• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Góry Wałbrzyskie

    Przeczytaj także...
    Rumosz skalny – w geomorfologii zespół luźnych skał frakcji żwirowej i blokowej, zajmujący znaczną powierzchnię i o niejednorodnej genezie. Rumosze skalne mogą tworzyć się wskutek procesów stokowych, zwłaszcza osuwania i odpadania (rumoszami skalnymi są np. piargi – stożki usypiskowe w Tatrach), a także bezpośrednio w procesach wietrzenia (przykładem są np. efekty wietrzenia mrozowego – gołoborza w Górach Świętokrzyskich).Era mezozoiczna, mezozoik – era która rozpoczęła się od wielkiego wymierania pod koniec permu, a skończyła zagładą wielkich gadów, pod koniec kredy (patrz tabelka), znanego jako wymieranie kredowe. Era mezozoiczna trwała dwa razy krócej niż paleozoiczna, bo tylko 170 milionów lat. Dzieli się ją na trzy okresy: trias, jurę i kredę.
    Wałbrzych (niem. Waldenburg, śl-niem. Walmbrig, Walmbrich, czes. Valdenburk, Valbřich) – miasto na prawach powiatu na południowym zachodzie Polski, w województwie dolnośląskim, siedziba powiatu wałbrzyskiego. Miasto leży na Pogórzu Zachodniosudeckim i w Sudetach Środkowych, nad rzeką Pełcznicą, historycznie na Dolnym Śląsku. Dawna stolica województwa wałbrzyskiego. Według danych z 31 grudnia 2011 r. miasto miało 119 955 mieszkańców.

    Góry Wałbrzyskie (332.42, niem. Waldenburger Bergland, też Waldenburger Gebirge) – pasmo górskie w Sudetach Środkowych, w całości w Polsce; najwyższy szczyt – Borowa, 853 m n.p.m.

    Opis[]

    Przebiegają na długości 35 km z północnego zachodu na południowy wschód, od doliny Bobru do doliny Bystrzycy.

    Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. starożytna Viadua, Suevus, łac. średniowiecza Oddera (w Dagome iudex), Odera; łac. renesansowa Viadrus (od 1543)) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).Szczawno-Zdrój (niem. Bad Salzbrunn) – miasto i gmina uzdrowiskowa w województwie dolnośląskim, w powiecie wałbrzyskim, położone w Górach Wałbrzyskich (Sudety Środkowe), leżące na Dolnym Śląsku.

    Położenie[]

    Od południa, poprzez dolinę Leska i Kotlinę Wałbrzyską graniczą z Górami Kamiennymi i Kotliną Kamiennogórską, a od zachodu z Górami Lisimi będącymi grzbietem Rudaw Janowickich. Na północnym zachodzie docierają aż do Gór Kaczawskich. Na północy przechodzą płynnie w Pogórze Wałbrzyskie, a na wschodzie w dolinie Bystrzycy łączą się z Górami Sowimi.

    Pogórze Wałbrzyskie (także Bolkowsko-Wałbrzyskie, niem. Waldenburger Bergland, 332.28) – według podziału fizycznogeograficznego Jerzego Kondrackiego mezoregion wchodzący w skład Pogórza Zachodniosudeckiego. Jest najdalej na północny wschód wysuniętą częścią Pogórza.Borowa (niem. Schwarze-Berg, Schwarzeberg, Schwartzenberg) – najwyższy szczyt Gór Czarnych i całych Gór Wałbrzyskich w Sudetach Środkowych, o wysokości według różnych źródeł 853 lub 854 m n.p.m. . Uważany jest za odrębny masyw lub przypisywany do Rybnickiego Grzbietu. Jest najwyższym (granicznym) punktem w granicach administracyjnych Wałbrzycha.

