• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Front Wyzwolenia Mozambiku

    Przeczytaj także...
    Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.Organizacja Jedności Afrykańskiej (OJA; ang. Organization of African Unity, OAU) – jedna z najważniejszych i najliczniejszych regionalnych organizacji międzynarodowych zrzeszająca niemal wszystkie państwa Afryki z wyjątkiem Maroka. Założona została 25 maja 1963 roku w Addis Abebie (Etiopia), która pozostawała jej siedzibą. W 2002 organizacja przestała istnieć i na jej miejsce została powołana Unia Afrykańska. Rocznica powołania OJA obchodzona jest jako Dzień Afryki.
    Lewica – określa różne partie polityczne, w zależności od podziału sceny politycznej w danym kraju. Zwyczajowo określenie to stosuje się do sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwne prawicy. Głównym założeniem lewicy jest dążenie do wolności, równości i sprawiedliwości społecznej.

    Front Wyzwolenia Mozambiku (port. Frente de Libertação de Moçambique, FRELIMO) – partia polityczna działająca w Mozambiku; powstała 1962 w Tanganice jako organizacja narodowowyzwoleńcza. Organizacja doprowadziła do wywalczenia niepodległości przez Mozambik w 1975 roku, od tamtej pory pozostaje organizacją rządową.

    Rewolucja goździków (port. Revolução dos Cravos) – wojskowy zamach stanu w Portugalii, który doprowadził do obalenia dyktatury następcy António Salazara – Marcelo Caetano. Nazwa pochodzi stąd, że żołnierzom w lufy karabinów wkładano goździki. Rewolucja oprócz obalenia Caetano przyniosła dekolonizację portugalskich posiadłości w Afryce i Azji. Wydarzenia te zapoczątkowały burzliwy proces demokratyzacji systemu politycznego w tym kraju.Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.

    Historia[ | edytuj kod]

    Partia została założona z połączenia trzech mniejszych grup niepodległościowych na emigracji w Tanganice. Ruch przyjął nacjonalistyczny charakter. Pierwszym przywódcą grupy został Eduardo Mondlane. Pierwotnie struktury grupy działały w krajach ościennych. W 1963 roku z FRELIMO wyłamał się rozłamowy Afrykański Zjednoczony Front Ludowy. W 1964 roku dysponując kilkoma tysiącami bojowników armia FRELIMO rozpoczęła wojnę partyzancką z kolonizatorami portugalskimi. Front przeprowadzał swoje akcje wojskowe z opanowanych przez siebie obszarów na północy kraju. Grupa zyskała poparcie zarówno państw socjalistycznych jak i Europy Zachodniej (Tanzania, Szwecja, Jugosławia, Związek Radziecki, Holandia, Dania, Somalia, Jugosławia, Chiny, Kuba, Czechosłowacja, Libia, Norwegia, Algieria, Ghana, Zambia, Bułgaria, Egipt i Brazylia). W 1966 roku Organizacja Jedności Afrykańskiej uznała FRELIMO za jedynego reprezentanta Mozambijczyków. Także Organizacja Narodów Zjednoczonych rozpoczęła wywieranie presji na Portugalię aby ta przeprowadziła dekolonializację, reżim portugalski lekceważył jednak stanowiska organizacji międzynarodowych. W 1969 roku w portugalskim zamachu bombowym zginął Mondlane, jego następcą na stanowisku lidera Frontu został Samora Machel. Do 1974 roku bojownicy zdobyli większość terytoriów na północy kraju, skutecznie przeciwstawiając się, liczącemu około 70 tysięcy żołnierzy, kontyngentowi portugalskiemu. Reżim portugalski w zwalczaniu partyzantki wsparły rasistowskie białe reżimy na Południu Afryki - Rodezja i Południowa Afryka. Rodezja wysłała na pomoc Portugalczykom własne oddziały zbrojne zwalczające FRELIMO.

