• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Gaetano Donizetti



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Anna Boleyn (wł. Anna Bolena) – opera seria z muzyką Gaetana Donizettiego i librettem Felice Romaniego, skomponowana i wystawiona po raz pierwszy w 1830 r. w Mediolanie. Była 26. utworem scenicznym Donizettiego i przyniosła mu pierwszy wielki sukces.Kantata – niesceniczna forma muzyki wokalno-instrumentalnej; najczęściej rozbudowana, wieloodcinkowa; wykorzystująca różne gatunki tekstów literackich, mające różne funkcje. Ukształtowała się, podobnie jak oratorium i opera, na początku epoki baroku. Była szczególnie popularna w XVII i XVIII wieku (A. Scarlatti, G. P. Telemann, J.S. Bach).

    Domenico Gaetano Maria Donizetti (ur. 29 listopada 1797 w Bergamo, zm. 8 kwietnia 1848 tamże) – kompozytor włoski I poł. XIX w.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Gaetano był jednym z sześciorga dzieci Andrei, dozorcy domu, w którym mieszkali oraz Dominiki z domu Nava – szwaczki.

    W 1805 r. jako ośmioletnie dziecko zaczął uczęszczać na Muzyczne Kursy Dobroczynne, prowadzone przez Johanna S. Mayra, na których pozostawał przez dziesięć lat, zyskując sympatię i uznanie nauczyciela. Mayr towarzyszył mu przez całe życie, będąc jego protektorem i przyjacielem. To dzięki staraniom Mayra, który zdawał sobie sprawę z talentu Gaetana, mógł on rozpocząć naukę w sławnym Liceo Filharmonico w Bolonii (dzisiejsze Konserwatorium im. G.-B. Martiniego), którego dyrektorem był Stanislao Mattei. Stypendium przyznane przez Towarzystwo Dobroczynne zapewniło mu spokojny codzienny byt. W liceum Donizetti otrzymał gruntowne wykształcenie muzyczne. Podczas pobytu w Bolonii w 1816 r., napisał swoją pierwszą operę Pigmalion, opartą na starogreckim micie o rzeźbiarzu zakochanym w swoim posągu (została wystawiona dopiero w 1960 w Bergamo). Zainteresowania kompozytora nie kończyły się na operze. Pisał także utwory symfoniczne, kościelne i kameralne. Pierwszy kwartet smyczkowy skomponował dla amatorskiego zespołu w latach 1818/1819. Ogółem napisał 19 kwartetów i 3 kwintety.

    Córka pułku (fr. La fille du régiment, wł. La figlia del reggimento) opera komiczna w dwóch aktach Gaetano Donizettiego. Libretto: Jules-Henry Vernoy de Saint-Georges, Jean-Francois Bayard. Powstała na zamówienie paryskiej Opery Komicznej pod tytułem Maria jako 61. opera Donizettiego. Premiera, już przemianowanej na "Córkę pułku" sztuki odbyła się 11 lutego 1840 r. Początkowo spotkała się ze sporą niechęcią publiczności, głównie za sprawą recenzji Berlioza, który zarzucił Donizettiemu przeniesienie do partytury wcześniejszych jego utworów. Po odpowiedzi Donizettiego na stawiane mu zarzuty sztuka została nie tylko zaakceptowana, ale cieszyła się niezmiennym powodzeniem przez ponad rok. W październiku 1840 roku została wystawiona w mediolańskiej La Scali (libretto na język włoski przetłumaczył Castilio Bassi). W stosunku do francuskiej wersji zmieniona została orkiestracja, mówione dialogi zastąpiono recytatywem i usunięto niektóre fragmenty eksponujące humorystyczne sceny (np. aria Markizy z I aktu, nauka śpiewu z II aktu). Polska prapremiera odbyła się w Warszawie w 1846 r., z tekstem przetłumaczonym przez: Tadeusza Kuczyńskiego, Mirosława Łebkowskiego i Stanisława Wernera.Napój miłosny (L’elisir d’amore) – opera komiczna w 2 aktach z librettem Felice Romani i muzyką Gaetano Donizettiego

