• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Fundacja Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich

    Przeczytaj także...
    Józef Teofil Teodorowicz (ur. 25 lipca 1864 w Żywaczowie na Pokuciu, zm. 4 grudnia 1938 we Lwowie) – polski arcybiskup lwowski obrządku ormiańskiego, teolog, polityk, poseł na Sejm Ustawodawczy, a następnie senator I kadencji w II RP.Tadeusz Bohdan Isakowicz-Zaleski, orm. Թադևոս Վարդապետ Իսահակյան-Զալեսկին, Tatewos Wartapet Isahakian-Zaleski, ps. Jacek Partyka, Jan Kresowiak, Ksiądz Robak (ur. 7 września 1956 w Krakowie) – polski Ormianin, duchowny katolicki obrządków ormiańskiego i łacińskiego, działacz społeczny, historyk Kościoła, wieloletni uczestnik opozycji antykomunistycznej w PRL, poeta. Syn filologa Jana Zaleskiego.
    Język ormiański lub armeński (Հայերեն) – język należący do rodziny języków indoeuropejskich z grupy satem, stanowi jednak w niej samodzielną gałąź. Obecnie używany jest w Republice Armenii i Republice Górskiego Karabachu (De iure: Azerbejdżan), gdzie jest językiem urzędowym, a także w Gruzji, Iranie, Syrii, Rosji w Libanie i 24 innych państwach przez około 6 milionów ludzi.

    Fundacja Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich została powołana 7 kwietnia 2006 roku dekretem ordynariusza Kościoła katolickiego obrządku ormiańskiego w Polsce, kardynała Józefa Glempa. Siedzibą Fundacji jest Warszawa.

    Myślą przewodnią Fundacji jest to, że Ormianie zawsze byli i są ważną częścią historii i kultury Polski. Fundacji przekazano pod opiekę między innymi księgozbiór starodruków, ornaty, obrazy i naczynia liturgiczne uratowane z kościołów ormiańskich na dawnych Kresach Rzeczypospolitej. Zbiory te Fundacja kataloguje, digitalizuje i konserwuje, gromadzi również inne armenika polskie.

    Józef Glemp (ur. 18 grudnia 1929 w Inowrocławiu, zm. 23 stycznia 2013 w Warszawie) – polski biskup rzymskokatolicki, doktor obojga praw, biskup diecezjalny warmiński w latach 1979–1981, arcybiskup metropolita gnieźnieński w latach 1981–1992, arcybiskup metropolita warszawski w latach 1981–2006, prymas Polski w latach 1981–2009, przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski w latach 1981–2004, kardynał prezbiter od 1983, od 2006 arcybiskup senior archidiecezji warszawskiej. Kawaler Orderu Orła Białego.Ormiański Kościół Ewangelicki (orm. Հայ Աւետարանական Եկեղեցի) – to zbiorcza nazwa licznych ormiańskich wyznań ewangelickich, biorących swój początek w Kościele protestanckim, założonym 1 lipca 1846 r. w Konstantynopolu w Turcji przez grupę reformatorsko nastawionych wiernych Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego.

    Fundacja zajmuje się też szerzeniem wiedzy o Ormianach polskich, promocją ormiańskiej historii i kultury. Działania te wspierane są ze środków Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

    Archiwum Polskich Ormian[ | edytuj kod]

    W skład Archiwum Polskich Ormian wchodzi ponad 3600 obiektów, w większości pochodzących z terenów Kresów Wschodnich. Na zasób składają się: księgi rękopiśmienne 87 w tym 52 w języku ormiańskim, starodruki, książki wydane po 1800 roku, materiały rękopiśmienne, księgi metrykalne (45 poz.), czasopisma, stare fotografie (ponad 1500), dokumenty, szaty i naczynia liturgiczne, obrazy, pamiątki. Zbiór starodruków obejmuje łącznie: 380 woluminów, w tym druki z XVI wieku,  z XVII wieku, 39 uszkodzonych woluminów. Zbiór dokumentów obejmuje 465 teczek i dotyczy różnych aspektów życia społecznego Ormian na Kresach Wschodnich.  

    Kościół katolicki obrządku ormiańskiego, Kościół ormiańskokatolicki, jeden z katolickich Kościołów wschodnich, patriarchalny, wchodzący w skład Kościoła katolickiego, uznający władzę i autorytet papieża.Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce – polskie ustawowe określenie oddzielnych, mniejszych niż dominująca, grup społecznych zamieszkujących Rzeczpospolitą Polską. Według ustawy z 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym mniejszości te są wyodrębniane na podstawie łącznie sześciu kryteriów, w szczególności mniejszej niż pozostała ludność liczebności i zamieszkiwania obecnego terytorium RP przez przodków jej członków od co najmniej 100 lat. Definicja ta podaje też jedno kryterium odróżniające mniejszość etniczną od narodowej – pierwsza oznacza grupę, która nie utożsamia się z innym narodem (współcześnie) zorganizowanym we własnym państwie.

    Na stronie internetowej Wirtualnego Archiwum Polskich Ormian zaprezentowane są zdigitalizowane materiały. Udostępniona jest tu spuścizna arcybiskupa Józefa Teodorowicza (w tym m.in. korespondencja, notatki), akta urzędów parafialnych parafii Stanisławów i Tyśmienica, księgi metrykalne m.in. z Kut, rękopisy (w tym skan strony z Ewangeliarza ze Skwery z końca XII wieku), fragmenty starodruków, czasopisma (w tym głównie „Posłaniec św. Grzegorza” z dwudziestolecia międzywojennego), archiwalne fotografie (m.in. spuścizna księdza D. Kajetanowicza i S. Donigiewicza). Na stronie Wirtualnego Archiwum Polskich Ormian – w ramach Archiwum Historii Mówionej Polskich Ormian – udostępnione są pliki wideo z nagranymi wypowiedziami pięciu osób, m.in. Marii Andryasiewicz i Krzysztofa Bieleckiego.

