• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Głaz narzutowy



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Eratyk o ograniczonym znaczeniu wskaźnikowym – głaz narzutowy możliwy do jednoznacznego oznaczenia, jeśli chodzi o jego pochodzenie, różniący się jednak od eratyku przewodniego tym, że posiada więcej niż jeden obszar macierzysty i (lub) obszar ten zajmuje stosunkowo dużą powierzchnię.Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.
    Głaz Mszczonowski
    Granitowy głaz narzutowy przed wejściem do Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie
    Głaz narzutowy na warszawskich Sadach Żoliborskich (nieopodal skrzyżowania ul. Broniewskiego i ul. Elbląskiej).

    Głaz narzutowy, eratyk, narzutniak (z łac. errare – błądzić) – fragment skały litej, przyniesiony przez lądolód.

    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Żwir – okruchowa skała osadowa o luźnej postaci, złożona z różnych skał i minerałów o średnicy większej niż 2 mm, do nawet kilku centymetrów.

    Spis treści

  • 1 Informacje ogólne
  • 2 Zastosowanie głazów narzutowych
  • 3 Głazy narzutowe na świecie
  • 4 Głazy narzutowe w Polsce
  • 5 Zobacz też
  • 6 Bibliografia
  • 7 Przypisy
  • Informacje ogólne[]

    Obszary północnej i środkowej Polski pokryte są tworami polodowcowymi – składają się na nie głazy, żwirowiska, piaski, mułki, różne gliny i iły. Obok całkowicie zwietrzałych skał moreny zawierają też materiał grubszy – zaokrąglone bryły i wielkie bloki często o objętości wielu metrów sześciennych. Część z nich uległa zniszczeniu, jednak te utworzone ze skał odporniejszych zachowały się do naszych czasów.

    Wojciech Jaroszewski (ur. 3 lutego 1935 roku w Poznaniu, zm. 24 grudnia 1993 roku w Warszawie) – polski geolog, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego, znawca Tatr, działacz turystyczny. Wnuk Tadeusza Smoluchowskiego – polskiego chemika i alpinisty.Kra lodowcowa (porwak lodowcowy) – to wielki kompleks skał plastycznych lub sypkich (do wielkości kilku kilometrów) wyrwany z podłoża w czasie ruchu lądolodu i przeniesiony na olbrzymie niekiedy odległości (kilkuset kilometrów i więcej).

    Podobne twory znajdują się na obszarze Niemiec, północnej Francji, Wielkiej Brytanii, Kanady, północnej części Stanów Zjednoczonych, czyli wszędzie tam, gdzie dotarł plejstoceński lądolód. Eratyki spotyka się również na obszarach, które były pokryte przez lodowce górskie.

    Głazy narzutowe są różnie zachowanym, wyselekcjonowanym materiałem skalnym o dużej wytrzymałości i odporności na działanie czynników klimatycznych. Zbudowane są przeważnie z granitów, amfibolitów, gnejsów, migmatytów, porfirów, kwarcytów.

    Kamień świętego Wojciecha, Diabelski Kamień (niem. Teufelstein) – granitowy głaz narzutowy znajdujący się przy południowej granicy Wdeckiego Parku Krajobrazowego, około 0,5 km od stacji kolejowej w Leosi. Pierwsza nazwa pochodzi od legendy, według której święty Wojciech z tego miejsca wygłosił jedno ze swoich kazań w czasie misji chrystianizacyjnej do Prus. Według innej legendy diabeł przenosił głaz, aby przegrodzić nim nurt Wdy, lecz nie zdążył przed świtem i musiał pozostawić go w tym miejscu (kilkaset metrów od rzeki). Głaz granitowy jest pomnikiem przyrody nieożywionej o obwodzie 24,5 m, szerokości 8,8 m i wysokości 3,8 m.Głaz Tempelburg – pomnik przyrody, granit, największy na terenie gminy Czaplinek głaz narzutowy. Położony jest w odległości ok. 5 km na południe od centrum Czaplinka, pomiędzy miejscowościami: Pławno i Cichorzecze. Leży przy drodze będącej przedłużeniem ul. Kamiennej w Czaplinku. Jest bardzo prawdopodobne, że nazwa tej ulicy (wzorowana na nazwie przedwojennej) pochodzi właśnie od tego głazu.

