• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Galindia

    Przeczytaj także...
    Ziemia Bertingen (Ziemia Bertung) – terytorium Galindii, które weszło w skład południowej Warmii. Po wojnach z Polakami oraz innymi plemionami Prusów i Jaćwingów w znacznym stopniu wyludnione. Ziemia Bertingen – należała do Galindii, stanowiła południowy kraniec późniejszego biskupstwa warmińskiego, na północy bezpośrednio stykała się z terytorium Gunlauken.Zakon krzyżacki – pełna nazwa: Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakon krzyżacki, zakon niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Theutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XI i XII wieku. Sprowadzony, by zapewnić bezpieczeństwo ewangelizacji Prusów, opanował militarnie obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem formację państwową Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.
    Klaudiusz Ptolemeusz, Ptolemeusz Klaudiusz lub po prostu Ptolemeusz (łac. Claudius Ptolemaeus, stgr. Κλαύδιος Πτολεμαῖος Klaudios Ptolemaios; ur. ok. 100, zm. ok. 168) – astronom, matematyk i geograf greckiego pochodzenia. Urodzony w Tebaidzie, kształcił się i działał w Aleksandrii należącej wówczas do Imperium rzymskiego około II wieku n.e.
    Krainy Prus

    Galindia – jedna z krain leżących w południowej części Prus, zamieszkana przez plemię Galindów.

    Historia[ | edytuj kod]

    Pierwsza znana wzmianka źródłowa o tej krainie pochodzi od geografa Ptolemeusza, który w II w. n. e. mniej więcej na obszarze obecnych ziem pruskich wymienił Galindoi i Sudinoi, prawdopodobnie Galindów i Sudawów (Jaćwingów).

    Jaćwingowie lub Jaćwięgowie – wymarły w XVI wieku lud bałtycki, blisko spokrewniony z Prusami i Litwinami (czasem uważany za jedno z plemion pruskich), zamieszkujący Jaćwież (Sudowię). Posługiwali się językiem jaćwińskim (jaćwieskim) lub dialektem języka pruskiego.Mazurzy (właśc. Mazurzy pruscy, w odróżnieniu od Mazurów właściwych zamieszkujących Mazowsze) – mieszkańcy południowych Prus Wschodnich, potomkowie polskich osadników z Mazowsza (przeważnie chłopów, ale także szlachty), którzy w kilku falach osadnictwa zasiedlili południową i częściowo wschodnią część Prus Książęcych od XIV w.

    Najstarsza średniowieczna wzmianka o Galindii znajduje się w zbiorze dokumentów Liber Census Daniae (ok. 1210-1231) duńskiego króla Waldemara II Zwycięskiego, który w 1210 wyprawił się do Prus i je sobie czasowo podporządkował.

    Według legendy spisanej przez Szymona Grunaua nazwa plemienia pochodzi od Galindo, siódmego syna Wejdewuta. Na granicy z Mazowszem Galindo wybudował swój gród określany jako Galingenberg. Galindowie mieli prowadzić ciągłe walki z Mazowszanami, co doprowadziło do takiego wyludnienia, że w czasie podboju krzyżackiego Galindia była prawie bezludna, a resztki Galindów zostały zasymilowane przez Mazurów. Według Piotra z Dusburga Galindia została wyludniona na skutek napadu Jaćwingów. Ci ostatni najechali Galindię dowiedziawszy się o spustoszeniu jej przez wojska polskie, zagarnęli ocalały dobytek, konie, bydło, zabili starców, biorąc do niewoli kobiety i dzieci.

    Liber Census Daniae (pol. Księga podatkowa ziem podległych Królowi Danii, duń. Kong Valdemars Jordebog) – zbiór dokumentów powstałych za panowania duńskiego króla Waldemara II Zwycięskiego (1202–1241) zawierających spis ziem, miast i ludności podległych jego panowaniu. Dokumenty powstały w celach skarbowych. Oryginalny rękopis znajduje się w Duńskim Archiwum Narodowym (Rigsarkivet) w Kopenhadze. Mazury (dawn. Mazowsze Pruskie, Mazury Pruskie, niem. Masuren) – region geograficzno-kulturowy w północno-wschodniej Polsce. Obejmuje tereny Pojezierza Mazurskiego i Pojezierza Iławskiego, administracyjnie wchodzi w skład województwa warmińsko-mazurskiego.

