodniczącym Rady Rewolucyjnych Dowódców. Naser zachował stanowisko ministra spraw wewnętrznych i wicepremiera, ponadto przeforsował na stanowiska ministra obrony oraz głównodowodzącego armii swoich bliskich przyjaciół Abd al-Latifa Baghdadiego i Abd al-Hakima Amira. Oznaczało to, iż osobiście lub za pośrednictwem lojalnych sobie ludzi kontrolował najważniejsze instrumenty władzy. Cieszył się również znaczącą popularnością w wojsku, związkach zawodowych, mediach, służbach bezpieczeństwa i wśród młodzieży. 23 lutego 1954 podjął pierwszą próbę ostatecznego przejęcia władzy, doprowadzając do osadzenia Nagiba w areszcie domowym i przejmując stanowisko premiera. Nie docenił jednak autorytetu Nagiba, nadal silnego w wojsku i musiał się wycofać. Również druga próba usunięcia Nagiba od rządów podjęta kilka dni później zakończyła się niepowodzeniem, chociaż Naser zachował stanowisko premiera. 5 marca 1954 Rada Rewolucyjnych Dowódców zadeklarowała podjęcie prac nad nową konstytucją, powrót do parlamentaryzmu i pluralizmu partyjnego, zniesienie cenzury i zwolnienie więźniów politycznych. Oznaczałoby to przyjęcie programu głoszonego przez Nagiba, on też został powtórnie mianowany premierem. Sytuacja w kraju pozostawała jednak napięta. Regularnie dochodziło do zamieszek, od 27 marca na ulicach demonstrowali zwolennicy Nasera. W rezultacie w końcu marca Rada Rewolucyjnych Dowódców odwołała wcześniejsze deklaracje i zapowiedziała, iż pozostanie przy władzy do momentu uregulowania stosunków egipsko-brytyjskich. Nagib musiał ustąpić z urzędu premiera. Pozostał prezydentem kraju, lecz w istocie stracił wszystkie wpływy na rzecz Nasera (mianowanego premierem 17 kwietnia 1954) i jego zwolenników.

    Afera Lawona – wydarzenia z historii Izraela związane ze skandalem, jaki wybuchł po nieudanej tajnej operacji izraelskiego wywiadu, znanej jako operacja "Susannah". Podczas tego przedsięwzięcia w lecie 1954 r. agenci żydowscy umieścili bomby w budynkach znajdujących się w Egipcie, ale w większości należących do Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Uczynili to z nadzieją, że winą za eksplozje zostanie obarczone: Bractwo Muzułmańskie, komuniści, nieokreśleni malkontenci lub lokalni nacjonaliści. Wydarzenia te stały się szerzej znane jako afera Lawona lub sprawa Lawona z powodu izraelskiego ministra obrony Pinchasa Lawona, który został zmuszony z ich powodu do rezygnacji. Czasem określa się je eufemistycznie jako niefortunna sprawa (העסק הביש, HaEsek HaBish).Arabia Saudyjska (arab. السعودية As-Su’udijja), Królestwo Arabii Saudyjskiej (arab. المملكة العربيّة السّعوديّة Al-Mamlaka al-Arabijja as-Su’udijja) – państwo położone w zachodniej Azji, na Półwyspie Arabskim. Graniczy z Irakiem, Jordanią, Kuwejtem, Omanem, Katarem, Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi i Jemenem. Stolica znajduje się w Rijadzie. Arabia Saudyjska jest jednym z państw założycielskich Ligi Państw Arabskich.

    27 lipca parafowany, a 19 października podpisany został układ egipsko-brytyjski, zapowiadający wycofanie wojsk brytyjskich z regionu Kanału Sueskiego do 19 czerwca 1956. Ze strony egipskiej traktat sygnował Naser. Układ uznał za niekorzystny zarówno Nagib, jak i Bracia Muzułmanie, którzy uznali Nasera za zdrajcę interesów Arabów. Latem 1954 premier Egiptu udał się na pielgrzymkę do Mekki, aby uzyskać popularność wśród pobożnych muzułmanów. W czasie podróży spotkał się z królem Arabii Saudyjskiej i premierem Pakistanu i prowadził z nimi rozmowy w sprawie utworzenia międzynarodowej organizacji krajów muzułmańskich. Mimo to od początku października Sekcja Specjalna Stowarzyszenia Braci Muzułmanów rozpoczęła przygotowania do zamachu na Nasera. Ścisłe kierownictwo organizacji nie poparło tych planów ani ich nie powstrzymało. 26 października 1954 Mahmud Abd-al Latif usiłował zastrzelić premiera, gdy ten przemawiał na wiecu w Aleksandrii. W związku z tym aresztowano ok. 19 tys. członków Bractwa Muzułmańskiego. Niewyjaśnione kontakty organizacji z Nagibem stały się ostateczną przyczyną jego klęski w walce o władzę z Naserem. W połowie listopada został on osadzony w areszcie domowym. Naser dzięki swojej charyzmie stał się faktycznym dyktatorem, cieszył się przy tym znaczącą popularnością.

    Karl Heinrich Marx (ur. 5 maja 1818 w Trewirze, zm. 14 marca 1883 w Londynie) – niemiecki filozof, ekonomista i działacz rewolucyjny. Twórca socjalizmu naukowego, współzałożyciel I Międzynarodówki.Nacjonalizm (z łac. natio – naród) – postawa społeczno-polityczna, uznająca naród za najwyższe dobro w sferze polityki. Nacjonalizm uznaje sprawy własnego narodu za najważniejsze (egoizm narodowy), jednak istnieją grupy, które szanują także racje i poglądy innych narodów. Nacjonalizm przejawia się głoszeniem poglądów o zabarwieniu narodowym, szerzeniem myśli narodowej i pamięci o bohaterach danego narodu. Głosi solidarność wszystkich grup i klas społecznych danego narodu. Wyróżniamy dwa typy nacjonalizmu: pozytywny i negatywny (szowinistyczny).

    W 1953 opublikował pracę teoretyczną Filozofia rewolucji, drukowaną następnie także w jednym z kairskich dzienników w odcinkach. Zaprezentował w niej program panarabski (zjednoczenie krajów arabskich od Zatoki Perskiej do Gibraltaru) i antykolonialny (wspieranie antykolonialnych ruchów wszystkich narodów afrykańskich), wzywał także do wzmocnienia wpływów egipskich w muzułmańskich krajach Afryki oraz do użycia zasobów ropy naftowej jako broni strategicznej przeciwko Zachodowi. Twierdził, że nacjonalizm egipski, panarabizm i panislamizm w żaden sposób się nie wykluczają.