    Rodezja – nazwa terytorium utworzonego w latach 1890-95 przez Brytyjską Kompanię Południowoafrykańską (BSAC) kierowaną przez Cecila Rhodesa. To na jego cześć nadano nowemu terytorium nazwę Rodezja. W 1911 podzielono je na Rodezję Północną i Południową, które w latach 20. XX wieku zostały wykupione przez rząd brytyjski i otrzymały status kolonii brytyjskich. W 1953 rząd brytyjski z samorządnej kolonii Rodezji Południowej i dwóch protektoratów brytyjskich Rodezji Północnej i Niasy utworzył Federację Rodezji i Niasy. W 1963 wobec konfliktów targających poszczególnymi częściami składowymi i pod wpływem postępującej w Afryce dekolonizacji Federacja została rozwiązana. W 1964 Rodezja Północna uzyskała niepodległość jako Zambia natomiast Niasa jako Malawi. W obydwu krajach władzę objęli czarni politycy. Na początku lat 60. w Rodezji Południowej mieszkało 270 tysięcy białych i ponad 4 miliony czarnych. Istniejące partie i organizacje walczące o równe prawa czarnej ludności były systematycznie delegalizowane, ich liderzy i członkowie aresztowani i prześladowani. W 1964 nowy rząd kolonii utworzyła rasistowska partia Front Rodezyjski kierowana przez Iana Douglasa Smitha. W dniu 11 XI 1965 rząd Smitha przeciwstawiając się planom rządu brytyjskiego przekazania władzy czarnej większości ogłosił jednostronnie niepodległość Rodezji. Społeczność międzynarodowa nie uznała tego faktu i prawie wszystkie kraje dalej traktowały Rodezję jako kolonię brytyjską. Londyn od samego początku rozpoczął długotrwałe próby rozwiązania konfliktu rodezyjskiego poprzez nakłonienie miejscowego rządu do równouprawnienia czarnej ludności. ONZ uznając ogłoszenie niepodległości za nielegalne wezwała do bojkotu tego kraju (natomiast nie wzywała do bojkotu krajów komunistycznych prześladujących własnych obywateli). W 1970 Rodezja została proklamowana Republiką. W latach siedemdziesiątych przybrała na sile walka dwóch ugrupowań walczących o wyzwolenie czarnej ludności (ZANU i ZAPU), które prowadziły walkę zbrojną z rządem Iana Douglasa Smitha (Wojna w buszu albo Druga Chimurenga). Pod wpływem nacisków zagranicznych oraz intensyfikacji działań zbrojnych ZANU i ZAPU doszło do negocjacji pomiędzy rządem Smitha i czarną opozycją, w wyniku których utworzono w 1979 przejściowy rząd Zimbabwe-Rodezji z czarnoskórym umiarkowanym politykiem arcybiskupem Abelem Muzorewą. W 1980 w wyniku demokratycznych wyborów zwycięstwo odniosła komunistyczna organizacja ZANU kierowana przez Roberta Mugabe. W dniu 18 IV 1980 nastąpiło proklamowanie nowego państwa noszącego nazwę Zimbabwe, co ostatecznie położyło kres istnieniu Rodezji.Nacjonalizm (z łac. natio – naród) – postawa społeczno-polityczna, uznająca naród za najwyższe dobro w sferze polityki. Nacjonalizm uznaje sprawy własnego narodu za najważniejsze (egoizm narodowy), jednak istnieją grupy, które szanują także racje i poglądy innych narodów. Nacjonalizm przejawia się głoszeniem poglądów o zabarwieniu narodowym, szerzeniem myśli narodowej i pamięci o bohaterach danego narodu. Głosi solidarność wszystkich grup i klas społecznych danego narodu. Wyróżniamy dwa typy nacjonalizmu: pozytywny i negatywny (szowinistyczny).

    Niepodległość Mozambiku umożliwiła rewolucja goździków, która odbyła się w Portugalii w 1974 roku. Rewolucyjny rząd Portugalii rok po sukcesie rewolucji przyznał Mozambikowi niepodległość. W niepodległej republice władzę objął Front Wyzwolenia Mozambiku, sprawujący pełnię władzy jako jedyna legalnie działająca partia. W nowym państwie doszło do upaństwowienia ziemi, systemu edukacji i opieki zdrowotnej, zrównano też prawa kobiet i mężczyzn. Reformy utrzymane w lewicowym stylu i jednopartyjne rządy nie spodobały się części dotychczasowych członków Frontu. Wsparci przez rząd Rodezji dysydencie utworzyli w 1976 roku Narodowy Ruch Oporu Mozambiku (RENAMO), który rozpoczął antyrządową kampanię partyzancką. Wojna domowa zradykalizowała FRELIMO które w 1977 roku oficjalnie przyjęło doktrynę marksistowską i zbliżyło się do bloku wschodniego.

    Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.Mozambik (port. Moçambique, Republika Mozambiku República de Moçambique) – państwo położone w południowo-wschodniej Afryce. Graniczy z RPA, Suazi, Tanzanią, Malawi, Zimbabwe i Zambią.

    W 1986 roku liderem partii został Joaquim Chissano. W 1989 roku partia zrezygnowała z poglądów marksistowskich, a rok później wprowadziła w kraju system wielopartyjny. W parze za tymi zmianami szły reformy wolnorynkowe. W 1992 roku wypracowano porozumienie pokojowe z RENAMO. W 1994 roku odbyły się wielopartyjne wybory prezydenckie, w których zwyciężył Chissano reprezentujący Front Wyzwolenia Mozambiku. Przed kolejnymi wyborami, które odbyły się 1 i 2 grudnia 2004 roku dotychczasowy prezydent Chissano ogłosił, iż nie będzie kandydował. Partia wybrała wówczas na swojego kandydata Armanda Guebuzę. Wygrał on wybory i objął urząd prezydenta 2 lutego 2005 roku, a FRELIMO zdobył 160 mandatów parlamentarnych. W kolejnych wyborach w październiku 2009 Guebuza uzyskał reelekcję na stanowisku szefa państwa, a FRELIMO zdobył 191 spośród 250 miejsc w parlamencie.

