• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Galeria Gankowa

    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. Gerlachovský štít, Gerlachovka, niem. Gerlsdorfer Spitze, Gerlach, węg. Gerlachfalvi-csúcs, 2655 m n.p.m.) – najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat, położony na Słowacji, w bocznej grani Tatr Wysokich.
    Szczyty i przełęcze Tatr Wysokich wymienione w kolejności ich występowania w grani głównej Tatr od Liliowego do Przełęczy pod Kopą. W miejscach, w których od grani głównej odchodzi grań boczna, opis zbacza na nią, a następnie wraca, by kontynuować od zwornika.
    Galeria Gankowa widziana z Rysów
    Galeria Gankowa z Rysów zimą, w tle widoczny masyw Gerlacha

    Galeria Gankowa (słow. Gáleria Ganku, niem. Galerie, węg. Karzat) – lekko pochylona galeria pochodzenia tektonicznego na północno-zachodniej ścianie Małego Ganku, jednego z trzech wierzchołków szczytu Ganek, leżącego w głównej grani Tatr Wysokich. Galeria Gankowa położona jest ok. 180 m poniżej wierzchołka. Opada z niej wysoka (ok. 300 m) ściana w kierunku górnego piętra Doliny Ciężkiej (Ťažká dolina, odgałęzienie Doliny Białej Wody).

    Wspinaczka – przemieszczanie się w terenie na tyle stromym, że wymaga on użycia rąk co najmniej do utrzymania równowagi.Stanisław Groński (ur. 7 września 1907 w Drohobyczu, zm. w sierpniu 1957 w Alpach w pobliżu Chamonix) – polski alpinista.

    Ściana Galerii Gankowej odegrała ważną rolę w rozwoju taternictwa. Pierwsze odnotowane wejście turystyczne: Ludwik Chałubiński, Bartłomiej Obrochta, Wojciech Roj pod koniec lat siedemdziesiątych XIX wieku. Weszli oni na Galerię Gankową przy nieudanej próbie wejścia na Ganek. Być może już wcześniej na Galerię Gankową dotarł za kozicami Stach Sieczka, ojciec Macieja Sieczki.

    Tatrologia lub tatroznawstwo – stosowany powszechnie w wydawnictwach poświęconych Tatrom termin na określenie całokształtu wiedzy o Tatrach, obejmujący zarówno aspekty topograficzne, geograficzne, jak też przyrodnicze, etnograficzne, kulturoznawcze i inne. Specjalistów z tej dziedziny wiedzy określa się mianem tatrologów lub tatroznawców. Terminów tych używa się co najmniej od 1985 roku. Wybitnymi tatrologami w Polsce są: Witold Henryk Paryski, Zofia Radwańska-Paryska, Józef Nyka, Władysław Cywiński, a na Słowacji Ivan Bohuš.Dolina Białej Wody (słow. Bielovodská dolina, Podúplazská dolina, niem. Poduplaskital, Alpengrund, węg. Poduplaszki-völgy) – prawe odgałęzienie Doliny Białki. Położona jest na terytorium Słowacji, po północnej stronie Tatr Wysokich.

    Obecnie przez północno-zachodnie ściany Galerii poprowadzono wiele dróg taternickich o najwyższych skalach trudności, znacznie trudniejszych od drogi pierwszych zdobywców.

    Pierwszego wejścia taternickiego, ścianą od północnego zachodu, dokonali Ignacy Król, Władysław Kulczyński (junior) i Józef Lesiecki 27 lipca 1911 r., zimą – Włodzimierz Gosławski, Kazimierz Paszucha 13 kwietnia 1939 r. Wcześniej zimą prostszą drogą od Doliny Kaczej na Galerię Gankową dotarli Wincenty Birkenmajer i Stanisław Groński 16 kwietnia 1933 r. Następnego dnia Birkenmajer zmarł podczas wycofywania się po nieudanej próbie przejścia filara Ganku.