    Anwar as-Sadat, arab. أنور السادات (ur. 25 grudnia 1918 w Mit Abu al-Kaum, zm. 6 października 1981 w Kairze) – egipski wojskowy i polityk, prezydent kraju w latach 1970-1981. Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w r. 1978 (wspólnie z Menachemem Beginem).Kair (arab. القاهرة; - trl. Al-Qāhirah, trb. Al-Kahira) – stolica i największe miasto Egiptu (214 km², liczba ludności 6 787 000 stałych mieszkańców, zespół miejski 17,285 mln mieszkańców (tzw. Wielki Kair) – największe miasto Afryki i Bliskiego Wschodu). Nie ma dokładnych statystyk na temat liczby ludności Kairu. Powodują to ciągłe wędrówki mieszkańców. Szacuje się, że codziennie przybywa tu tysiąc nowych mieszkańców. Ponad 2 mln osób mieszka w tzw. „Mieście umarłych”. Kair nazywane jest „Miastem tysiąca minaretów” lub „Matką Świata”. To największy ośrodek świata islamskiego. Położone jest nad Nilem.

    Rządy Nasera w Egipcie[ | edytuj kod]

    1954-1956[ | edytuj kod]

    Naser z rodziną

    Chociaż usunięcie Nagiba zapewniło Naserowi pełnię władzy w Egipcie, poważniejsze reformy ustrojowe zaczął on wprowadzać dopiero w kwietniu 1955, wcześniej zachowując w polityce gospodarczej kierunek wypracowany po rewolucji 1952 (zachowanie gospodarki wolnorynkowej przy znacznych inwestycjach państwowych w kluczowych sektorach). Dopiero w kwietniu 1955 Naser stwierdził, że celem rewolucji egipskiej jest budowa społeczeństwa socjalistycznego bez podziału na klasy. Jego koncepcje polityczne cieszyły się w społeczeństwie Egiptu znaczną popularnością.

    Zhou Enlai (ur. 5 marca 1898, Huai’an w prowincji Jiangsu, zm. 8 stycznia 1976 w Pekinie) – chiński polityk i wojskowy, pierwszy premier ChRL od momentu jej powstania w 1949 roku aż do śmierci.Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (arab. الجمهورية العربية السورية, transk. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).

    Wyrazem przemian w państwie była nowa konstytucja, przyjęta 16 stycznia 1956 i nadająca prezydentowi pełnię władzy w państwie – miał on łączyć stanowiska premiera, głównodowodzącego sił zbrojnych, kierować polityką zagraniczną oraz powoływać i odwoływać ministrów. Kompetencje ustawodawcze pozostawiono w rękach Zgromadzenia Narodowego, wybieranego w wyborach powszechnych (prawo wyborcze obejmowało wszystkich obywateli powyżej 18 roku życia, bez względu na płeć). W tym samym roku Naser uzyskał w wyborach prezydenckich 99,1% głosów. Wybory te były w pełni kontrolowane przez władze.

    Mekka (pełna nazwa: Makkat ul-Mukarramah, znana również jako Makka; ar. مكة) – święte miasto islamu, miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej, stolica prowincji Al-Hidżaz, położona u podnóża masywu górskiego (277 m n.p.m.) Dżabal al-Karnajt, w wąskiej i piaszczystej Dolinie Abrahama. Zamieszkuje ją ok. 1,7 mln ludzi. Trzecie co do wielkości miasto kraju.Ropa naftowa (olej skalny, czarne złoto) – ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych (bituminów), z niewielkimi domieszkami azotu, tlenu, siarki i zanieczyszczeń. Ma podstawowe znaczenie dla gospodarki światowej jako surowiec przemysłu chemicznego, a przede wszystkim jako jeden z najważniejszych surowców energetycznych.

    W polityce zagranicznej Naser głosił program panarabski, z akcentami panislamskimi, nie wyrzekając się zarazem nacjonalizmu egipskiego. Sprzeciwiał się powstaniu Paktu Bagdadzkiego, gdyż prowadził on do nadmiernego wzrostu znaczenia głównego konkurenta Egiptu do przywództwa w świecie arabskim – Iraku. Pozycję międzynarodową prezydenta Egiptu podniósł udział w konferencji w Bandungu 18–24 kwietnia 1955, na której był jedną z najważniejszych postaci (obok Jawaharlala Nehru, Sukarno, U Nu i Zhou Enlaia). Naser utrzymywał odtąd ścisłe kontakty z Jugosławią, 22 razy (między 1955 a 1970) spotykając się z Tito), zaś w lipcu 1956 na wyspie Brioni uzgodnił z Tito oraz z Jawaharlalem Nehru zasady bliskiego współdziałania Egiptu z Indiami i Jugosławią. Wszystkie kraje miały zachowywać neutralność i nie przystępować do międzynarodowych paktów militarnych. Naser stał się w ten sposób jednym z przywódców Ruchu państw niezaangażowanych.

    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.

    Początkowo Naser nie był wrogiem Izraela. Ze względów pragmatycznych godził się z jego istnieniem, a przedstawiciele Egiptu i Izraela odbywali niejawne spotkania. Wzajemne relacje załamały się dopiero po aferze Lawona. W rezultacie prezydent Egiptu przyjął nieskrywanie wrogi stosunek do Izraela. Jego kraj popierał odtąd antyizraelskie wystąpienia bojówek palestyńskich, które z kolei spotykały się z odwetowymi atakami Izraela, w których wojska egipskie ponosiły same klęski.

    Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1938 i 1945-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1949-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Starania Nasera o pomoc amerykańską przy modernizacji armii spotkały się z odmową – USA żądały zgody na otwarcie w Egipcie bazy wojskowej i nadzorowanie zbrojeń, przede wszystkim kontrolę, czy nowo pozyskana broń nie będzie użyta przeciw Izraelowi. Naser odmówił, a w lipcu 1955 zawarł umowę o zakupie uzbrojenia, w zamian za towary, z Czechosłowacją. W rzeczywistości miało ono pochodzić z ZSRR i Polski; razem ze sprzętem do Egiptu przybyli radzieccy instruktorzy. W roku następnym Naser odrzucił ofertę sfinansowania budowy Tamy Asuańskiej z pożyczki udzielonej przez Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju, uznał Chińską Republikę Ludową i zawarł z nią układ o wzajemnych dostawach bawełny i stali. Po uznaniu ChRL przez Egipt USA wycofały się z wcześniejszych ofert finansowania budowy Wysokiej Tamy. Gotowość do wsparcia Egiptu w tym zakresie ponownie wyraził natomiast Związek Radziecki. W maju 1956 Egipt otrzymał już od państw Bloku Wschodniego broń o wartości 250 mln dolarów. Najprawdopodobniej celem egipskiego prezydenta było jednak odstraszanie Izraela; Naser nie miał jeszcze zamiaru wypowiadać mu wojny, chociaż publicznie głosił swoje zaangażowanie w walkę o prawa ludności palestyńskiej. Równocześnie z zacieśnianiem kontaktów z Blokiem Wschodnim Naser wycofywał się z wcześniejszej polityki represji wobec komunistów (ich organizacje były zwalczane bezpośrednio po rewolucji 1952).