    W 1818 r. Donizetti nawiązał kontakt z Bartolomeo Merellim, kolegą ze szkoły Mayra, który przekazał mu libretto do dwuaktowej opery semiseria Henryk Burgundzki. Została ona wystawiona w Wenecji, odnosząc sukces. Dzięki temu Donizetti podpisał kontrakt na następne opery z sycylijskim impresario Paolo Zanclą. Niestety, ani Szaleństwo karnawałowe czyli Mówiący portret, ani Cieśla łotewski czyli Piotr Wielki, car Wszechrosji, ani też Wesele w willi nie miały większego powodzenia. Spowodowało to dwuletnią przerwę w pisaniu oper. Donizetti zajął się tworzeniem kompozycji wokalnych i instrumentalnych.

    Biblioteka Narodowa Korei – biblioteka narodowa Korei Południowej znajdująca się w Seulu. Powstała w 1945 roku. Jej zbiory liczą ponad 11 milionów woluminów (2018), w tym ponad milion zagranicznych książek. Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

    W 1821 r. przyjechał do Rzymu z listem polecającym od Mayra, do librecisty Jacopo Ferretiego, który wprowadził go w świat artystyczny miasta. Tam też pracował nad swoją dziewiątą operą do libretta Merelliego. Była to opera seria w dwóch aktach pod tytułem Zoraida z Grenady, dzięki której wkroczył w główny nurt włoskiej twórczości operowej. Premiera odbyła się w 1822 r. w Teatro Argentina.

    Neapol (wł. Napoli, j. neapolitański Nàpule, łac. Neapolis z gr. he nea polis, dosł. nowe miasto) – miasto w południowych Włoszech w rejonie Kampania, którego jest stolicą, a także ośrodkiem administracyjnym prowincji Neapol. Założony przez Greków jako Partenope.Ludwik Filip I (ur. 6 października 1773, zm. 26 sierpnia 1850) – król Francuzów (Roi des Français), ostatni monarcha Francji z rodu Burbonów. Panował w latach 1830–1848.

    W Rzymie spędził cztery miesiące, nawiązując kontakt z impresario i dyrektorem teatrów muzycznych Domenico Barbają, z którym podpisał umowę na operę do wystawienia w Neapolu. Wyjechał tam i oprócz pisania oper, komponował kantaty, a także asystował Rossiniemu w przygotowaniu oratorium Atalia mistrza Mayra. Powstały opery Cyganka – ciesząca się dużym powodzeniem oraz List anonimowy – również gorąco przyjęty. W 1822 r. podpisał kontrakt na operę w słynnej La Scali w Mediolanie. Zaczął tam współpracę z librecistą Felice Romani, który w efekcie napisał dla niego dziewięć librett. Opera Klara i Serafina czyli Piraci poniosła porażkę i tym sposobem La Scala zamknęła swoją scenę przed Donizettim na osiem długich lat. Zdeprymowany kompozytor wrócił do Rzymu.

    Messa da Requiem - msza żałobna skomponowana przez Gaetano Donizettiego w 1835 roku z okazji śmierci Vincenzo Belliniego.Kontrapunkt (z łaciny punctus contra punctum, w dosłownym tłumaczeniu: nuta przeciw nucie) – technika kompozytorska, która polega na prowadzeniu kilku niezależnych linii melodycznych (polifonia) zgodnie z określonymi zasadami harmonicznymi i rytmicznymi. Kontrapunkt można podzielić na kontrapunkt ścisły (kanon) i swobodny (m.in. fuga). W drugim, węższym znaczeniu jest określeniem dla głosu współdziałającego z tematem.

    W 1823 przebywał w Neapolu, gdzie napisał kantatę i dwie opery Alfred Wielki oraz Szczęśliwe oszukanie, które niestety nie cieszyły się powodzeniem. Natomiast Nauczyciel w kłopotach do libretta Ferrietiego, wystawiony w Teatro Valle, odniósł ogromny sukces.