    Głazy narzutowe są zbierane na polach oraz eksploatowane z moren kamienistych np. okolic Suwałk.

    Niekiedy pojęcie eratyk jest utożsamiane również z bliskim pojęciem porwak lodowcowy, które jednak dotyczy skał plastycznych lub sypkich o znacznych wymiarach. Głazy narzutowe często są też składnikami większej kry lodowcowej (porwaka lodowcowego).

    Migmatyt – skała ultrametamorficzna powstająca na pograniczu magmatyzmu i metamorfizmu katazonalnego, wykazująca foliację, zbudowana głównie z kwarcu, skaleni i biotytu, z domieszkami innych minerałów. Występuje razem z gnejsami i granitami, w Polsce – w Sudetach oraz w Tatrach Zachodnich.Pomnik przyrody – prawnie chroniony twór przyrody, szczególnie cenny ze względów naukowych, zabytkowych, kulturowych i innych.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.
    Zalew Kamieński (do 1945 niem. Kamminer Bodden lub Camminer Bodden) – zalew na Dziwnie w okolicy Kamienia Pomorskiego, z trzecią co do wielkości wyspą w Polsce – Wyspą Chrząszczewską; na północnym wschodzie, u ujścia Dziwny do Bałtyku w okolicy Dziwnowa, tworzy Zatokę Wrzosowską, po stronie zachodniej jezioro Koprowo z łączącą Lewieńską Strugą, natomiast na południe od Kamienia rozciąga się Zatoka Cicha.
    Ehalkivi (także Ehakivi, Linnukivi, Veljastekivi) − największy głaz narzutowy Europy. Zbudowany jest z granitu pegmatytowego. Mieści się on nad brzegiem Bałtyku, na półwyspie Letipea w Estonii. Jego nazwa oznacza w języku estońskim blask słońca. W 1937 otrzymał status pomnika przyrody.
    Skandynawia – region północnej Europy, obejmujący kraje: Szwecję, Norwegię oraz Danię. Obejmuje część z krajów nordyckich.
    Muł (szlam) – niezlityfikowana skała klastyczna, tworząca się w naturalnych zbiornikach wodnych, zbudowana z mieszaniny pyłu i iłu o różnym składzie mineralnym (ziarna o średnicy od 0,01 do 0,1 milimetra) z dodatkiem substancji organicznych. Muł zlityfikowany nosi nazwę mułowca, gdy zaś diageneza doprowadzi do powstania oddzielności łupkowej, mówimy o łupku mulastym.
    Serra da Estrela – góry zrębowe na Półwyspie Iberyjskim, najwyższe pasmo gór w kontynentalnej części Portugalii, położone w północno-środkowej część tego kraju, stanowi przedłużenie gór Kastyliskich, ulokowane pomiędzy dolinami rzek Mondego i Zêzere. Najwyższym szczytem tego pasma jest Torre (Malhão da Estrêla) (1993 m n.p.m.). Najwyższym szczytem Portugalii jest stratowulkan Pico na Azorach (2351 m n.p.m.)
    Glina – pod kątem genezy, jest to ilasta skała osadowa, powstała najczęściej w okresie czwartorzędu w wyniku nagromadzenia osadów morenowych (skały ilaste starsze niż czwartorzędowe nazywane są najczęściej iłami). Jest to zatem skała złożona z minerałów ilastych, kwarcu, skaleni, substancji koloidalnych, może zawierać okruchy innych skał oraz substancje organiczne (humus, korzenie, bituminy).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.046 sek.