    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Wybory generalne w Mozambiku w 2009 roku - wybory prezydenckie oraz parlamentarne przeprowadzone w Mozambiku 28 października 2009. W wyborach prezydenckich zdecydowane zwycięstwo, z wynikiem 75% głosów poparcia, uzyskał urzędujący prezydent Armando Guebuza. W wyborach parlamentarnych zwyciężyła rządząca partia FRELIMO.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Frelimo (ang.). britannica.com.
    2. Front Wyzwolenia Mozambiku, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-03-03].
    3. A Host of Devils: The History and Context of the Making of Makonde Spirit Sculpture (Studies in Visual Culture, cz. 2), s. 27
    4. T. H. Henriksen, Remarks on Mozambique, 1975, s. 11
    5. Mozambik. Historia, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-03-03].
    6. University of Michigan. Southern Africa: The Escalation of a Conflict, 1976, s. 99
    7. FRELIMO. Departamento de Informação e Propaganda, Mozambique revolution, s. 10
    8. Rui Mateus, In Contos Proibidos (s. 41)
    9. Westfall, William C. Jr., Major, United States Marine Corps, Mozambique-Insurgency Against Portugal, 1963–1975, 1984.
    10. Malyn Newitt, A History of Mozambique, 1995, s. 541
    11. Terror on the Tracks: A Rhodesian Story, 2011. s. 5.
    12. South Africa in Africa: A Study in Ideology and Foreign Policy, 1975. s. 173.
    13. Cann, John P, Counterinsurgency in Africa: The Portuguese Way of War, 1961–1974, Hailer Publishing, 2005
    14. Renamo (ang.). britannica.com.
    15. CNE confirms Frelimo victory (ang.). Mozambique News Agency – AIM Reports, 11 listopada 2009. [dostęp 2012-06-27].
    16. Mozambique's Guebuza re-elected in landslide: final results (ang.). AFP, 11 listopada 2009. [dostęp 2009-11-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-21)].
    Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1938 i 1945-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1949-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.
    Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN, fr. Organisation des Nations Unies, hiszp. Organización de las Naciones Unidas, ros. Организация Объединенных Наций Organizacyja Objedinionnych Nacyj, arab. الأمم المتحدة al-Umam al-Muttahida, chiń. 联合国 Liánhéguó), ONZ – uniwersalna (z wyjątkiem narodów niereprezentowanych) organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów.
    Eduardo Chivambo Mondlane (ur. 1920 w Manjacaze, Gaza, zm. 3 lutego 1969 w Dar es Salaam) był jednym z założycieli i pierwszym przywódcą Frontu Wyzwolenia Mozambiku (FRELIMO), organizacji, która walczyła o niepodległość Mozambiku, jako kolonii portugalskiej. Został zamordowany, przez członków portugalskiego wywiadu, którzy przesłali mu paczkę z bombą w środku. W rocznicę jego śmierci obchodzi się Dzień Bohaterów Mozambiku.
    Joaquim Alberto Chissano [ʒu̯ɐˈkim alˈbɛrtu ʃiˈsanu] (ur. 22 października 1939 w prowincji Gaza) – polityk mozambicki, premier Mozambiku od 20 września 1974 do 25 czerwca 1975, prezydent Mozambiku od 6 listopada 1986 do 2 lutego 2004.
    Wojna o niepodległość Mozambiku - długotrwały konflikt pomiędzy afrykańskimi organizacjami niepodległościowymi a portugalską armią. Zapoczątkowana została atakiem Frontu Wyzwolenia Mozambiku (FRELIMO) 25 września 1964 roku na wojskową bazę Mudea. FRELIMO dysponował partyzanckimi kadrami przeszkolonymi w Algierii oraz Egipcie. Był materialnie wspierany przez Chiny, Tanzanię, Zambię i ZSRR. Długoletnia walka Portugalczyków z FRELIMO, pomimo brutalnych pacyfikacji przy jednoczesnym wprowadzaniu reform wewnętrznych nie doprowadziła do osłabienia konfliktu (w roku 1973 szacowana na 20-30 tys. żołnierzy armia „Frontu” zarządzała 25% obszaru kraju). Wojna stała się jedną z przyczyn (ze względu na poniesione koszty) wybuchu rewolucji goździków. Po jej zwycięstwie nowe władze Portugalii we wrześniu 1974 roku nawiązały dialog z przywódcami Frontu Wyzwolenia Mozambiku, a następnie przystały na niepodległość Mozambiku.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Republika Kuby (nazwa oficjalna República de Cuba) – państwo w Ameryce Środkowej położone na Morzu Karaibskim w archipelagu Wielkich Antyli. Państwo to składa się z wyspy o nazwie Kuba oraz szeregu otaczających ją mniejszych wysepek, z których największą jest Isla de la Juventud. Stolicą Kuby jest Hawana, a największe miasta to: Santiago de Cuba, Camagüey, Holguin, Guantánamo, Santa Clara.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.071 sek.