• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Gąsienicowa Turnia

    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Mylna Kotlinka – najwyższe piętro Doliny Zielonej Gąsienicowej w polskich Tatrach Wysokich. Jest to kocioł lodowcowy usytuowany poniżej Grani Kościelców i wschodniej grani Świnicy, tworzących jego wschodnie i południowe obramowanie. Od północnej strony opada do Zadniego Koła.
    Tatry Wysokie (słow. Vysoké Tatry, niem. Hohe Tatra, węg. Magas-Tátra) – najwyższa część Tatr o charakterze alpejskim, rozciągająca się pomiędzy Tatrami Zachodnimi od strony zachodniej oraz Tatrami Bielskimi od strony północno-wschodniej. W linii prostej odległość między granicznymi przełęczami wynosi ok. 16,5 km, zaś ściśle wzdłuż grani głównej ok. 26 km. Tatry Wysokie zajmują obszar około 340 km² (czyli nieco mniej niż Tatry Zachodnie), z czego większość (260 km²) znajduje się na Słowacji.

    Gąsienicowa Turnia (słow. Gąsienicova turnia, niem. Gąsienica-Turm, węg. Gąsienica-torony) – niewybitne, skaliste wzniesienie w wschodniej grani Świnicy w Tatrach Wysokich. Ma cztery wierzchołki o wysokościach w kierunku od zachodu na wschód: 2266 m, 2279 m, 2279 m, 2276 m (Wielka encyklopedia tatrzańska podaje 2280 m). Od sąsiedniej Niebieskiej Turni oddziela je Niebieska Przełączka Wyżnia (2253 m), a od Świnicy Gąsienicowa Przełączka (2260 m), Świnicka Kopa (2298 m) i Świnicka Szczerbina Wyżnia (2295 m).

    Kasprowy Wierch (słow. Kasprov vrch; dawniej Kasprowa Czuba) – szczyt w Tatrach Zachodnich o wysokości 1987 m n.p.m.Świnicka Kopa (2298 m n.p.m.) – niewybitna turnia we wschodniej grani Świnicy w Tatrach Wysokich. Znajduje się pomiędzy głównym, zwornikowym wierzchołkiem masywu Świnicy (oddzielona od niego Świnicką Szczerbiną Wyżnią) a Gąsienicową Turnią (oddzielona od niej Gąsienicową Przełączką). Przez niektórych uważana jest za trzeci wierzchołek Świnicy. Od południowej strony opada urwiskami do Dolinki pod Kołem (górne piętro Doliny Pięciu Stawów Polskich), prowadzi nimi czerwony szlak turystyczny z Kasprowego Wierchu na Zawrat. Północne urwiska Świnickiej Kopy opadają do Mylnej Kotlinki w Dolinie Gąsienicowej.

    Nazwa pochodzi od Doliny Gąsienicowej, nad którą się wznosi. Północne stoki Gąsienicowej Turni opadają do Mylnej Kotlinki w najwyższym piętrze tej doliny, zaś południowe do polodowcowego kotła Dolinki pod Kołem (górne piętro Doliny Pięciu Stawów Polskich). Górna część tych stoków, zarówno z południowej, jak i północnej strony, to strome ściany, w których znajdują się drogi wspinaczkowe. Stokami południowymi, sporo poniżej wierzchołków, prowadzi czerwony szlak turystyczny z Kasprowego Wierchu na Zawrat.

    Wschodnia grań Świnicy – boczna grań odchodząca w południowo-wschodnim, głównym wierzchołku Świnicy od grani głównej Tatr Wysokich na wschód.Niebieska Przełączka Wyżnia – położona na wysokości 2247 m mała przełączka we wschodniej grani Świnicy w polskich Tatrach Wysokich, między Gąsienicową Turnią (2279 m) a Niebieską Turnią (2258 m) – tuż na zachód od tej ostatniej. Północne stoki spod przełączki opadają do Mylnej Kotlinki w najwyższym piętrze Doliny Zielonej Gąsienicowej, zaś południowe do polodowcowego kotła Dolinki pod Kołem (górne piętro Doliny Pięciu Stawów Polskich). Górna część tych stoków, zarówno z południowej, jak i północnej strony, to strome ściany. Stokami południowymi, sporo poniżej przełęczy, prowadzi czerwony szlak turystyczny z Kasprowego Wierchu na Zawrat.

    Latem pierwszymi znanymi zdobywcami byli Stefania Wieniewska (później Klemensiewiczowa) z Zygmuntem Klemensiewiczem i Romanem Kordysem 1 sierpnia 1907 roku. Zimą pierwszego wejścia dokonali Mariusz Zaruski, Henryk Bednarski, Jerzy Cybulski, Józef Lesiecki, Stefan Mazurkiewicz i Stanisław Zdyb 3 marca 1910 roku.

    Zawrat (słow. Závrat) – wąska przełęcz położona w długiej wschodniej grani Świnicy w Tatrach Wysokich na wysokości 2159 m n.p.m., oddzielająca Zawratową Turnię od Małego Koziego Wierchu, jeden z dwóch skrajnych punktów szlaku Orlej Perci.Wielka encyklopedia tatrzańska – encyklopedia wiedzy o Tatrach (tatrologii). Jest to fundamentalne dzieło znawców Tatr – Zofii Radwańskiej-Paryskiej i Witolda Henryka Paryskiego, którzy przez 60 lat chodzili po Tatrach i zajmowali się ich badaniem. Encyklopedia obejmuje całość problematyki tatrzańskiej. Zawiera wiadomości z topografii Tatr, historii, geografii, przyrody, turystyki, etnografii, geologii, taternictwa, a także zdjęcia, rysunki i mapy. Pierwsze książkowe wydanie pojawiło się w 1995, potem było jeszcze wznawiane w 2004. Obydwa wydania pojawiły się z 3 wersjami okładki: płótno, skóra i półskórek. Wydanie z 2004 ma 1553 strony. Encyklopedia wydana została w Poroninie przez Wydawnictwo Górskie. Ponadto wyszła wersja multimedialna na płycie CD-ROM. Zawierała ona łącznie ok. 6000 haseł, 1200 grafik (w tym panoramy), a także nagrania gwary i muzyki górali polskich i słowackich oraz 60 interaktywnych map graniowych.