    Maciej Sieczka, właśc. Maciej Gąsienica Sieczka (ur. 3 kwietnia 1824 w Zakopanem, zm. 25 września 1897 tamże) – jeden z najsłynniejszych przewodników tatrzańskich w II połowie XIX wieku.Rysy (słow. Rysy, niem. Meeraugspitze, węg. Tengerszem-csúcs, 2503 m n.p.m.) – góra położona na granicy polsko-słowackiej, w Tatrach Wysokich – jednej z części Tatr. Ma trzy wierzchołki, z których najwyższy jest środkowy (2503 m n.p.m.), znajdujący się w całości na terytorium Słowacji. Wierzchołek północny, przez który biegnie granica, stanowi najwyżej położony punkt Polski (2499 m n.p.m.).

    Nazwa pochodzi od ogromnego tarasu przypominającego ganek. We wspinaczce i tatrologii taką formację skalną nazywa się galerią. Początkowo taras ten nazywano Gankiem, ale już w 1867 przeniesiono tę nazwę na szczyt, zaś dla tarasu utrzymała się nazwa Galerii Gankowej.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część X. Rumanowa Przełęcz – Wschodnie Żelazne Wrota. Warszawa: Sport i Turystyka, 1962, s. 60.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  • Józef Nyka: Tatry słowackie. Przewodnik. Wyd. II. Latchorzew: Wyd. Trawers, 1998. ISBN 83-901580-8-6.

  • Ganek (słow. Ganek, Gánok) – trójwierzchołkowy szczyt w słowackiej części Tatr Wysokich. Położony jest w głównej grani Tatr Wysokich w miejscu, w którym zmienia ona kierunek na południowo-wschodni. Najwyższy wierzchołek Wielki Ganek (Veľký Ganek) ma wysokość 2462 m n.p.m. Dwa niższe to Pośredni Ganek (Prostredný Ganek) i Mały Ganek (Malý Ganek, 2425 m n.p.m.). Mały i Pośredni Ganek oddzielone są Małą Gankową Przełączką, natomiast Pośredni i Wielki Ganek – Pośrednią Gankową Przełączką.Galeria – we wspinaczce i tatrologii nazwą tą określa się duży, poziomy lub mało stromy fragment stoku góry, ale podcięty bardzo stromym urwiskiem lub ścianą. Galeria jest rodzajem tarasu. Bardzo wąska, ale długa galeria jest podobna do półki, odmianą galerii jest galeryjka.




    Warto wiedzieć że... beta

    Włodzimierz Gosławski (ur. 12 lipca 1903 w Mokrsku, zm. w kwietniu 1940 w Tatrach) – polski chemik, taternik i alpinista.
    Mały Ganek (słow. Malý Ganek, 2425 m) – jeden z trzech wierzchołków Ganka w słowackich Tatrach Wysokich. Znajduje się w głównej grani Tatr Wysokich, następuje na nim zmiana kierunku tej grani oraz odgałęzienie się dodatkowej, bocznej grani. Mały Ganek jest więc zwornikiem trzech grani:
    Skala trudności dróg skalnych – skala oceny trudności dróg wspinaczkowych ustalana i stosowana przez osoby uprawiające wspinaczkę skalną.
    Wincenty Birkenmajer (urodzony w 1899 r. w Czernichowie koło Krakowa, zm. 17 kwietnia 1933 r. w Tatrach) – jeden z najwybitniejszych taterników dwudziestolecia międzywojennego, polonista, nauczyciel gimnazjalny, poeta.
    Ludwik Chałubiński (ur. 2 sierpnia 1860 w Warszawie, zm. 17 kwietnia 1933 w Zakopanem) – polski taternik, inżynier-chemik, syn Tytusa i Anny z Leszczyńskich.
    Kazimierz Paszucha, pseud. Abazy (ur. 19 grudnia 1908 r. w Nowym Targu, zm. 26 maja 1990 r. w Krakowie) – polski taternik, alpinista, chemik.
    Ściana górska – zwykle stromy, bardzo stromy (urwisko), pionowy lub nawet przewieszony (przewieszka) stok góry o podłożu skalnym lub lodowcowym o w miarę jednolitej wystawie, będący jedną z największych formacji terenowych rozpoznawanych we wspinaczce. Ściana górska może mieć wiele setek metrów wysokości, ale wspinacze tą nazwą określają także znacznie mniejsze, ledwie kilkunastometrowe skałki lub ostańce.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.942 sek.