• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Góry Kalifornii

    Przeczytaj także...
    Sekwoja (Sequoia Endl.) – rodzaj olbrzymich drzew z rodziny cyprysowatych obejmujący obecnie tylko jeden gatunek: sekwoja wieczniezielona (Sequoia sempervirens). Kiedyś do tego rodzaju zaliczano także mamutowca (Sequoiodendron). W przeszłości do rodzaju tego zaliczano także szereg skamieniałości, przeklasyfikowanych po odkryciu rodzaju metasekwoja (Metasequoia) właśnie do tego rodzaju. Zatoka San Francisco − płytkie, rozległe estuarium łączące się z oceanem przez cieśninę Golden Gate (Złota Brama) z Pacyfikiem. Zatokę otaczają miasta: San Francisco, Oakland i San José oraz szereg mniejszych miejscowości tworzących aglomerację San Francisco. Zlewisko zatoki obejmuje około 40% powierzchni stanu Kalifornia w USA. Rzeki Sacramento i San Joaquin, wypływające z gór Sierra Nevada, wpadają do zatoki Suisun, przepływają przez cieśninę Carquinez i razem z rzeką Napa uchodzą do zatoki San Pablo. Łączy się ona na południu z zatoką San Francisco. Nazwa ta obejmuje często cały system zatok o łącznej powierzchni 4 200 km². Główna część zatoki ma od 5 do 20 km ze wschodu na zachód i od 77 do 100 km, w zależności od źródła, z północy na południe.
    Żelazo (Fe, łac. ferrum) – metal z VIII grupy pobocznej o dużym znaczeniu gospodarczym, znane od czasów starożytnych.

    Sierra Nevada[]

    Wschodnia część stanu Kalifornia leży na obszarze gór Sierra Nevada, składających się z jednego łańcucha o szerokości od 120 do 160 km. Na terytorium Kalifornii leży najwyższy szczyt Stanów Zjednoczonych (nie licząc Alaski), a mianowicie Mount Whitney (4420 m n.p.m.). Sierra Nevada opada ku wielkiej środkowej Dolinie Kalifornijskiej utworzonej przez rzekę Sacramento, płynącą z północy i rzekę San Joaquin, płynącą z południa. Obie tworzą wspólną deltę i wpadają do San Francisco.

    Arekowce, palmowce (Arecales Bromhead) – rząd roślin należących do jednoliściennych. Jest to takson monotypowy – z jedną rodziną, określaną jako arekowate lub palmy (Arecaceae Schultz Sch.). Liczy w zależności od ujęcia od ok. 2 tys. do 3 tys. gatunków. Należące tu rośliny występują na wszystkich kontynentach w strefie międzyzwrotnikowej (stosunkowo niewielkie ich zróżnicowanie w porównaniu do innych obszarów tropikalnych jest w Afryce), z nielicznymi przedstawicielami w strefie klimatu umiarkowanego (w Europie południowej występuje karłatka niska). Do palm należą rośliny drzewiaste o wzroście zwykle monopodialnym. Liście są okazałe, często w formie pióropusza na szczycie pędu, pierzaste lub dłoniaste. Wiele roślin z tej rodziny ma ogromne znaczenie użytkowe, np. kokos właściwy, daktylowiec właściwy, olejowiec gwinejski, sagownica zwyczajna i winodań wachlarzowata.Ocean Spokojny, Pacyfik, Ocean Wielki – największy, najgłębszy i najstarszy, obok Atlantyku, na świecie zbiornik wodny. Z powierzchnią równą 155,6 mln km² zajmuje 30% całej powierzchni Ziemi. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Spokojny.

    Góry Nadbrzeżne[]

    Góry Nadbrzeżne, które zamykają wielką Dolinę Kalifornijską od zachodu i przeważnie stromo spadają ku Oceanowi Spokojnemu, nazywają się: na północ od zatoki San Francisco – Coastal Range, a na południe – Santa Lucia Range. W przeciwieństwie do Sierra Nevada nie tworzą wyraźnie odgraniczonego łańcucha, lecz składają się z szeregu przecinających się z sobą fałdów. Utworzone są z granitów i piaskowców kredowych i trzeciorzędowych. Najwyższy szczyt Gór Nadbrzeżnych leży w masywie Bernardino Mountains (3575 m). Południowa część Kalifornii jest niejako odcięta od reszty stanu przez poprzeczny łańcuch biegnący od Gór Nadbrzeżnych do Sierra Nevada. W Górach Nadbrzeżnych znajdują się złoża złota, srebra, rtęci, miedzi, ołowiu i żelaza.