    Samobójstwo (łac. suicidium, od sui caedere, „zabić się”) – celowe działanie mające na celu odebranie sobie życia. Samobójstwo wynika często z uczucia smutku, które w wielu przypadkach jest rezultatem zaburzeń psychicznych takich jak depresja, zaburzenia afektywne dwubiegunowe, schizofrenia, alkoholizm lub uzależnienie od środków odurzających. Stresory takie jak problemy finansowe lub problemy w zakresie relacji międzyludzkich również odgrywają istotną rolę. Próby zapobiegnięcia samobójstwu obejmują ograniczenie dostępu do broni palnej, leczenie zaburzeń psychicznych, w tym uzależnienia od środków odurzających, a także poprawę sytuacji ekonomicznej.William Pierce Rogers (ur. 23 czerwca 1913 w Norfolk, Nowy Jork, zm. 2 stycznia 2001 w Bethesda, Maryland) – amerykański polityk.

    Kryzys sueski i jego następstwa[ | edytuj kod]

    Naser w tłumie zwolenników po ogłoszeniu nacjonalizacji kanału sueskiego
     Osobny artykuł: Kryzys sueski.

    26 lipca 1956 prezydent Egiptu ogłosił nacjonalizację Towarzystwa Kanału Sueskiego, którego akcje należały do Francuzów i Brytyjczyków. Rezultatem był wybuch kryzysu sueskiego – wojny Egiptu z koalicją izraelsko-brytyjsko-francuską. Wojna ta była militarną klęską Egiptu. Jego siły zbrojne mimo przeprowadzanych w poprzednich latach zbrojeń zostały pokonane przez siły izraelskie, a uderzenie brytyjsko-francuskie całkowicie unicestwiło egipskie lotnictwo. Egipt zyskał jednak na forum ONZ poparcie zarówno amerykańskie, jak i radzieckie; Rada Bezpieczeństwa ONZ wypowiedziała się przeciwko zachodnioeuropejskiej interwencji. Zmusiło to Wielką Brytanię i Francję do wycofania swoich wojsk z rejonu kanału sueskiego, także Izrael opuścił terytoria zajęte po 1956 w zamian za wprowadzenie na linię demarkacyjną z Egiptem sił pokojowych ONZ.

    Pierwsza wojna izraelsko-arabska 1948–1949 – nazywana przez Izraelczyków wojną o niepodległość (hebr. מלחמת העצמאות, Milkhemet Ha’atzma’ut) bądź wojną wyzwoleńczą (hebr. מלחמת השחרור, Milkhemet Hashikhrur), przez Arabów natomiast katastrofą (arab. النكبة, an-Nakba). Pierwszy konflikt zbrojny nowożytnego Izraela z jego arabskimi sąsiadami, który zapoczątkował serię wojen izraelsko-arabskich.Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN, fr. Organisation des Nations Unies, hiszp. Organización de las Naciones Unidas, ros. Организация Объединенных Наций Organizacyja Objedinionnych Nacyj, arab. الأمم المتحدة al-Umam al-Muttahida, chiń. 联合国 Liánhéguó), ONZ – uniwersalna (z wyjątkiem narodów niereprezentowanych) organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów.

    Zakończenie kryzysu sueskiego wzmocniło tendencje lewicowe w Egipcie. Od 1957 nadal nielegalne w kraju organizacje komunistyczne mogły de facto rozwinąć szeroką działalność wydawniczą (tłumaczenia tekstów Marksa, Lenina, Mao) i publicystyczną na łamach legalnej prasy. Znacjonalizowanych lub przekazanych egipskim właścicielom zostało 55 przedsiębiorstw brytyjskich i francuskich. W latach 1960–1961 nacjonalizacja objęła cały sektor bankowy, przemysł ciężki i żeglugę. Równocześnie państwo kierowało uzyskiwane kredyty zagraniczne na rozbudowę przemysłu. Swoje poglądy gospodarcze Naser określał mianem spółdzielczego socjalizmu demokratycznego, nie wykluczającego własności prywatnej, ale zakładającego współpracę wszystkich grup społecznych, wzmocnienie sektora państwowego, jedność wszystkich Egipcjan. Egipt nie miał wzorować się ani na systemach politycznych wschodnich, ani zachodnich. Prezydent nie był przeciwnikiem islamu i widział dla niego miejsce w społeczeństwie (w czasie kryzysy sueskiego środowiska islamistyczne i rząd podjęły nawet współpracę, w celu mobilizacji ludności w obronie kraju), opowiadał się jednak przeciwko fundamentalizmowi religijnemu. W latach 1955–1956 w Egipcie zlikwidowane zostało sądownictwo wyznaniowe, odtąd funkcjonowały wyłącznie sądy świeckie.

    Na mapach: 36°08′N 5°21′W/36,133333 -5,350000 Gibraltar (zniekształcone arab. جبل طارق – Dżabal al-Tarik, "góra Tarika") – skalisty półwysep na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego, u wyjścia Morza Śródziemnego na Ocean Atlantycki; od 1713 terytorium zamorskie Wielkiej Brytanii.Rewolucja egipska r. 1952, rewolucja Wolnych Oficerów – przewrót wojskowy przeprowadzony w Kairze 23 lipca 1952 przez tajne ugrupowanie Wolnych Oficerów, jak również rewolucja społeczna, jaka po nim nastąpiła.

    W 1957 na polecenie Nasera wykonanych zostało 12 wyroków śmierci na działaczach Stowarzyszenia Braci Muzułmanów, zaś ci, którzy przebywali w więzieniach, otrzymali możliwość odzyskania wolności w zamian za złożenie deklaracji lojalności wobec rządu. Przeważająca większość z kilkuset uwięzionych działaczy islamskich odmówiła. W tym samym roku zlikwidowany został Front Wyzwolenia, którego zadania miała przejąć Unia Narodowa. Celem tej partii miało być jednoczenie wszystkich obywateli, niezależnie od warstwy społecznej, w realizowaniu celów rewolucji egipskiej.

    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) – oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989. Uprzednio, w latach 1945–1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Państwo to w okresie 1945-1989 propagandowo i kolokwialnie określane było jako Polska Ludowa.

    Unia z Syrią i jej upadek. Kontynuacja socjalistycznej polityki gospodarczej[ | edytuj kod]

    Naser przyjmuje delegację syryjską popierającą unię z Egiptem na czele z Afifem al-Bizrim
    Wizyta Nikity Chruszczowa w Egipcie w 1964
    Zaprzysiężenie Nasera na trzecią kadencję prezydencką w 1965. Obok prezydenta stoi przewodniczący Zgromadzenia Narodowego Anwar as-Sadat

    29 stycznia 1958 powstała Zjednoczona Republika Arabska, proklamowana po blisko rocznych przygotowaniach. Jednoczyła ona Egipt i Syrię, docelowo jednak miała być jedynie pierwszym krokiem na drodze do jedności Arabów. Od 1958 Naser wycofywał się z głoszonych wcześniej haseł egipskiego nacjonalizmu na rzecz jednoznacznego panarabizmu. Głosił jedność myśli wszystkich Arabów (konsekwencję posługiwania się wspólnym językiem), jak również jedność ich historii i świadomości. Unia z Syrią okazała się jednak polityczną porażką, gdyż już po dwóch latach od jej zawarcia Syria postanowiła ją zerwać. Przyczyną takiego stanu rzeczy były egipskie dążenia do zdominowania partnera i forsowanie socjalistycznych rozwiązań w gospodarce, niepopularnych w Syrii.