    Z rzadkich roślin na Gąsienicowej Turni występuje ukwap karpacki – gatunek w Polsce występujący tylko w Tatrach i to na niewielu stanowiskach.

    Przypisy

    1. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
    2. Orla Perć. Mapa 1:5000. Kraków: Wyd. Kartograficzne Polkart Anna Siwicka, 2005/2006. ISBN 83-87873-42-X.
    3. Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część I. Liliowe – Mały Kościelec. Warszawa: Sport i Turystyka, 1951.
    4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
    Henryk Bednarski (ur. 11 grudnia 1882 w Płocku, zm. 29 maja 1945 w Traunstein) – polski taternik, ratownik TOPR, narciarz i instruktor narciarski.Dolina Pięciu Stawów Polskich (słow. dolina Piatich Poľských plies, niem. Tal der Polnischen Fünf Seen, węg. Lengyel-Öt-tó völgy) – dolina w polskich Tatrach Wysokich.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Ściana górska – zwykle stromy, bardzo stromy (urwisko), pionowy lub nawet przewieszony (przewieszka) stok góry o podłożu skalnym lub lodowcowym o w miarę jednolitej wystawie, będący jedną z największych formacji terenowych rozpoznawanych we wspinaczce. Ściana górska może mieć wiele setek metrów wysokości, ale wspinacze tą nazwą określają także znacznie mniejsze, ledwie kilkunastometrowe skałki lub ostańce.
    Ukwap karpacki (Antennaria carpatica) – gatunek rośliny z rodziny astrowatych. Po raz pierwszy został znaleziony i opisany w Tatrach przez Görana Wahlenberga (1780–1851), który jako pierwszy opisał rośliny Tatr.
    Gąsienicowa Przełączka (słow. Gąsienicova štrbina, niem. Gąsienicascharte, węg. Gąsienica-csorba) – znajdująca się na wysokości 2265 m n.p.m. niewielka przełączka we wschodniej grani Świnicy w polskich Tatrach Wysokich. Znajduje się pomiędzy Świnicką Kopą (2298 m) a Gąsienicową Turnią (2279 m). Zwiedzana bywa z reguły przez taterników przy sposobności wejścia na Świnicę lub Gąsienicową Turnię. Północne stoki spod przełęczy opadają do Mylnej Kotlinki w najwyższym piętrze Doliny Zielonej Gąsienicowej, zaś południowe do polodowcowego kotła Dolinki pod Kołem (górne piętro Doliny Pięciu Stawów Polskich), przebiega nimi nieco poniżej Gąsienicowej Przełączki czerwony szlak turystyczny z Kasprowego Wierchu na Zawrat.
    Niebieska Turnia (2262 m n.p.m.) – turnia we wschodniej grani Świnicy, oddzielona od Gąsienicowej Turni Niebieską Przełączką Wyżnią, a od Zawratowej Turni Niebieską Przełęczą. Jej północne stoki opadają do Mylnej Kotlinki w najwyższym piętrze Zielonej Doliny Gąsienicowej, zaś południowe do polodowcowego kotła Dolinki pod Kołem (górne piętro Doliny Pięciu Stawów Polskich). Górna część tych stoków, zarówno z południowej, jak i północnej strony, to strome ściany, w których znajdują się drogi wspinaczkowe. Turnia jest trudno dostępna (najłatwiej od strony zachodniej z Niebieskiej Przełączki Wyżniej w 10 min), lecz dość często odwiedzana przez taterników. Od strony wschodniej podcięta jest uskokiem o wysokości prawie 40 m, zazwyczaj pokonuje się go przez zjazd na linie.
    Witold Henryk Paryski (ur. 10 września 1909 w Pittsburgh w stanie Pensylwania, USA, zm. 16 grudnia 2000 r. w Zakopanem) – krajoznawca, taternik, przewodnik tatrzański i ratownik TOPR-u, alpinista, działacz ochrony przyrody, absolwent medycyny, autor wielu prac o Tatrach i Podtatrzu. Autor przewodnika taternickiego Tatry Wysokie oraz (razem z żoną Zofią Radwańską-Paryską) Wielkiej encyklopedii tatrzańskiej.
    Świnicka Szczerbina Wyżnia – przełączka we wschodniej grani Świnicy między głównym, zwornikowym, tzw. „turystycznym” wierzchołkiem Świnicy a Świnicką Kopą w Tatrach Wysokich. Przebiega przez nią szlak turystyczny. W zachodnim kierunku przed przełęczą opada spomiędzy obydwu wierzchołków Świnicy do Doliny Walentkowej żleb zwany Żlebem Blatona, przejście przez niego ubezpieczone jest łańcuchem, potem ścieżka prowadzi przez wcięcie skalne zwane Wrótkami.
    Roman Kordys (ur. 23 lutego 1886 we Lwowie, zm. 6 grudnia 1934 w Krakowie) – polski taternik i alpinista, działacz na rzecz turystyki i narciarstwa, prawnik, dziennikarz.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.028 sek.