    Mamutowiec olbrzymi, sekwojadendron, sekwoja olbrzymia, mamutowe drzewo, welingtonia (Sequoiadendron giganteum) – gatunek drzew iglastych, wyróżniających się potężnymi rozmiarami. Osiągają wiek 2000-3500 lat. Współczesne drzewa dorastają do 95 m wysokości i 10 m średnicy (z Parku Narodowego Sekwoi w Kalifornii znane są pnie drzew ściętych w XIX wieku, o średnicy 12 m i wysokości szacowanej na 135 m). Do gatunku tego należą jedne z najwyższych drzew świata, obok eukaliptusa królewskiego i sekwoi wieczniezielonej. Do Europy pierwsze mamutowce sprowadzono ok. połowy XIX wieku. Są często uprawiane jako drzewa ozdobne w parkach, wymagają klimatu łagodnego, morskiego, są wrażliwe na mróz. W Polsce przemarzają, dlatego większość okazów rośnie w zachodniej części kraju.Tahoe – jezioro w południowo-zachodnich Stanach Zjednoczonych, na granicy stanów Nevada i Kalifornia. Położone w górach Sierra Nevada na wysokości 1899 m n.p.m.

    Rzeki i jeziora Kalifornii[]

    Z rzek, poza wymienionymi Sacramento i San Joaquin, do największych należą: Kolorado (Rio Colorado) stanowiąca granicę ze stanem Arizona oraz Klamath River. Największym naturalnym zbiornikiem wodnym jest jezioro Tulare w Wielkiej Dolinie, zazwyczaj bezodpływowe, posiadające jednak podczas wysokiego stanu wód połączenie z rzeką San Joaquin. Bezodpływowe są również niemal wszystkie jeziora w Sierra Nevada. Znajdują się tu także jeziora górskie takie jak Clear Lake i Tahoe.

    Puma, kuguar, lew górski, pantera z Florydy, pantera florydzka (Puma concolor) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych (Felidae) zamieszkujący Amerykę od Kanady po Patagonię (choć w wielu regionach została wytępiona).Srebro (Ag, łac. argentum) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Jest srebrzystobiałym metalem, o największej przewodności elektrycznej i termicznej. W przyrodzie występuje w stanie wolnym, a także w minerałach, takich jak argentyt czy chlorargyryt. Większość wydobywanego srebra występuje jako domieszka rud miedzi, złota, ołowiu i cynku.

    Klimat[]

    Ze względu na rozciągłość z północy na południe – przeszło 1100 km i różnicę wzniesień, a także odgrodzenie oceanu od reszty stanu przez wysokie góry, klimat Kalifornii jest bardzo różnorodny. Północna część ma chłodne lato i stosunkowo ciepłą zimę z bardzo znaczną ilością opadów, zwłaszcza w pasie nadbrzeżnym. Południe kraju ma lato upalne, zimę ciepłą i bardzo niewielką ilość opadów, niemal wyłącznie w porze zimowej. Południe Kalifornii przypomina więc pod względem klimatycznym śródziemnomorską Rivierę i południe Włoch. Wschodnie doliny w górach Sierra Nevada mają klimat kontynentalny. Temperatura spada w styczniu często poniżej −30°. W Dolinie Śmierci, leżącej 146 m p.p.m. (najgłębsza depresja Ameryki Północnej) przeciętna temperatura jej najgorętszego miesiąca (czerwca) wynosi 38,9° (przy maksimum w cieniu dochodzącym do 57,9°). Na wybrzeżu, zwłaszcza na północ od zatoki San Francisco, pojawiają się bardzo gęste mgły.

    Miedź (Cu, łac. cuprum) – pierwiastek chemiczny, z grupy metali przejściowych układu okresowego. Nazwa miedzi po łacinie (a za nią także w wielu innych językach, w tym angielskim) pochodzi od Cypru, gdzie w starożytności wydobywano ten metal. Początkowo nazywano go metalem cypryjskim (łac. cyprum aes), a następnie cuprum. Posiada 26 izotopów z przedziału mas 55-80. Trwałe są dwa: 63 i 65.Kreda – ostatni okres ery mezozoicznej, trwający około 80 milionów lat (od 145,0 ± 0,8 do 66,0 mln lat temu). Kreda dzieli się na dwie epoki: wczesną kredę i późną kredę. W sensie chronostratygraficznym kreda to system, który dzieli się na dwa oddziały: kredę dolną i kredę górną.

    Świat roślinny[]

    Sekwoja, a właściwie mamutowiec olbrzymi, zwany dawniej wellingtonią, dosięga 120 m wysokości przy 10 m średnicy pnia, jest największym drzewem na świecie. W dolinach pustynnych spotyka się liczne gatunki jukki, a na południu – palmy.