    Po kiepskim przyjęciu Emili z Liverpoolu, wystawionej w Teatro Nuovo, nastąpiła półtoraroczna przerwa w twórczości operowej kompozytora, spowodowana zamknięciem teatrów rzymskich i neapolitańskich.

    Podczas pobytu w Rzymie Donizetti zakochał się w 17-letniej córce adwokata Vassellego, Virginii. Napisał dla niej scherzo na skrzypce i fortepian, duet na dwa soprany. Oświadczył się, lecz na razie rodzice nie wyrazili zgody na małżeństwo. Nie była to jednak definitywna odmowa, chodziło raczej o brak stabilizacji finansowej kompozytora. Z tego powodu Donizetti podpisał kontrakt na trzy lata z Barbają, w którym zobowiązał się do komponowania czterech oper rocznie. Dzięki temu kontraktowi rok później Donizetti wziął ślub z Virginią.

    Bergamo – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lombardia, w prowincji Bergamo. Dawna nazwa miejscowości to Bergomum.Gioachino Antonio Rossini albo Gioacchino Antonio Rossini, (ur. 29 lutego 1792 w Pesaro, zm. 13 listopada 1868 w Passy, obecnie. XVI dzielnica Paryża) – włoski kompozytor, twórca 39 oper.

    Na uwagę zasługuje jednoaktowa farsa Stosowności i niestosowności teatralne, do której kompozytor sam napisał tekst – było to niespotykane jak na ówczesne czasy zjawisko. Opera była ciętą satyrą na ówczesny teatr; wystawiona w Teatro Nuovo odniosła duży sukces.

    W 1829 r. urodził się pierwszy syn kompozytora, który umarł niedługo po porodzie, podobnie zresztą jak dwoje następnych dzieci. Donizetti wystawiał opery w Rzymie, Neapolu, Mediolanie. Powstała Anna Boleyn, ciesząca się ogromnym powodzeniem, zapewniając autorowi wielkie uznanie.

    Libretto (wł. książeczka) – tekst stanowiący podstawę dzieł sceniczno-muzycznych, takich jak opera, operetka, kantata, musical czy balet.Peter Bander van Duren, wcześniej Hans Peter Bander (ur. 30 lipca 1930 w Kolonii, zm. 21 kwietnia 2004 w Londynie) – brytyjski nauczyciel i wykładowca akademicki specjalizujący się w psychologii. Autor, redaktor i wydawca książek z dziedziny psychologii, heraldyki i falerystyki.

    Znaczącym wydarzeniem stało się napisanie opery komicznej w dwóch aktach Napój miłosny do libretta Romaniego, na zamówienie mediolańskiego Teatro della Canobbiana. Wystawiona w 1832 r. odniosła ogromny sukces. Mimo wielu scen komicznych, opera zawierała element zadumy nad ludzkimi słabościami i namiętnościami, z przepiękną arią Nemorina Ukryta łza wzruszającą ekspresją, zapadając głęboko w pamięć słuchacza.

    Łucja z Lamermooru – opera tragiczna w stylu bel canto w trzech aktach z muzyką Gaetana Donizettiego i librettem Salvatora Cammarano, opartym na powieści Waltera Scotta Narzeczona z Lamermooru.Sir Walter Scott (ur. 15 sierpnia 1771 w Edynburgu, zm. 21 września 1832 w Abbotsford) − szkocki powieściopisarz i poeta.

    W 1834 r. Donizetti otrzymał nominację na profesora kontrapunktu i kompozycji Królewskiego Konserwatorium w Neapolu. Było to ogromne wyróżnienie, które poza prestiżem dało kompozytorowi stały dochód. Zaraz po tym otrzymał od Rossiniego zaproszenie do Paryża, gdzie miał napisać operę dla Teatru Wielkiego.