    Republika Syryjska – historyczne państwo na Bliskim Wschodzie, powstałe w 1930 z przekształcenia Państwa Syrii na mocy narzuconej przez francuskie władze mandatowe konstytucji. W ciągu pierwszych trzynastu lat istnienia było nadal terytorium mandatowym zależnym od Francji. Syryjsko-francuska umowa zakładająca pełne usamodzielnienie się Syrii, podpisana w 1936, nie została ratyfikowana przez Francję.Rewolucja w Iraku, rewolucja 14 lipca – wojskowy zamach stanu w Iraku, w rezultacie którego obalone zostały rządy monarchii oraz proces przekształceń politycznych, ekonomicznych i społecznych, jaki po nim nastąpił.

    Wewnętrzne problemy i ostateczny rozpad wspólnego egipsko-syryjskiego państwa skłoniły Nasera do podjęcia dalszych reform społecznych w duchu socjalistycznym. W lipcu 1961 (dwa miesiące przed zerwaniem unii) prezydent Egiptu rozpoczął wdrażanie nowej reformy rolnej, zakładającej całkowitą nacjonalizację upraw bawełny, a w przypadku innych przedsiębiorstw rolnych – częściowe przejęcie przez państwo produkcji za odszkodowaniem. Nie przeprowadzono jednak pełnego upaństwowienia rolnictwa. Odrębne zmiany, wprowadzone przez Nasera dekretem prezydenckim 19 lipca 1961, dotyczyły kierownictwa przedsiębiorstw państwowych. W ich siedmioosobowych zarządach pięć osób miało być typowanych bezpośrednio przez prezydenta, dwie zaś (następnie liczbę tę zwiększono do czterech) – przez załogę. Kontynuowana była nacjonalizacja przedsiębiorstw przemysłowych. W styczniu 1962 własnością państwa stało się 77 przedsiębiorstw i połowa udziałów w dalszych 243, w roku następnym upaństwowiono ponad tysiąc kolejnych zakładów, jak również znacjonalizowano te, w których połowę udziałów zachowali prywatni właściciele. W 1964 analogicznie państwo przejęło na własność kilkaset firm. Byli właściciele mieli otrzymać odszkodowania, wypłacane w ratach przez 15 lat, jednak ich wysokość nie mogła przekroczyć 15 tys. funtów egipskich. Przeciwników nacjonalizacji spotkały represje. Kilkudziesięciu przedstawicieli nieistniejących już partii politycznych zostało aresztowanych, państwo wywłaszczyło całkowicie ok. 800 kapitalistów uznanych za wrogów polityki Nasera. Równocześnie ograniczono roczne dochody do 5 tys. funtów egipskich na osobę, dopuszczono pracowników do udziału w zyskach niektórych przedsiębiorstw, podniesiono o 100% płacę minimalną. Od 1962 szkolnictwo na poziomie podstawowym było bezpłatne, zaś od roku następnego darmowe kształcenie oferowano na wszystkich poziomach.

    Heluan albo Hulwan (arab. حلوان) - miasto ok. 20 km na południu Kairu, stolicy Egiptu, na lewym (wschodnim) brzegu Nilu, naprzeciwko ruin z Memfis. Obecnie leży na przedmieściach Kairu i jest ośrodkiem administracyjnym wydzielonej w 2008 roku muhafazy Heluan.Sudan – państwo, położone w północno-wschodniej części Afryki nad Morzem Czerwonym. Do 9 lipca 2011 roku, był największym państwem w Afryce. Po secesji południowej części, spadł na trzecie miejsce ustępując miejsca Algierii i DRK.

    Równocześnie prezydent stracił po części dawną pozycję. Niezwykle wpływową postacią stał się jego dawny bliski przyjaciel i współpracownik Amir, nadal dowodzący siłami zbrojnymi. W 1962 mógł on nawet przeprowadzić zbrojny pucz, jednak po rozmowie z Naserem odstąpił od tego zamiaru. Rywalizacja z Amirem skłoniła Nasera do przeprowadzenia kolejnych zmian organizacji politycznej kraju. W końcu 1961 prezydent ogłosił początek przygotowań do Narodowego Kongresu Sił Ludu Pracującego, a w swoim przemówieniu potępił „wrogów ludu”. Kongres ten zebrał się 21 maja 1962 i przyjął napisany przez Nasera manifest – Kartę Narodową. Zaprezentowane w karcie poglądy zawierały odniesienia do marksistowskiego materializmu historycznego i uznawały socjalizm za najlepszą drogę dla państw rozwijających się. Doświadczenia innych krajów miały być dla Egiptu inspiracją, a nie ślepo przyjmowanym wzorem. Równocześnie odrzucono dyktaturę proletariatu lub jakiejkolwiek innej klasy, rezygnowano z powszechnej nacjonalizacji środków produkcji i z likwidacji własności prywatnej, zapowiadając jednak wiodącą rolę państwa w gospodarce. Karta podkreślała wiarę w Boga i wszystkich jego proroków, pozytywnie odnosiła się do nacjonalizmu. W tym samym roku wprowadzona została poprawka do konstytucji, ustanawiająca Radę Prezydencką jako organ doradczy przy głowie państwa. Już w lipcu 1963 Naser zrezygnował z niej, powołując w zamian siedmiu wiceprezydentów (pierwszym został Amir). Wcześniej, w grudniu 1962, przestała istnieć Unia Narodowa, którą zastąpiła Arabska Unia Socjalistyczna. Kierownictwo tej partii było wskazywane osobiście przez prezydenta, a znaczące wpływy w organizacji mieli dawni wojskowi. Wewnątrz organizacji Naser utworzył tajną komórkę o nazwie Socjalistyczna Awangarda. Od marca 1964 jedynie członkowie Arabskiej Unii Socjalistycznej mogli kandydować do nowego organu ustawodawczego – Zgromadzenia Ludowego. Zmianę tę wprowadziła nowa konstytucja, w której akcenty socjalistyczne były jeszcze silniejsze – przewidywała oddanie robotnikom i chłopom połowy miejsc we wszystkich wybieralnych organach państwowych. Równocześnie zachowywała sektor prywatny w gospodarce, obok spółdzielczego i państwowego. W maju tego samego roku oficjalną wizytę w Egipcie złożył Nikita Chruszczow. W sierpniu Naser przeprowadził kolejne nacjonalizacje prywatnych przedsiębiorstwo, co miało poprawić trudną sytuację ekonomiczną kraju. Jej głównym problemem była jednak biurokratyzacja zarządzania gospodarką.