    W 1335 r. w okolicach Olsztyna Krzyżacy zaczęli akcje kolonizacyjną. Najpierw został założony zameczek Bartążek – campus Bertyngen, który po powstaniu Olsztyna popadł w zapomnienie. W roku 1346 ta część Galindii przypadła Warmii, a pozostała Zakonowi. Z czasem Galindia zakonna stała się znana jako Mazury.

    Ziemia Sasinów (Ziemia sasińska ) - to jedna z krain leżących w południowej części Prus, zamieszkana przez plemię Sasinów, terytorium nad rzekami: Drwęcą i Welem, od wschodu graniczące z Galindią, od północy z Pomezanią. Terytorium przetrzebione w walkach z Polakami tak bardzo, że w czasie podboju krzyżackiego była prawie bezludna, a resztki Sasinów zostały zasymilowane przez Mazurów (zobacz też Mazury).Wielka Puszcza (z niem. Grosse Wildnis, wildnis – pustkowie) – średniowieczne określenie kronikarzy na puszczański obszar, położony na kresach państwa zakonnego, graniczący od południowego wschodu z Litwą i Mazowszem. W większości dawniej zamieszkany przez Galindów (dlatego nazywany bywa także Puszczą Galindzką) oraz na wschodzie przez Jaćwingów. Obszar Wielkiej Puszczy obejmował komturie, a później starostwa (w Prusach Książęcych od 1525 r.): piskie, ełckie, straduńskie, zelkowskie i węgoborskie (węgorzewskie). Kolonizacja Wielkiej Puszczy odbywała się w XV i XVI w., głównie ludnością polską z Mazowsza. Drugą fazę kolonizacji tych obszarów leśnych realizowano w ramach osadnictwa szkatułowego.

    Nazwa[ | edytuj kod]

    Galindia wzięła nazwę od słowa galas, oznaczającego „kraj położony na końcu świata” – jako że za granicą Galindii nie mieszkało żadne pruskie plemię (kończył się więc pruski kraj).

    Terytorium[ | edytuj kod]

    Kraina była położona nad rzekami Allo (Łyną) oraz Lawoso i ciągnęła się aż do granic Mazowsza. Z przekazów średniowiecznych spisanych w XIV w. Galindia rozciągała się między Barcją a Polską, na Południe – do rzeki Narew, a na Wschodzie aż do ziemi jaćwieskiej. Galindia sąsiadowała z południowego zachodu z Ziemią Sasinów, od północy z Barcją zaczynającą się na północ od jeziora Salęt i Nadrowią, ze wschodu z Jaćwieżą. W skład Galindii wchodziła Ziemia Bertingen (Ziemia Bertung, Bartąg – obecnie południowe obrzeża Olsztyna) i Gunlauken. Na południe i wschód rozciągała się w XIII wieku olbrzymia, praktycznie bezludna Wielka Puszcza, zwana Wildnis lub Puszczą Galindzką.

    Bełdany - jezioro polodowcowe, rynnowe znajdujące się na Mazurach (województwo warmińsko-mazurskie, powiat mrągowski, gmina Mikołajki), w całości na terenie Mazurskiego Parku Krajobrazowego, otoczone sosnowo - świerkowymi lasami Puszczy Piskiej. Zbiornik usytuowany jest na wysokości 116 m n.p.m. , obecnie powierzchnia to 944 ha i z biegiem lat staje się coraz mniejsza. W 1955 powierzchnia jeziora wynosiła 1 241,6 ha. Zbiornik podlega eutrofizacji. Na jeziorze znajdują się 3 wyspy. Składa się z wyraźnie wyodrębnionych dwóch części - południowej, o mocno rozwiniętej linii brzegowej, i północnej, węższej i mniej urozmaiconej. Na północy łączy się z jeziorem Mikołajskim, a na południowym, poprzez wodną śluzę komorową Guzianka z jeziorem Guzianka Mała i dalej z jeziorem Guzianka Wielka i jeziorem Nidzkim. Brzegi jeziora wysokie, strome i zalesione. Znajduje się tu wiele ośrodków wypoczynkowych. Koło połączenia z Jeziorem Mikołajskim przy miejscowości Wierzba znajduje się prom samochodowy.Warmia (niem. Ermland, warm. Warńija, mazur. Warmzia, łac. Varmia, staropruskie Wormjan) – kraina historyczna w obecnym województwie warmińsko-mazurskim. Nazwę wzięła od pruskiego plemienia Warmów. Barwy historyczne Warmii to czerwień i biel. Powierzchnia Warmii wynosi 4249 km².

