• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Gafel

    Przeczytaj także...
    Ożaglowanie bermudzkie – rodzaj ożaglowania skośnego z trójkątnym żaglem przymocowanym likiem przednim do masztu i dolnym do bomu. Obecnie najpopularniejsze, ze względu na łatwość obsługi i dobre własności aerodynamiczne. Na kursach ostrych (bajdewind) pozwala na bardzo efektywne wykorzystanie siły aerodynamicznej, jednakże na kursach pełnych (baksztag i fordewind) nie osiąga tak dobrych parametrów aerodynamicznych jak np. ożaglowanie rejowe, czy gaflowe.Fok – podstawowy żagiel przedni (czyli żagiel forsztagu) noszony na jachtach jednomasztowych. W przypadku użycia większej liczby żagli przednich, fok jest położony jako ostatni, czyli najbliżej masztu (w kolejności za lataczem, kliwrem i bomkliwrem). W tym znaczeniu fok jest zaliczany do sztaksli przednich.
    Żagiel – rodzaj pędnika wiatrowego stosowanego do napędów żaglowców, jachtów, bojerów, żaglowozów itd. Jest to odpowiednio ukształtowany płat tkaniny (ew. innego tworzywa) rozpięty na omasztowaniu jednostek żaglowych, stawiany fałami, a kierowany szotami lub brasami (wszystko najczęściej przy użyciu wielu lin pomocniczych). Zespół żagli tworzy ożaglowanie jednostki i służy do napędzania jej. Pierwotnie żagle były szyte z brytów tkaniny (bawełna, dacron, nylon, kevlar), obecnie stosuje się też inne metody wytwarzania żagli (laminowanie, klejenie). Żagle podzielić można według kształtu, abstrahując od rodzaju ożaglowania, na trójkątne i czworokątne.
    Części takielunku żagla gaflowego: 1 - maszt, 2 - gafel, 3 - pik, 4 - garda, 5 - bom, 6 - nok, 7 - pięta, 8 - szpona, 9 - rakskloty, 10 - żagiel, 11 - wodzik, 12 - pikfał, 13 - gardafał
    Jacht z ożaglowaniem gaflowym
    SY Zawisza Czarny wyposażony w gafle żebrowe

    Gafel (rożec) – ukośne drzewce stawiane razem z żaglem gaflowym. Jest charakterystycznym elementem w ożaglowaniu gaflowym, które wzięło od niego nazwę. Jest jednym z nielicznych drzewc stosowanych na jednostkach żaglowych, które nie są zorientowane ani w pionie, ani w poziomie. Jeden z końców gafla opiera się o maszt w jego górnej części, a sam gafel jest skierowany skośnie do góry. Do gafla przylega górny lik czworokątnego żagla gaflowego. Zadaniem gafla jest usztywnienie tego liku w linii prostej, co umożliwia stosowanie większych żagli (szerszych w górnej części) niż w podobnym typie ożaglowania zwanym ożaglowaniem bermudzkim. Gafla podnosi się i opuszcza razem z żaglem.

    Dziób – przednia część kadłuba każdej jednostki pływającej, w przekroju poprzecznym najczęściej w kształcie zbliżonym do powiększającego się trójkąta, rzadziej prostokąta lub trapezu (np. przy łodziach płaskodennych). Na jachtach żaglowych przyjmuje się, że jest to część od stewy dziobowej do przedniego masztu. Na współczesnych, dużych okrętach podwodnych dziób ma kształt zbliżony do połowy kuli, natomiast na statkach nawodnych, głównie handlowych, stosuje się tzw. dziób gruszkowy.Raksklot - rakskloty (koraliki) to w żeglarstwie kulki drewniane lub z tworzywa nawleczone na linkę. Linka ta spina szponę gardy gafla zabezpieczając gafel przed odsunięciem się od kolumny masztu, a ruchome rakskloty umożliwiają łatwe przesuwanie gafla w pionie po kolumnie masztu.