    Bani Murr (arab. بني مر, Banī Murr) – miasto w Egipcie w muhafazie Asjut, po przeciwnej stronie Nilu niż miasto Asjut. W 2006 roku liczyło 20 065 mieszkańców. Klasycyzm – okres w rozwoju muzyki pomiędzy barokiem a romantyzmem. Styl klasycystyczny w muzyce ujawnił się w drugiej połowie XVIII wieku. Trwał w latach 1750-1820 (daty umowne).

    W 1962 Egipt podjął interwencję w wojnie domowej w Jemenie Północnym. Koszty zaangażowania były bardzo wysokie, a wojska egipskie nie odnosiły sukcesów w wojnie partyzanckiej, do której nie były przygotowane. Interwencja pogorszyła również stosunki Egiptu z Arabią Saudyjską. Niezadowolenie wywołane niepowodzeniami w Jemenie Naser usiłował niwelować poprzez przyznawanie awansów i przywilejów służącym w oddziałach interwencyjnych. W sierpniu 1965 prezydent Egiptu podpisał ugodę z królem Arabii Saudyjskiej, jednak de facto nie zakończyła ona walk w Jemenie z udziałem egipskich oddziałów.

    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Ahmed Sukarno także Bung Karno (ur. 6 czerwca 1901 w Surabaja, zm. 21 czerwca 1970 w Dżakarcie) – pierwszy prezydent niepodległej Indonezji.

    W latach 1964–1965 odbyły się trzy panarabskie konferencje (w Kairze, w Aleksandrii i w Casablance), których inicjatorem był prezydent Egiptu, a głównym tematem obrad – zagrożenie dla państw arabskich ze strony Izraela. W czasie konferencji nie wypracowano żadnych trwałych rozwiązań, a Egipt nie odniósł z nich większych korzyści. Zacieśniały się natomiast kontakty egipsko-radzieckie.

    Afif al-Bizri (ar. عفيف البزري; ur. 1914 w Sydonie, zm. 28 stycznia 1994) – syryjski wojskowy, w latach 1957-1959 szef sztabu Sił Zbrojnych Syrii.Zamach stanu w Syrii, rewolucja 8 marca 1963 - zamach stanu przeprowadzony w Syrii 8 marca 1963 przez grupę oficerów związanych z partią Baas; zapoczątkował nieprzerwane rządy tejże partii w Syrii.

    Naser odżegnywał się od komunizmu, odrzucał dyktaturę proletariatu, jako swój cel wskazywał jedynie socjalizm. W marcu 1964 na krótko złagodził politykę wobec Braci Muzułmanów, jednak już w sierpniu 1965 oskarżył ich o spisek przeciwko przywódcom rewolucji (nie stwierdzono, na ile zarzuty były słuszne). Na tej podstawie doszło do aresztowania kilku tysięcy członków organizacji, zaś siedmiu z nich zostało, po procesie, skazanych na śmierć i straconych w sierpniu 1966. Jednym z nich był główny ideolog organizacji Said Kutb.

    Arabska Unia Socjalistyczna (ar. الاتحاد الاشتراكى العربى Al-Ittiḥād Al-Ištirākī Al-ʿArabī, ang. Arab Socialist Union, znana pod skrótem ASU) – egipska lewicowa partia polityczna istniejąca w latach 1962-1978. Zjednoczona Republika Arabska (ZRA) – państwo powstałe 1 lutego 1958 roku z połączenia Egiptu i Syrii. Istniało do 29 września 1961, gdy w Syrii doszło do przewrotu wojskowego, a proklamowany po nim rząd tymczasowy ogłosił zerwanie unii.

    W 1965 otrzymał Order Odrodzenia Polski I klasy.

    Konflikt z Izraelem[ | edytuj kod]

    Od 1966 w otoczeniu Nasera narastało przekonanie, że Egipt nie stanie się przywódcą świata arabskiego z powodu porażek w konflikcie z Izraelem i niemożności wywalczenia niepodległego państwa dla Palestyńczyków. Obawy ten zwiększył jeszcze apel króla Arabii Saudyjskiej i szacha Iranu z 16 grudnia 1965 o wspólną walkę krajów muzułmańskich z syjonizmem, imperializmem i komunizmem, w którym potępiano także socjalizm. Naser odczytał treść apelu jako potępienie jego działalności. W sierpniu 1966 w przemówieniu do studentów egipskich w ZSRR prezydent odrzucił walkę z Izraelem z pobudek religijnych, uznał jednak przeciwstawienie się mu za obowiązek „postępowych sił arabskich”, którymi w jego ocenie obok Egiptu były Syria, Algieria i Irak. Zwycięstwo w wojnie z Izraelem miało także ponieść międzynarodowy prestiż Nasera, nadwątlony po klęskach w Jemenie i po rozpadzie unii z Syrią. Sukces miał ponadto odwrócić uwagę społeczeństwa od trudnej sytuacji ekonomicznej.

    Muhammad Abd al-Hakim Amir, Mohamed Abdel Hakim Amer (arab. محمد عبد الحكيم عامر, Muḥammad ʿAbd al-Ḥakīm ʿĀmir; ur. 11 grudnia 1919, zm. 14 września 1967) – egipski wojskowy, działacz ruchu Wolnych Oficerów i uczestnik rewolucji 1952. W latach 1953-1967 głównodowodzący armią egipską, dowodził jej siłami w czasie kryzysu sueskiego, interwencji w Jemenie Północnym oraz wojny sześciodniowej. Obarczony winą za wywołanie wojny i klęskę Egiptu w tym konflikcie, popełnił samobójstwo w więzieniu.Nikołaj Wiktorowicz Podgorny (ros. Николай Викторович Подгорный, ur. 18 lutego 1903 w miejscowości Karłowka koło Połtawy na Ukrainie, zm. 11 stycznia 1983 w Moskwie) - radziecki polityk. W latach 1966-1977 członek Biura Politycznego Komitetu Centralnego KPZR i przewodniczący Prezydium Rady Najwyższej ZSRR. W 1971 reprezentował ZSRR na obchodach 2500-lecia Cesarstwa Perskiego, które były jednym z największych w historii zgromadzeń koronowanych głów i przywódców z całego świata.