    Podczas poszukiwań tematu do następnej opery, natrafił na powieść Waltera Scota pod tytułem Narzeczona z Lammermoor (ang. The Bride of Lammermoore). Na podstawie tej książki Salvatore Cammarano napisał libretto. Dwuaktowa opera seria Łucja z Lammermoor zapisała się w historii muzyki operowej jako jedno z największych dzieł. Wystawiona została w 1835 r. w Teatro San Carlo. Łucja z Lammermoor do dziś zachwyca nie tylko pięknem muzyki, ale i wstrząsa siłą dramatycznego napięcia. Jednym z najbardziej poruszających fragmentów opery jest scena obłędu Łucji.

    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.

    Kiedy umarł Vincenzo Bellini w 1835 r., Donizetti napisał na jego cześć mszę żałobną Messa da Requiem na sola, chór i orkiestrę, która – obok oper – stała się jednym z jego najwybitniejszym dzieł. Do wykonania tego utworu doszło w kościele w Bergamo w 1870 r.

    W tym samym 1835 r. zmarł ojciec, a dwa miesiące później matka kompozytora. Do nieszczęść doszła jeszcze śmierć nowo narodzonej córeczki i choroba Virginii. Przyznanie mu przez króla Ludwika Filipa krzyża kawalerskiego Legii Honorowej było jedynym miłym akcentem w tym czasie.

    Vincenzo Salvatore Carmelo Francesco Bellini (ur. 3 listopada 1801 w Katanii na Sycylii, zm. 23 września 1835 w Puteaux koło Paryża) – włoski kompozytor operowy szkoły neapolitańskiej.Oratorium – wielka forma muzyczna wokalno-instrumentalna wykonywana początkowo w kościele, a obecnie zazwyczaj na estradzie koncertowej. W wykonaniach oratorium biorą udział: śpiewacy - soliści, chór i orkiestra. Epickie fragmenty recytuje narrator (testo, historicus), czasem rolę tę przejmuje chór. Oratorium zbliżone jest do opery, lecz pozbawione jest akcji scenicznej, a jego tematyka najczęściej jest religijna: kompozytorzy katoliccy zazwyczaj wybierali tematy z życia świętych, natomiast w krajach protestanckich treścią librett oratoriów zazwyczaj były motywy biblijne. U schyłku XVIII w. pojawiać zaczęły się też tematy świeckie, choć należą one do rzadkości. Szczególnym gatunkiem oratorium jest pasja - oratorium opowiadające mękę Chrystusa i wydarzenia ją poprzedzające.

    30 lipca 1837 zmarła jego 28-letnia żona, co spowodowało rozpacz kompozytora. Nie otrzymał także nominacji na dyrektora Konserwatorium, na którą liczył. W tej sytuacji postanowił opuścić Neapol i udał się do Paryża. Tam wystawił operę komiczną Córka pułku, a także Faworytę – grand operę w czterech aktach, która zaliczana jest do arcydzieł tego gatunku. Była to 63. opera kompozytora i najwybitniejsze jego dzieło od czasów Łucji.

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Opera seria, czyli opera poważna – jeden z dwóch podstawowych gatunków opery, obok opery komicznej. Jej powstanie jest związane ze ośrodkiem szkoły neapolitańskiej. W operze seria muzyka dominuje nad słowem, zawiera ona liczne arie, pieśniowe cavatiny, ensemble, chóry.

    Podczas pobytu w Wiedniu wystawił Lindę z Chamounix, która podbiła naddunajską stolicę. Kompozytor stał się najpopularniejszą postacią wiedeńskiego życia artystycznego.

    Następna opera komiczna skomponowana w rekordowym tempie, bo w ciągu 10 dni – Don Pasquale – została wystawiona w Paryżu w 1843. Jej ogromny sukces był też w dużej mierze zasługą wielkich wykonawców operowych: Giulietta Grisi, Giovanni hrabia di Candia, Luigi Lablache, czy Antonio Tamburinii. Opera nie potrzebowała dużo czasu, aby podbić świat.