    Rzeźba terenu[]

    Góry Wałbrzyskie składają się z kilku części. Są to:

  • Masyw Trójgarbu i Krąglaka,
  • Masyw Chełmca,
  • Kotlina Wałbrzyska,
  • Góry Czarne,
  • Rybnicki Grzbiet.
  • Szczyty[]

    Najwyższym szczytem jest Borowa – 853 m n.p.m. (a nie Chełmiec, jak przez wiele lat uważano, który mierzy 851 m). Wybitnymi szczytami są także Chełmiec i Trójgarb, które przez co najmniej kilkadziesiąt dni w roku są widoczne i łatwo rozpoznawalne z odległego o 60 kilometrów w linii prostej Wrocławia.

    Grzbiet górski – obszar położony wzdłuż linii grzbietowej łączący znaczące szczyty i przełęcze danego pasma górskiego (formacji górskiej).Góry Czarne – północno-wschodni człon Gór Wałbrzyskich w Sudetach Środkowych. Obejmują ich wschodnią część. Najwyższy szczyt pasma to Borowa (853 m n.p.m.).

    Budowa geologiczna[]

    Góry Wałbrzyskie leżą na obszarze zewnętrznej, północnej części niecki śródsudeckiej, w której warstwy skalne zapadają ku środkowi (tutaj ku południowi). Zbudowane są ze skał osadowych, głównie piaskowców, zlepieńców i łupków oraz wulkanicznychporfirów, melafirów i ich tufów. Skały te powstały w karbonie i permie. W górnym karbonie powstały złoża węgla kamiennego, a w mezozoikużyłowe złoża barytu. Powierzchnie wysoczyzn pokrywają plejstoceńskie lessy, natomiast zbocza gór plejstoceńskie i holoceńskie rumosze skalne i gliny zboczowe.

    Góry Kamienne (332.43, czes. Meziměstská vrchovina) – pasmo górskie w Sudetach Środkowych wzdłuż granicy polsko-czeskiej. Na wschód od Karkonoszy i Rudaw Janowickich, na południe od Gór Wałbrzyskich i Gór Sowich i na północ od Zaworów i czeskiej części Gór Stołowych.Boguszów-Gorce (Boguszów: niem. Gottesberg; Gorce: niem. Rothenbach) – miasto i gmina w Sudetach, na Dolnym Śląsku, w południowej części województwa dolnośląskiego, w powiecie wałbrzyskim.

    Wody[]

    Teren Gór Wałbrzyskich należy w całości do dorzecza Odry. Oprócz Bobru i Bystrzycy – których tylko niewielkie odcinki znajdują się na granicy Gór Wałbrzyskich – najważniejszymi rzekami są Pełcznica i Lesk. Znajdują się tu także źródłowe odcinki Strzegomki i Nysy Szalonej na północnym zachodzie oraz Ścinawki na południowym wschodzie.

    Podzamcze - najmłodsza spośród dzielnic Wałbrzycha; osiedle mieszkaniowe zbudowane z wielkiej płyty, znajdujące się w północno-zachodniej części miasta. Pierwsze domy, wybudowane w tej dzielnicy zasiedlono w 1976 roku. Obecnie budynki dzielnicy zarządzane są przez trzy spółdzielnie mieszkaniowe oraz szereg wspólnot i zamieszkiwane są przez ponad 32 tysięcy ludzi, co czyni Podzamcze najludniejszą dzielnicą miasta i jedną z najgęściej zaludnionych w Polsce (ok. 25 tysięcy mieszkańców na kilometr kwadratowy).Stare Bogaczowice (do 1945 niem. Altreichenau) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wałbrzyskim, w gminie Stare Bogaczowice.

    Miejscowości[]

    Głównym miastem na tym obszarze jest Wałbrzych, poza tym mniejsze miasta to: Boguszów-Gorce, Szczawno-Zdrój i Jedlina-Zdrój oraz wiele wsi, m.in. Stare Bogaczowice i Czarny Bór.