    W Egipcie coraz silniejsze było przekonanie, że rozbudowa armii dzięki kontraktom z krajami Bloku Wschodniego pozwoli na militarne pokonanie Izraela. Sądzono, że siły zbrojne Egiptu staną się najsilniejsze w regionie. O potędze wojskowej kraju z powodzeniem przekonywał Nasera głównodowodzący armią gen. Amir. Ponadto uznano, że radzieckie wsparcie dla Egiptu uniemożliwi interwencję amerykańską po stronie izraelskiej. Marszałek ZSRR Andriej Grieczko obiecywał wojskowej delegacji egipskiej w maju 1967, iż w razie takiej interwencji wojska radzieckie podejmą walkę po stronie Egiptu. Nie zostało rozstrzygnięte, czy Moskwa świadomie przyczyniła się do sprowokowania wojny, która ostatecznie związałaby Egipt z ZSRR, przekazując Naserowi fałszywe informacje o rozmieszczeniu dwunastu brygad izraelskich na granicy izraelsko-syryjskiej, czy też egipski prezydent otrzymał informacje niesprawdzone i błędne. Według James Gelvina przedstawiciele ZSRR świadomie przekazali Naserowi fałszywy raport, on zaś zdecydował się rozpocząć konflikt, chociaż miał podejrzenia co do jego treści.

    Algieria (arab. الجزائر, trl. Al-Jazā’ir, trb. Al-Dżaza’ir), Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna (arab. الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية, trl. Al-Jumhūriyyah al-Jazā’iriyyah ad-Dīmuqrāţiyyah ash-Sha‘biyyah, trb. Al-Dżumhurijja al-Dżaza’irijja ad-Dimukratijja asz-Szabijja, tamazight ⴷⵣⴰⵢⴻⵔ) – 10. co do wielkości państwo świata (największe w Afryce), położone w Afryce Północnej nad Morzem Śródziemnym, członek Unii Afrykańskiej. Znaczną część obszaru Algierii zajmują wchodzące w skład Sahary pustynie oraz półpustynie. Jordania (الأردن Al-Urdunn, pełna nazwa: Haszymidzkie Królestwo Jordanii, المملكة الأردنية الهاشمية Al-Mamlaka al-Urdunnijja al-Haszimijja) – arabska monarchia konstytucyjna na Bliskim Wschodzie.

    Znając stanowisko izraelskie, według którego zablokowanie cieśniny Tiran było równoznaczne z wypowiedzeniem wojny, Naser 22 maja 1967 ogłosił jej zamknięcie. Trzy dni później oznajmił, że problemem Egiptu jest trwałe zniszczenie państwa izraelskiego. 28 maja zażądał, by Izrael zrzekł się portu Ejlat nad Morzem Czerwonym i zapowiedział zamknięcie Kanału Sueskiego w razie udzielenia Izraelowi wsparcia przez dowolne państwo. 30 maja podpisał układ sojuszniczy z królem Jordanii Husajnem. Wsparcie zadeklarował także Irak. Jak pisał następnie Anwar as-Sadat, tajny projekt wspólnego ataku krajów arabskich na Izrael Naser podpisał w kwaterze głównej w nocy z 1 na 2 czerwca 1967. Egipski przywódca zakładał sprowokowanie Izraela do pierwszego uderzenia, a następnie przeprowadzenie zwycięskiej ofensywy.

    Ruch państw niezaangażowanych (ang. Non-Aligned Movement, NAM) – ruch, który skupia ponad 100 państw nie wiążących się z żadnym z istniejących bloków politycznych. Inicjatywa tego typu ruchu wynika z koncepcji Mahatmy Gandhiego.Order Odrodzenia Polski, Polonia Restituta – drugie najwyższe polskie państwowe odznaczenie cywilne (po Orderze Orła Białego), nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione przez Sejm Rzeczypospolitej ustawą z dnia 4 lutego 1921 jako najwyższe odznaczenie państwowe po Orderze Orła Białego. Na straży honoru Orderu stoi Kapituła Orderu.
     Osobny artykuł: Wojna sześciodniowa.

    Wbrew założeniom Nasera wojna z Izraelem zakończyła się całkowitą klęską Egiptu. Jego siły zostały okrążone i rozbite na Synaju. Armia izraelska pokonała również siły Jordanii. 8 czerwca obydwa państwa arabskie były zmuszone podporządkować się rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ, żądającej natychmiastowego zawieszenia broni.

    Faruk I (ur. 11 lutego 1920 w Kairze, zm. 18 marca 1965 w Rzymie) – król Egiptu (1936-1952) i Sudanu. Pochodził z dynastii Muhammad Ali.Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi. Ma 30,37 mln km² powierzchni, czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.

    Dymisja i pozostanie na urzędzie[ | edytuj kod]

    Protesty przeciwko dymisji Nasera

    W pierwszym dniu po ogłoszeniu klęski państw arabskich (dotąd ukrywanej przed społeczeństwem, które otrzymywało niezgodne z prawdą komunikaty propagandowe) część oficerów armii egipskiej zażądała od Nasera dymisji. Prezydent wystąpił w telewizji 9 czerwca i podał się do dymisji, uznając swoją odpowiedzialność za przegraną wojnę i prosząc jedynie o kultywowanie idei panarabskich. W Kairze doszło jednak do masowych, w znacznej mierze spontanicznych pochodów poparcia dla niego. 10 czerwca również Zgromadzenie Narodowe poprosiło Nasera o powrót do sprawowania obowiązków prezydenta, co faktycznie się stało. Winą za klęskę obarczono w oficjalnej propagandzie gen. Amira, który najprawdopodobniej popełnił samobójstwo w więzieniu we wrześniu 1967.

    Abd al-Latif al-Baghdadi, Abdel Latif Bughdadi (ur. 20 września 1917, zm. 9 września 1999) – egipski wojskowy i polityk, uczestnik ruchu Wolnych Oficerów i rewolucji w Egipcie w 1952. Wiceprezydent Egiptu (jeden z pięciu) w latach 1962-1964.Cukrzyca – grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynikającą z defektu produkcji lub działania insuliny wydzielanej przez komórki beta trzustki. Przewlekła hiperglikemia wiąże się z uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów, szczególnie oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych. Ze względu na przyczynę i przebieg choroby, można wyróżnić cukrzycę typu 1, typu 2, cukrzycę ciężarnych i inne.

    Dzień po powrocie Nasera na urząd prezydencki zreorganizował on naczelne dowództwo armii i sam stanął na jej czele, zaś ministrem obrony mianował swojego bliskiego współpracownika gen. Muhammada Fauziego. Z wojska zdymisjonowano ok. 300 oficerów, utworzono także Narodową Radę Bezpieczeństwa, na czele której Naser stanął osobiście. 19 czerwca został również szefem rządu.

    Arabowie (arab.: عرب ’Arab, w pierwotnym znaczeniu: „koczownicy”) – grupa ludów pochodzenia semickiego zamieszkująca od czasów starożytnych Półwysep Arabski. Większość Arabów to ludzie biali, choć w Afryce spotkać też można Arabów o negroidalnym wyglądzie.Naseryzm jest arabską nacjonalistyczną ideologią polityczną, bazującą na myśli byłego egipskiego prezydenta Gamala Abdela Nasera. Naseryzm wywierał największy wpływ na politykę panarabską w latach 50. i 60. XX wieku, potem przerodził się częściowo w inne nacjonalistyczne ruchy w latach 70. Sam Nasser zmarł w 1970 roku.