    Obecnie teren dawnej Galindii w całości leży na Mazurach i częściowo południowych krańcach Warmii.

    Na półwyspie u ujścia rzeki Krutyni do Jeziora Bełdany od 10 lat rekonstruuje się osadę plemienia Galindów, gdzie odtwarza się ich codzienne życie, a w widowiskach historycznych przedstawia się różne zwyczaje i rytuały. (Warto zobaczyć: Iznota)


    Szymon Grunau (ur. ok. 1455–1470 w Tolkmicku, zm. po 1529/1530) – średniowieczny kronikarz, dominikanin kontraty pruskiej związany z klasztorami w Elblągu i Gdańsku, autor Kroniki Pruskiej. Galindowie – plemię bałtyckie zamieszkujące tereny obecnych Mazur, pomiędzy dzisiejszym Olsztynem i Szczytnem a południowo-zachodnimi krańcami Litwy. Okres bytowania Galindów na tych terenach datuje się na około V w. p.n.e. - XIII w. n.e.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Galindya w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. II: Derenek – Gżack. Warszawa 1881.




  • Warto wiedzieć że... beta

    Salęt – jezioro położone w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie mrągowskim, w gminie Mrągowo na Pojezierzu Mrągowskim, w dorzeczu rzeki Guber, na pn.-wsch. od Mrągowa. Powierzchnia jeziora 3,28 km². Linia brzegowa jeziora jest rozwinięta, brzegi wysokie i bezleśne.
    Barcja – kraina historyczna w Prusach, na wschodnim brzegu Łyny, zamieszkiwana przez jedno z plemion pruskich - Bartów. Terytorium Barcji wchodziło w skład diecezji warmińskiej i dominium warmińskiego.
    Prusy (łac. Borussia, Prutenia, Prussia; niem. Preußen; prus. Prūsa) – kraina historyczna położona pomiędzy dolnym Niemnem a dolną Wisłą.
    Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich – słownik encyklopedyczny wydany w latach 1880–1902 w Warszawie przez Filipa Sulimierskiego, Bronisława Chlebowskiego i Władysława Walewskiego; rejestrował toponimy z obszaru Rzeczypospolitej Obojga Narodów oraz niektórych terenów ościennych (m.in. części Śląska, czy Prus Książęcych); wielokrotnie wznawiany, stanowi cenne źródło wiadomości geograficznych, historycznych, gospodarczych, demograficznych i biograficznych.
    Bartążek – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Stawiguda. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.
    Jaćwież (Sudawia, Sudowia) – ziemie zajmowane do ok. XIII wieku przez bałtyjskie plemię Jaćwingów. Obejmowały one obszary między Biebrzą na południu, Niemnem na wschodzie, Niemnem i Szeszupą na północy oraz puszczami na wschód od jezior Mamry i Śniardwy (mniej więcej na południe od dzisiejszej Gołdapi) oraz rzeką Łęg (dzisiejsza nazwa Ełk) na zachodzie (większość tych terenów to dzisiejsza Suwalszczyzna).
    Iznota (niem. Isnothen) – wieś w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Ruciane-Nida, położona nad rzeką Iznotą, od której wzięła nazwę. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego. W dawnym województwie olsztyńskim, przed 1975 r., była to wieś sołecka (do sołectwa należały także: Bartlewo, Gąsior, Kamień, Malinówko).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.018 sek.