    Świat zwierzęcy[]

    Świat zwierzęcy, po niemal całkowitym wybiciu większych drapieżników (niedźwiedź, puma) charakteryzuje się przede wszystkim występowaniem egzotycznych ptaków i węży. Do najgroźniejszych węży Kalifornii należy grzechotnik.

    Złoto (Au, łac. aurum) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 79. Złoto jest ciężkim, miękkim i błyszczącym metalem, będącym najbardziej kowalnym i ciągliwym spośród wszystkich znanych metali. Czyste złoto ma jasnożółty kolor i wyraźny połysk, nie utlenia się w wodzie czy powietrzu. Chemicznie złoto należy do metali przejściowych i pierwiastków grupy 11. Z wyjątkiem helowców (tzw. gazów szlachetnych) złoto jest najmniej reaktywnym pierwiastkiem. Złoto długo przed okresem spisanej historii było drogocennym i poszukiwanym metalem szlachetnym używanym w biciu monet, jubilerstwie, sztuce i zdobieniach.Dolina Kalifornijska - nizina w Kalifornii. Jest długa (700 km długości) i wąska (do 100 km szerokości). Rozciąga się z północnego zachodu na południowy wschód. Dolina jest zapadliskiem pomiędzy dużo wyżej położonymi terenami Gór Nadbrzeżnych i Sierra Nevada. Z Oceanem Spokojnym łączy się przesmykiem w pobliżu San Francisco. Dolina Kalifornijska składa się z doliny rzeki Sacramento i doliny rzeki San Joaquin. Występuje klimat podzwrotnikowy morski. W dolinie silnie rozwinięte jest rolnictwo. Uprawiane są głównie owoce cytrusowe i winogrona. Wydobywany jest także gaz ziemny. Największe miasta położone w Dolinie Kalifornijskiej to:



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Delta – ujście rzeki w postaci kilku odnóg, tworzących obszar nizinny o charakterze bagiennym (np. Żuławy Wiślane w Polsce), przypominający kształtem grecką literę Δ (delta). Pochodzi od nazwy nadanej przez starożytnych Greków ujściu Nilu, które rzeczywiście przypomina tę literę.
    Góry Nadbrzeżne (Pacific Coast Ranges w Kanadzie, Pacific Mountain System w Stanach Zjednoczonych, Peninsular Ranges na Półwyspie Kalifornijskim i Sierra Madre Zachodnia w Meksyku) - pasmo górskie w Ameryce Północnej, ciągnące się wzdłuż wybrzeża Oceanu Spokojnego od Alaski do środkowego Meksyku. Składa się z wielu mniejszych łańcuchów górskich. Podążając z północy na południe, są to:
    Sacramento – rzeka w USA, w Kalifornii o długości 640 km, powierzchni dorzecza 153 000 km² oraz średnim przepływie 650 m³/s. Źródła rzeki znajdują się w górach Klamath, a uchodzi ona do zatoki San Francisco.
    Jukka (Yucca L.) – rodzaj roślin z rodziny agawowatych. Liczy około 50 gatunków bylin, krzewów i drzew. Występują w Ameryce Północnej, Ameryce Środkowej i na Azorach. Gatunkiem typowym jest Yucca aloifolia L..
    Trzeciorzęd – według starszych wersji periodyzacji jest to starszy okres ery kenozoicznej, od 65 do 1,8 mln lat temu. Dzieli się na:
    Rtęć (Hg, łac. hydrargyrum, z gr. ὑδράργυρος hydrargyros – płynne srebro) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym (uznana za pierwiastek przez Lavoisiera). Rtęć jest jedynym metalem występującym w warunkach normalnych w stanie ciekłym.
    Dolina Śmierci (ang. Death Valley) – obszar bezodpływowej depresji na pustyni Mojave w południowej części stanu Kalifornia. Najniżej położony punkt znajduje się 86 m p.p.m., stanowiąc największą depresję w Ameryce Północnej oraz drugą (po Laguna del Carbon) na półkuli zachodniej. Depresja powstała w trzeciorzędowym rowie tektonicznym. Dolinę otacza potężne pasmo górskie Panamint z najwyższym szczytem Telescope Peak 3368 m n.p.m. oraz pasmo gór Amargosa. Klimat zwrotnikowy, suchy, z opadami nie przekraczającymi 50 mm rocznie (w niektórych latach deszcz nie pada w ogóle). Najbardziej suche miejsce Ameryki i jedno z najgorętszych miejsc na Ziemi, gdzie 10 lipca 1913 roku temperatura osiągnęła 56,7 °C (134 °F). Jest to światowy rekord temperatury powietrza.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.036 sek.