    Klęska w wojnie sześciodniowej przełożyła się na dalsze osłabienie pozycji Egiptu wśród innych krajów arabskich. Zmusiło to Nasera do ostatecznego zakończenia interwencji w Jemenie Północnym i poszukiwania porozumienia z Arabią Saudyjską. Starania te zakończyły się powodzeniem. Na przełomie sierpnia i września 1967 na konferencji w Chartumie kraje arabskie produkujące ropę naftową zobowiązały się do wspierania finansowego państw, które poniosły klęskę w wojnie sześciodniowej. Egipt był największym beneficjentem tej pomocy.

    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.Kanał Sueski (arab. قناة السويس, trl. Qanā al-Suways) – kanał głębokowodny dla statków morskich łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym, wykopany w latach 1859-1869. W południowej części trasa kanału przebiega przez Jezioro Krokodyli, Wielkie Jezioro Gorzkie i Małe Jezioro Gorzkie.

    W maju 1968 Naser opracował nowy statut Arabskiej Unii Socjalistycznej, zaś 14 lipca tego samego roku po czterostopniowych wyborach osobiście objął obowiązki jej przewodniczącego. Zmodyfikowany statut dawał mu prawo osobistego wskazywania 25 (z ogólnej liczby 150) członków Komitetu Centralnego partii.

    Równocześnie w kraju toczyła się dyskusja nt. dalszego kierunku polityki zagranicznej. 22 czerwca 1967 wizytę w Kairze złożył przewodniczący Rady Najwyższej ZSRR Nikołaj Podgorny. Tymczasem w otoczeniu Nasera wykształciła się grupa nastawiona bardziej proamerykańsko, skupiona wokół wiceprezydenta Zachariji Muhjiego ad-Dina. Analogiczna dyskusja dotyczyła dalszej polityki gospodarczej. Wydaje się, że sam Naser miał wątpliwości co do swoich wcześniejszych działań w tym kierunku. Ostatecznie jednak na przełomie lat 1967 i 1968 postanowił kontynuować dotychczasowy kurs. W marcu zwolennicy zmian w gospodarce zostali zdymisjonowani z zajmowanych dotąd stanowisk. 30 marca 1968 w Heluanie Naser wygłosił przemówienie określane następnie jako manifest „Mandat do Przemian”. Wzywał w nim całe społeczeństwo do mobilizacji w celu odzyskania ziem utraconych w wojnie sześciodniowej, mówił o demokracji, w ogólnych słowach zapowiadał także poprawę poziomu życia, stanu krajowej ekonomiki i zmniejszenie stopy bezrobocia. W sprawie manifestu odbyło się w maju 1968 referendum, w którym przy niemal stuprocentowej frekwencji 99,9% głosujących (według danych urzędowych) poparła jego realizację. Egipt miał przejść „rewolucję ludową”, w której ostatecznie przyznano wiodącą rolę robotnikom i chłopom. Wbrew oficjalnym wyrazom poparcia dla rządów Nasera w listopadzie 1968 w Kairze i Aleksandrii doszło do największych od rewolucji 1952 zamieszek studenckich. Reakcją na nie było zwiększenie represji wobec opozycji.

    Miażdżyca tętnic (łac. atheromatosis, atherosclerosis) (potoczna nazwa to "arterioskleroza") – przewlekła choroba, polegająca na zmianach zwyrodnieniowo-wytwórczych w błonie wewnętrznej i środkowej tętnic, głównie w aorcie, tętnicach wieńcowych i mózgowych, rzadziej w tętnicach kończyn. Miażdżyca jest najczęstszą przyczyną stwardnienia tętnic (łac. arteriosclerosis).Doktryna socjalizmu arabskiego – to doktryna polityczna arabskich intelektualistów zapoczątkowana w XIX wieku. Idee socjalizmu w świecie arabskim mają dość bogatą, sięgającą dwa stulecia wstecz, tradycję. Ich propagatorami byli arabscy intelektualiści, którzy w czasie swoich podróży, studiów i pobytu w Europie zapoznali się z wczesnymi ideami utopijnego socjalizmu, a także rozwijającym się ruchem robotniczym oraz jego ideologią. Atrakcyjność głoszonych haseł zyskiwała na znaczeniu głównie w kołach zorientowanych na Zachód zwolenników zasadniczych reform w społeczeństwie muzułmańskim, zorganizowanym w myśl tradycyjnych reguł islamu. Współczesnymi propagatorami byli głównie przedstawiciele mniejszości religijnych występujących często z pozycji walki o tolerancję religijną.

    Nowy konflikt z Izraelem[ | edytuj kod]

    Wizyta Nasera na froncie wojny na wyczerpanie

    Zdrowie Nasera sukcesywnie się pogarszało; cierpiał na choroby serca, cukrzycę i arteriosklerozę, latem 1968 był zmuszony udać się na leczenie do ZSRR.

    Od sierpnia 1968 Egipt prowokował starcia z Izraelem nad Kanałem Sueskim, które powodowały z kolei izraelskie ataki odwetowe. Od marca 1969 walki te toczyły się na szerszą skalę.

     Osobny artykuł: Wojna na wyczerpanie.

    Nadzieje Nasera, iż w przedłużającej się wojnie Egipt odniesie sukces, nie sprawdzały się. Egipskiego przywódcę martwiła również znacznie mniejsza, niż sądził, pomoc radziecka, w rezultacie przestał akceptować rosnącą zależność kraju od ZSRR. Wobec kolejnych sukcesów militarnych Izraela (jednym z nich było zniszczenie fabryki w Abu Zabal podczas izraelskiego nalotu) w styczniu 1970 postanowił prosić jednak o dodatkowe wsparcie radzieckie. W czasie wizyty w Moskwie przekonał Leonida Breżniewa do skierowania do Egiptu nowych transportów sprzętu wojskowego oraz radzieckich wojskowych. Umożliwiło to wyrównanie sił egipskich i izraelskich, ale nie na odniesienie spodziewanych decydujących sukcesów. Za radą Moskwy Naser postanowił zakończyć konflikt. 14 czerwca 1970 w wywiadzie dla amerykańskiej telewizji zadeklarował chęć zakończenia działań zbrojnych i uznania granic Izraela sprzed wojny sześciodniowej. Piętnaście dni później po naradzie z politykami radzieckimi przywódca Egiptu zgodził się na rozejm. 7 sierpnia 1970 Naser podpisał 90-dniowe zawieszenie broni. Wojna podniosła pozycję polityczną Egiptu, wykazała bowiem gotowość Związku Radzieckiego do wspierania jego interesów. Była jednak dla kraju konfliktem bardzo kosztownym pod względem strat w ludziach i strat gospodarczych.