    Koniec gafla przy maszcie nazywany jest nie stopą, lecz gardą. Na tradycyjnych jednostkach żaglowych garda gafla opiera się o maszt drewnianymi widełkami o nazwie szpona. W nowszych konstrukcjach jest to podobnego kształtu okucie metalowe. Widełki obejmują maszt po bokach. Dzięki tym widełkom połączenie gafla z masztem jest ruchome (przegubowe i przesuwne). Widełki są zabezpieczone przed odsunięciem się od masztu za pomocą linki przebiegającej z drugiej strony przekroju masztu, która dowiązana jest do końców tych widełek. Na linkę tę nawleczone są kulki zwane koralami lub inaczej mówiąc raksklotami. Linka z raksklotami jest także na okuciu. Miejsce styku gafla z masztem przy postawionym żaglu jest stałe (tzn. na określonej wysokości) i zabezpieczone blachą nabitą na drewno masztu, a miejsce styku na szponie może być obite skórą. Szpona ma także uchwyty do zamocowania gardafału (fału gafla) oraz rogu żagla gaflowego zwanego rogiem gaflowym.

    Blindgafel, watersaling - rozpórka stosowana na niektórych żaglowcach, oparta prostopadle o bukszpryt, zwiększająca kąt działania waterbaksztagu na bukszpryt, a przez to zwiększająca jego usztywniające działanie. Stosowana jest przy dłuższych bukszprytach lub wąskich dziobach.Diametralna – umowna linia łącząca dziób i rufę jednostki pływającej, położona w płaszczyźnie symetrii jednostki. Diametralna nie posiada określonej wysokości w tej płaszczyźnie, za to jest równoległa do horyzontu. Służy do wyznaczania kierunków względem kadłuba jednostki, np. kierunku wiatru lub położenia kątowego obiektów poza jednostką.

    Wolny koniec gafla jest nazywany w odróżnieniu od zakończeń większości innych drzewc, nie topem, czy nokiem, lecz pikiem. Pik gafla posiada okucie do zamocowania rogu żagla gaflowego zwanego rogiem pikowym, oraz pikfału. Jeśli jednostka posiada nad gaflem jeszcze jeden żagiel, to na piku znajduje także blok szybrowy szota topsla.

    Jacht żaglowy, SY, s/y lub s. y. (ang. sail yacht) – jednostka pływająca wykorzystywana do celów sportowo-turystycznych, której głównym lub jedynym napędem są żagle . Wśród jednostek o napędzie żaglowym jest jednostką o pośredniej wielkości pomiędzy małą żaglówką a dużym żaglowcem. Przyjmuje się, że granicą pomiędzy jachtem żaglowym a żaglowcem jest długość jednostki 24 m (co wynika pośrednio z Międzynarodowych Przepisów o Zapobieganiu Zderzeniom na Morzu).Odmiana ożaglowania gaflowego, z gaflem prawie pionowym, co daje (w stosunku do tradycyjnego ożaglowania gaflowego) większą smukłośc. Żagiel jest usztywniony pełnymi listwami.

    Żagiel nad gaflem to topsel, a więc licząc masztami od dziobu jednostki są to: foktopsel, grottopsel, bezantopsel. Żagiel pod gaflem to główny żagiel danego masztu, czyli po prostu: fok, grot, bezan.

    W odmianie ożaglowania gaflowego - ożaglowaniu guari gafel jest podciągnięty niemal pionowo do góry, a jego długość jest prawie taka sama jak masztu (który jest jednak trochę niższy). Istnieje również gafel żebrowy, tzw. szprajsgafel (in. wishbone), czyli gafel podwójny, stosowany przy ożaglowaniu żebrowym. Składa się z dwóch symetrycznych, wygiętych w pałąk drzewc, biegnących po obu stronach żagla i stykających się z sobą (za żaglem) nokami. Pozwala on na dodatkowe stawianie sztaksli nad gaflem. Przykładem żaglowca noszącego ten typ ożaglowania jest szkuner sztakslowy SY Zawisza Czarny.