    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Pietro Antonio Domenico Trapassi, lepiej znany pod pseudonimem Metastasio, (3 stycznia 1698 - 12 kwietnia 1782) był włoskim pisarzem i poetą.

    W 1845 r. uporczywe bóle głowy oraz ogólne osłabienie coraz bardziej dokuczały kompozytorowi. Zaczęły pojawiać się pewne oznaki zaburzeń umysłowych. Siostrzeniec umieścił go szpitalu dla umysłowo chorych w Ivry pod Paryżem. Kompozytor był tam w rzeczy samej więziony i dopiero interwencja barona de Lannoy u Giuseppe Donizettiego spowodowała, że po 16 miesiącach opuścił szpital. Został tymczasowo ulokowany w apartamencie w Paryżu, gdzie mogli odwiedzać go przyjaciele. Następnie został przewieziony do Bergamo, gdzie po wylewie krwi do mózgu 8 kwietnia 1848 r. zmarł. W pogrzebie uczestniczyli liczni przyjaciele, chcący oddać cześć wielkiemu kompozytorowi.

    Teatro alla Scala – najsłynniejsza scena operowa w Mediolanie i we Włoszech i jedna z najsłynniejszych na świecie. Gmach teatru zaprojektował w latach 1776–1778 architekt Giuseppe Piermarini. Na podstawie jego planów, w ciągu dwóch lat powstał gmach z klasycystyczną fasadą. W teatrze mieściło się ponad 3000 widzów, iluminowany był tysiącem świec, posiadał 5 wieńców lóż, z których każda była inna. Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

    Odznaczony papieskim Orderem Złotej Ostrogi oraz Legią Honorową.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Paryż (fr. Paris) – stolica i największa aglomeracja Francji, położona w centrum Basenu Paryskiego, nad Sekwaną (La Seine). Miasto stanowi centrum polityczne, ekonomiczne i kulturalne kraju. Znajdują się tu liczne zabytki i atrakcje turystyczne, co powoduje, że Paryż jest co roku odwiedzany przez ok. 30 milionów turystów.
    Johann(es) Simon Mayr, wł. Giovanni Simone Mayr (ur. 14 czerwca 1763 w Mendorf koło Altmannstein, zm. 2 grudnia 1845 w Bergamo) – kompozytor pochodzenia niemieckiego osiadły we Włoszech, autor oper w stylu włoskim, pedagog muzyczny (jego słynnym uczniem był Gaetano Donizetti, autor oper w stylu bel canto).
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Narzeczona z Lammermoor (ang. The bride of Lammermoor) – powieść historyczna Waltera Scotta wydana w 1819 w Edynburgu, w trzeciej części Tales of My Landlord; powieść na język polski przetłumaczyła Krystyna Tarnowska (1961).
    Opera semiseria (opera półpoważna) to gatunek pośredni między operą seria a dramma giocoso, zawierający elementy opery buffa. Najczęściej jest to opera poważna z elementami komicznymi, np. charakter komiczny może mieć któraś z postaci. Opery semiseria kończą się zawsze szczęśliwie dla ich protagonistów.
    Wiedeń (niem. Wien, dialekt Wean) – stolica i największe miasto Austrii. Znajduje się w północno-wschodniej części kraju, nad Dunajem. Jest miastem statutarnym, tworząc jednocześnie odrębny kraj związkowy.
    Opera (wł. "dzieło") – sceniczne dzieło muzyczne wokalno-instrumentalne, w którym muzyka współdziała z akcją dramatyczną (libretto). Istotą tego gatunku muzycznego jest synteza sztuk, czyli połączenie słowa, muzyki, plastyki, ruchu, gestu oraz gry aktorskiej. Podobnie jak i balet, wywodzi się z włoskich, renesansowych maskarad karnawałowych, które przerodziły się w widowiska dramatyczne. Opera składa się z aktów, które podzielone są na sceny.

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.234 sek.