    Dżafar Muhammad an-Numajri (ur. 1 stycznia 1930 w Wad Nubawi Omdurman, zm. 30 maja 2009 w Chartumie) – prezydent Sudanu od 25 maja 1969 do kwietnia 1985 roku.Tama Asuańska to jedna z dwóch zapór na Nilu, w pobliżu miasta Asuan w Egipcie. Z tychże dwóch tam w Asuanie, tama ta została zbudowana wcześniej i jest mniejszym odpowiednikiem zbudowanej później Wysokiej Tamy Asuańskiej.

    Zmiana kursu politycznego w ostatnich latach życia Nasera[ | edytuj kod]

    Pogrzeb Nasera w Kairze

    W ostatnich latach życia Nasera zauważalne stały się oznaki zmiany kursu politycznego, zarówno w polityce zagranicznej, jak i wewnętrznej. Przywódca egipski rozwiązał Socjalistyczną Organizację Młodzieży i częściowo zliberalizował gospodarkę, przyjął także pokojowy plan Rogersa mający ostatecznie zakończyć konflikt bliskowschodni.

    Leonid Iljicz Breżniew (ros. Леонид Ильич Брежнев; ur. 19 grudnia 1906/1 stycznia 1907 w Kamienskiem (ob. Dnieprodzierżyńsk), zm. 10 listopada 1982 w Moskwie) – działacz Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego i polityk ZSRR.Pakistan, Islamska Republika Pakistanu (ang. Islamic Republic of Pakistan; urdu trl. Islāmī Jamhūriyat Pākistān, trb. Islami Dźamhurijat Pakistan) – państwo w południowej części Azji, położone nad Morzem Arabskim, ze stolicą w Islamabadzie.

    W końcu 1969 Naser spotkał się z przywódcami powstałych w tym samym roku wojskowych rządów Libii i Sudanu Muammarem Kaddafim oraz Dżafarem Muhammadem an-Numajrim w Trypolisie, by omówić perspektywy współpracy swoich krajów.

    Wyrazem zmian w polityce Nasera w ostatnim okresie jego życia mogło być również powołanie na I wiceprezydenta Anwara as-Sadata, kojarzonego z prawicowym skrzydłem w otoczeniu prezydenta. Nie oznaczało ono jednak wskazania Sadata na sukcesora; dotychczasowe nominacje wiceprezydenckie Nasera nie miały w dłuższej perspektywie większego znaczenia.

    Zakarijja Muhji ad-Din (ur. 5 lipca 1918, zm. 15 maja 2012) - egipski wojskowy i polityk, uczestnik rewolucji r. 1952, premier Egiptu w latach 1965-1966.Libia (arab. ليبيا – trl. Lībiyā, trb. Libija), oficjalnie Państwo Libia (arab. دولة ليبيا – trl. Dawlat Lībiyā, trb. Daulat Libija) – państwo położone w Afryce Północnej, nad zatoką Wielka Syrta (Morze Śródziemne).

    Do końca życia Naser próbował zachować pozycję Egiptu jako państwa wiodącego w świecie arabskim. We wrześniu 1970 zorganizował w Kairze konferencję poświęconą wydarzeniom Czarnego września w Jordanii. Wkrótce po jej zakończeniu zmarł na zawał serca. Jego śmierć była szokiem dla mieszkańców Egiptu, nieznających prawdy o jego bardzo złym stanie zdrowia.

    Chartum (arab. الخرطوم al-Ḫarṭūm, czyli "trąba słonia") – stolica Sudanu, położona w miejscu, w którym łączą się wody Nilu Białego i Błękitnego. Główny ośrodek polityczny, handlowy i kulturalny kraju, ważny węzeł komunikacyjny. Uniwersytet założony w 1903. Ludność: 2203,9 tys. mieszkańców (2008) - drugie pod względem wielkości miasto kraju. Wraz z sąsiednimi miastami Omdurmanem i Chartumem Północnym tworzy zespół miejski, który zamieszkuje około 4,8 mln mieszkańców.Jugosławia – nazwa państwa narodów południowosłowiańskich (słowo jug w większości języków owych narodów oznacza "południe"), używana do 1918 r. jako koncepcja polityczna, od 1918 dla Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, następnie od 1929 r. już oficjalne dla Królestwa Jugosławii, od 1943 r. Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii, a po jej rozpadzie (w latach 1991-1992) dla Federalnej Republiki Jugosławii będącej federacją Serbii i Czarnogóry – do 2003.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    National Library of Australia (pol. Biblioteka Narodowa Australii) – australijska biblioteka narodowa w Canberrze, założona w 1960 roku.
    SUDOC (fr. Système Universitaire de Documentation, pol. Uniwersytecki System Dokumentacji) – centralny katalog informacji bibliograficznej francuskiego szkolnictwa wyższego.
    Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej (cz. Národní knihovna České republiky) – biblioteka narodowa Czech z siedzibą w Pradze. Biblioteka znajduje się w gmachu Clementinum. Jedna z najstarszych bibliotek na terenie Czech, której zbiory obejmują ponad 6,5 miliona woluminów.
    Jawaharlal Nehru (hindi: जवाहरलाल नेहरू, Javāharlāl Nehrū), (uproszczona wymowa pol. [dżewa’herlal nehru]), zwany także Pandit (Nauczyciel) Nehru (ur. 14 listopada 1889 w Allahabadzie, zm. 27 maja 1964 w New Delhi) – indyjski polityk, przywódca socjalistycznego skrzydła Indyjskiego Kongresu Narodowego w okresie walki o niepodległość przeciwko dominacji brytyjskiej. 15 sierpnia 1947 został pierwszym premierem Indii, piastując tę funkcję aż do śmierci. Ojciec Indiry Gandhi (trzeciej premier Indii) i dziadek Rajiva Gandhiego (szóstego premiera Indii).
    Cieśnina Tirańska (arab. مضيق تيران, ang. Strait of Tiran) – cieśnina pomiędzy egipskim Półwyspem Synaj a saudyjskim Półwyspem Arabskim, oddzielająca Zatokę Akaba od pozostałej części Morza Czerwonego. Nazwa cieśniny pochodzi od nazwy wyspy Tiran. Znajduje się na wschód od północnych dzielnic miasta Szarm el-Szejk.
    Grecka Biblioteka Narodowa (gr. Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος) – biblioteka narodowa Grecji, usytuowana w centrum Aten. Została zaprojektowana przez duńskiego architekta Theofila Freiherr von Hansen, jako część jego słynnej Trylogii w stylu neo-klasycystycznym budynków, w których skład wchodzą Akademia Ateńska i oryginalny gmach Uniwersytetu Ateńskiego.
    Rada Bezpieczeństwa – jeden z sześciu organów głównych Organizacji Narodów Zjednoczonych powołany na mocy Karty Narodów Zjednoczonych (jej istnieniu i kompetencjom poświęcono rozdział V, VI i VII KNZ).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.11 sek.