    Tyśmienica (ukr. Тисмениця) – miasto na Ukrainie, stolica rejonu w obwodzie iwanofrankiwskim. 9,3 tys. mieszkańców (szacunek na 2006).Ewangeliarz lwowski, Ewangeliarz ze Skewry – pochodzący z XII wieku manuskrypt, zawierający przekład czterech Ewangelii na język ormiański.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Ormianie
  • Ormianie w Polsce
  • Mniejszości narodowe w Polsce
  • Armenia
  • Język ormiański
  • Chrześcijaństwo ormiańskie
  • Kościół katolicki obrządku ormiańskiego
  • Apostolski Kościół Ormiański
  • Ormiański Kościół Ewangelicki
  • Rzeź Ormian
  • Tadeusz Isakowicz-Zaleski
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Władze fundacji. dziedzictwo.ormianie.pl

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Oficjalna strona Fundacji Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich
  • Ormianie — jedna z dziewięciu ustawowo uznanych mniejszości narodowych w Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiąca część światowej diaspory ormiańskiej, żyjąca w rozproszeniu na terenie całego kraju, o orientalnym rodowodzie, zaawansowanej asymilacji oraz wielowiekowej tradycji osadnictwa na ziemiach Rzeczypospolitej.Kuty (ukr. Кути, orm. Կուտի) (także Kuty nad Czeremoszem) – osiedle typu miejskiego nad Czeremoszem, w górzystej okolicy na pograniczu Bukowiny. Od 1991 na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankowskim, rejonie kosowskim. W okresie międzywojennym Kuty słynęły jako miejscowość wypoczynkowa i ośrodek lokalnego rzemiosła artystycznego (tkactwo, hafciarstwo, garncarstwo). W pobliżu znajdują się obfite źródła słone. W 2006 miasto liczyło 4272 mieszkańców.




    Warto wiedzieć że... beta

    Armenia, Republika Armenii (Հայաստան - Hajastạn, Հայաստանի Հանրապետություն - Hajastani Hanrapetutjun) – państwo w Azji na Kaukazie Południowym. Armenia graniczy od północy z Gruzją, od południa z Iranem i z azerską eksklawą Nachiczewan, od wschodu z Azerbejdżanem, od zachodu z Turcją. Niepodległość uzyskała w 1991 r. w związku z rozpadem ZSRR. Armenia nie ma dostępu do morza. Stolicą Armenii jest obecnie Erywań, który jest też największym miastem w kraju. Od 1991 roku Armenia należy do Wspólnoty Niepodległych Państw.
    Ormianie (orm. Hajer, Հայեր) – naród indoeuropejski zamieszkujący początkowo obszar Zakaukazia i Wyżyny Armeńskiej, posługujący się językiem ormiańskim. W wyniku wielowiekowych emigracji, obecnie częściowo rozproszeni, tworzą 5-milionową diasporę. Jednym z filarów tożsamości Ormian jest przynależność do jednego z trzech głównych Kościołów ormiańskich. Ormianie to starożytny naród, szczycący się 3000-letnią historią. Jednocześnie to najstarszy chrześcijański naród na świecie - chrzest przyjęli w 301 r. n.e.)
    Apostolski Kościół Ormiański (Święty Apostolski Katolicki Kościół Ormiański, Kościół gregoriański, orm. Հայ Արաքելական Եկեղեցի) – Kościół z grupy Kościołów wschodnich, przedchalcedoński, działający wśród Ormian – pierwotnie w Armenii i na Bliskim Wschodzie, obecnie również wśród diaspory ormiańskiej na całym świecie. Liczy około 6 milionów wiernych.
    Ordynariusz – w Kościele katolickim są to wszyscy wyżsi przełożeni - oprócz biskupa rzymskiego, także biskupi diecezjalni oraz inni, którzy - choćby tylko czasowo - są przełożonymi Kościoła partykularnego lub wspólnoty do niego przyrównanej, jak również ci, którzy w nich posiadają ogólną wykonawczą władzę zwyczajną, mianowicie wikariusze generalni i wikariusz biskupi, a także - dla własnych członków - wyżsi przełożeni kleryckich instytutów zakonnych na prawie papieskim i kleryckich stowarzyszeń życia apostolskiego na prawie papieskim, którzy posiadają przynajmniej zwyczajną władzę wykonawczą.
    Iwano-Frankiwsk, hist. Stanisławów (ukr. Івано-Франківськ, ros. Ивано-Франковск; do 1962 Stanisławów, ukr. Станіслав lub Станіславів; jid. סטאַניסלעװ, Stanislew) – miasto obwodowe w zachodniej Ukrainie, ok. 222 tys. mieszkańców (2008), prawa miejskie od 1662, dawna rezydencja magnaterii polskiej.
    Warszawa; miasto stołeczne Warszawa, w skrócie m.st. Warszawa – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Mazowszu, nad Wisłą. Od 2002 r. miasto stołeczne Warszawa jest gminą miejską mającą status miasta na prawach powiatu.
    Kresy Wschodnie lub po prostu Kresy – w okresie II RP z Kresami Wschodnimi utożsamiano tereny na wschód od linii Curzona, podobnie jak obecnie. Początkowo pod tym pojęciem rozumiano Dzikie Pola -obszar graniczny między Rzecząpospolitą a Chanatem Krymskim nad dolnym Dnieprem. Następnie, wschodnie rubieże Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.563 sek.