    Ochrona przyrody[]

  • Obszar Chronionego Krajobrazu Kopuły Chełmca, Trójgarbu i Krzyżowej Góry
  • Dzielnica Wałbrzycha Podzamcze (po lewej) i Góry Wałbrzyskie, widok z miejscowości Cieszów
    Dzielnica Wałbrzycha Podzamcze (po lewej) i Góry Wałbrzyskie, widok z miejscowości Cieszów

    Przypisy[]

    1. Janusz Czerwiński: Sudety. Przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 1996, s. 231-232. ISBN 83-7079-677-X.
    2. Słownik geografii turystycznej Sudetów, t. 10, Wrocław 2005

    Bibliografia[]

    Słownik geografii turystycznej Sudetów, t. 10, Wrocław 2005

    Glina – pod kątem genezy, jest to ilasta skała osadowa, powstała najczęściej w okresie czwartorzędu w wyniku nagromadzenia osadów morenowych (skały ilaste starsze niż czwartorzędowe nazywane są najczęściej iłami). Jest to zatem skała złożona z minerałów ilastych, kwarcu, skaleni, substancji koloidalnych, może zawierać okruchy innych skał oraz substancje organiczne (humus, korzenie, bituminy).Góry Kaczawskie (niem. Bober-Katzbach-Gebirge, czes. Kačavské hory) (332.35) – pasmo górskie położone w południowo-zachodniej Polsce, na Śląsku, w północno-zachodniej części Sudetów, w Sudetach Zachodnich.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Pierwsze poglądy na fizycznogeograficzną regionalizację Polski pojawiły się w dziele Jana Długosza, które przez wiele następnych stuleci jako jedyne było źródłem wiedzy geograficznej. Wyraźne ożywienie w tej dziedzinie nastąpiło dopiero na przełomie XIX i XX w., ponieważ większa była już znajomość warunków naturalnych kraju. W okresie tym publikowało wielu geografów, m.in.: Stanisław Staszic, Wincenty Pol, Antoni Rehman, Wacław Nałkowski, Stanisław Lencewicz czy Ludomir Sawicki. Każdy z nich miał własną koncepcję podziału Polski na regiony fizycznogeograficzne.
    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.
    Bystrzyca (niem. Weistritz, także Schweidnitzer Weistritz) – rzeka w południowo-zachodniej Polsce, w województwie dolnośląskim, lewy dopływ Odry, odwadniający znaczny obszar Sudetów Środkowych. Jej źródła znajdują się pod Leszczyńcem w Górach Suchych będących częścią Gór Kamiennych, na wysokości około 618 m n.p.m., powyżej Bartnicy, natomiast ujście - we Wrocławiu, na wysokości około 110 m n.p.m.
    Ścinawka (czes. Stěnava, niem. Steine, również Stynau, Steinwasser lub Steinau) - rzeka w Sudetach Środkowych i lewym dopływem Nysy Kłodzkiej. Długość Ścinawki wynosi 62 km, powierzchni dorzecza 594 km². Płynie w Czechach i w Polsce (w województwie dolnośląskim). Jest to jedyna rzeka w Sudetach, której górny i dolny bieg znajduje się w Polsce, a środkowy w Czechach.
    Baryt (gr. baros – "ciężki", chodzi o charakterystyczną dla barytu gęstość) – minerał z gromady siarczanów (siarczan baru).
    Kotlina Wałbrzyska - kotlina w Sudetach Środkowych w południowo-zachodniej Polsce w województwie dolnośląskim, powiat wałbrzyski.
    Słownik geografii turystycznej Sudetów – słownik opisujący wszystkie miejscowości i obiekty fizjograficzne położone na terenie polskich Sudetów. Ukazywał się w latach 1989-2008. Redaktorem pracy był Marek Staffa. Zespół autorski tworzyli: Marek Staffa, Krzysztof R. Mazurski, Janusz Czerwiński. Przy niektórych tomach współpracowali także Julian Janczak, Grzegorz Pisarski, Czesław Zając i Jacek Potocki.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.017 sek.