• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Fundamental Orders

    Przeczytaj także...
    Wojna z Pekotami (I podbój purytański) – wojna na pograniczu kolonii brytyjskich w Ameryce Północnej, toczona w latach 1637–1638 pomiędzy osadnikami z kolonii Connecticut i Massachusetts a Indianami z plemienia Pekotów (ang. Pequot).Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.
    Konstytucja (od łac. constituo, -ere – urządzać, ustanawiać, regulować) – akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, która zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie.

    Fundamental Orders (Porządki Podstawowe, Fundamentalne Zasady) zostały zatwierdzone w mieście Hartford przez radę Kolonii Connecticut 14 stycznia 1639 (według kalendarza gregoriańskiego 24 stycznia 1639). Dokument ten regulował sposób w jaki przedstawiciele miast Nowej Anglii tworzą rząd. Opisywał także jego strukturę oraz władzę.

    Hartford – stolica amerykańskiego stanu Connecticut, w przeszłości siedziba hrabstwa o tej samej nazwie (do roku 1960, kiedy to Connecticut rozwiązał instytucję wszelkich organów władzy na poziomie hrabstwa). Za sprawą populacji liczącej 124 775 mieszkańców (2010), jest to trzecie najbardziej zaludnione miasto w Connecticut i siódme w Nowej Anglii. Greater Hartford stanowi z kolei najbardziej zaludniony obszar metropolitalny w Connecticut, dzięki populacji przekraczającej 1,2 miliona osób (2010).Balliol College – jedno z kolegiów Uniwersytetu Oksfordzkiego, zrzeszające największą liczbę studentów. Kolegium liczy 403 studentów (undergraduates) i 228 absolwentów (graduates). W 2006 45,1% absolwentów uzyskało dyplomy pierwszej klasy, co jest najlepszym wynikiem ze wszystkich oksfordzkich kolegiów. Dziekanem kolegium (z tytułem master) jest od listopada 2011 Drummond Bone. Przewodniczącym Junior Common Room jest Adam Smith, a Middle Common Room Anna Lewis.

    Fundamental Orders ma cechy pisanej konstytucji i jest uznawany za pierwszą pisaną konstytucję w historii kultury politycznej Zachodu, z tego powodu stan Connecticut jako swój przydomek przyjął "The Constitution State" (Kraj Konstytucji). Dokument został spisany przez sekretarza kolonii Thomasa Wellesa.

    Kalendarz gregoriański – kalendarz słoneczny wprowadzony w 1582 przez papieża Grzegorza XIII bullą Inter gravissimas; kalendarz juliański zreformowany przez Luigiego Lilio; w Polsce stosowany od roku wprowadzenia.Common law (dosł. z ang. "prawo wspólne", pol. "prawo precedensowe") – porządek prawny charakterystyczny dla krajów anglosaskich (m.in. Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych, Australii, Nowej Zelandii).

    Powstania dokumentu[ | edytuj kod]

    W 1637 roku, miasta Hartford, Wethersfield i Windsor powołały wspólny rząd w czasie wojny z Pekotami. Na wiosnę 1638, wielebny Thomas Hooker wezwał Sąd Generalny do określenia i zatwierdzenia wszystkich zasad opisujących rząd. Uważał, że założenia funkcjonowania władzy powinny opierać się o wolną umowę ludzi.

    John Winthrop (ur. 22 styczeń 1588 w Edwardstone, Suffolk, Anglia, zm. 26 marzec 1649 w Boston, Massachusetts, USA). Gubernator Massachusetts Bay Colony.Karol II (ur. 29 maja 1630 w St. James’s Palace, Londyn, zm. 6 lutego 1685 w Whitehall, Londyn) – król Anglii i Szkocji w latach 1649–1685 (de iure) lub 1660-1685 (de facto), syn Karola I Stuarta, króla Anglii i Szkocji i Henrietty Marii, córki Henryka IV Burbona, króla Francji.

    Każde z miast wybierało swojego sędziego pokoju i w każdym działał sąd. Connecticut jako podstawę swojego funkcjonowania miało common law, w którym każda decyzja sądu tworzyła precedens i była dokumentowana w archiwum sądowym (ang. Court Orders). Kadencyjna rada kolonii nazywana była General Court a Fundamental Orders postrzegała jako dokument mający regulować sprawy zarządzania kolonią na dłużej. Jeden z pracujących w Sądzie Generalnym założycieli kolonii, Roger Ludlow, mający za sobą studia prawnicze w oksfordzkim Balliol College, brał udział w pracach nad tworzeniem dokumentu.

    Oksford (ang. Oxford) – miasto w południowej Anglii nad rzeką Tamizą, stolica hrabstwa Oxfordshire. Znane jest przede wszystkim jako siedziba Uniwersytetu Oksfordzkiego (University of Oxford), najstarszego anglojęzycznego uniwersytetu świata. Oksford od XIX w. nazywany jest "miastem malowniczych wież" (ang. city of dreaming spires).

    Kolonia New Haven była w tym czasie oddzielnie zarządzanym terytorium osadniczym i jej mieszkańcy rywalizowali z mieszkańcami miast rzeki Connecticut. Rywalizacja odbywała się nie tylko w handlu, ale także w wysiłkach w przyciąganiu nowych osadników, a po wydaniu Fundamental Orders także w sferze stanowienia rządu kolonii. New Haven ustanowiło swoją, zbliżoną do tej z Connecticut 4 czerwca 1639.

    Prawa jednostki[ | edytuj kod]

    Fundamental Orders z Connecticut to krótki dokument, ale zawiera zasady, które później zastosowano przy tworzeniu rządu Stanów Zjednoczonych. Dokumentu stwierdzał, że władza opiera się na prawach jednostki. Zarządzenia opisują prawa jednostek oraz to w jaki sposób są one chronione przez władzę. Fundamental Orders stanowiły, że każdy wolny człowiek ma prawo brać udział w tajnych wyborach swojego rządu przy użyciu papierowych kart do głosowania. Stanowi także zakres władzy rządu oraz to czym jest on ograniczany.

    W 1662 roku Statut Królewski (Royal Charter') zastąpił zarządzenia kolonistów, ale główny zarys statutu pisany był w Connecticut i wpisano w niego prawa i mechanikę Fundamental Orders. Royal Charter został dostarczony do Anglii przez gubernatora Johna Winthropa i zatwierdzony przez brytyjskiego monarchę, króla Karola II. Koloniści widzieli w nim kontynuację pierwszego dokumentu.

    Dziś, prawa jednostki zapewniane w Orders oraz kolejne, przyznawane wraz z ewolucją ustroju, są wciąż zawarte w Declaration of Rights w pierwszym artykule aktualnej Konstytucji Connecticut, uchwalonej w 1965 roku.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Roland, Jon: The Fundamental Orders. The Constitution Society. [dostęp 2007-10-25].
    2. Fundamental Orders. W: The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition [on-line]. Columbia University Press, 2005. [dostęp 2007-10-25].



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.014 sek.