    Szot – lina olinowania ruchomego służąca do ustawiania rogu szotowego żagla najkorzystniej względem kierunku wiatru. Szot jest liną do obsługi pracującego żagla, biegnącą od żagla w dół do pokładu, w kierunku rufy. Najczęściej jako szoty wykorzystuje się miękkie bawełniane liny.Sztaksle – są to żagle rozpinane na sztagach żaglowca. W przeważającej większości przypadków są to żagle trójkątne. Na jednym sztagu wisi zazwyczaj tylko jeden sztaksel. Zazwyczaj sztaksle nie posiadają własnych drzewc.

    Obecność gafla może wiązać się z utrudnieniami podczas manewrowania i wymaga większych kwalifikacji od załogi. Na mniejszych jednostkach nie jest on prowadzony przy pomocy żadnego olinowania, przez co nie ma możliwości zmiany jego kąta wychylenia względem diametralnej. Może wiązać się to z uszkodzeniem takielunku podczas np. zwrotu przez rufę. Aby tego uniknąć na większych jednostkach stosuje się gaje, którymi reguluje się jego wychylenie w zależności od kursu względem wiatru.

    Ożaglowanie żebrowe – typ ożaglowania charakteryzujący się tym, że grot ma kształt trójkąta obróconego wierzchołkiem ku dołowi; nie ma bomu, a gafel jest podwójny i wygięty na kształt żeber. Powierzchnia grota układa się wewnątrz wygiętego i rozwidlonego gafla, który nosi nazwę szprajsgafla.Bezan, ang. mizzen - nazwa tylnego żagla na jednostce żaglowej, co najmniej dwumasztowej, pod warunkiem, że jest to ożaglowanie skośne (suche) - np. na jolu, keczu, barkentynie, czy barku. Na brygantynie tylny maszt to zwykle grotmaszt, podobnie na brygu.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • blindgafel
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Jerzy W. Dziewulski: Wiadomości o jachtach żaglowych. Warszawa: Alma-Press, 2008, s. 358-359. ISBN 978-83-7020-358-0.




  • Warto wiedzieć że... beta

    Gaja – element olinowania ruchomego. Lina służąca do zmiany położenia w płaszczyźnie poziomej drzewc takich jak gafel lub bom. Jej pełne nazewnictwo pochodzi od połączenia z nazwą elementu, którym porusza np. gafelgaja. Występuje również przy innych elementach jak np. żurawiki (szlupgaja).
    Top (ang. szczyt, wierzchołek) – wolny, górny koniec pionowych drzewc w omasztowaniu żaglowca, tj. masztów. Top masztu drewnianego zakończony jest jabłkiem.
    Szprajsgafel, wishbone – gafel specjalnego kształtu; składa się z dwóch wygiętych drążków łączących się ze sobą na noku i pięcie.
    Gardafał, gafelfał, fał gafla – element olinowania ruchomego występujący na jednostkach z ożaglowaniem gaflowym. Służy do stawiania i zrzucania żagla gaflowego poprzez zmianę wysokości przymasztowego końca gafla. Gardafał mocowany jest do gardy gafla.
    Pikfał – element olinowania ruchomego występujący przy ożaglowaniu gaflowym. Fał ten mocowany jest do piku gafla zazwyczaj przez wodzik (prowadnicę). Przy żaglu występuje w parze z gardafałem. Podczas stawiania ożaglowania w pierwszej kolejności wybierany jest pikfał, aby unieść nok gafla, a następnie oba pikfał i gardafał.
    Drzewce – element omasztowania w żeglarstwie. Służą do utrzymywania oraz manewrowania ożaglowaniem jednostki pływającej. To m. in.: maszt, bom, gafel, reja, salingi, bukszpryt, wystrzał. Wykonywane są ze stopów aluminium, stali, wbrew nazwie coraz rzadziej z drewna. Można wyróżnić dwie kategorie drzewc: stałe oraz ruchome.
    Grot – najważniejszy żagiel na dowolnej jednostce pływającej o napędzie żaglowym. Może być to żagiel największy na jednostce, żagiel podstawowy dla danego typu takielunku, lub choćby jedyny. Od nazwy tego żagla nazywane są powiązane z nim: maszty, liny i inne żagle.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.022 sek.