• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Franz Gürtner

    Przeczytaj także...
    Wilhelm Frick (ur. 12 marca 1877, stracony 16 października 1946 w Norymberdze) - jeden z prominentnych działaczy narodowo socjalistycznych, minister spraw wewnętrznych III Rzeszy, a następnie protektor Czech i Moraw.Saksonia, Wolny Kraj Saksonia (łac. Saxonia; niem. Freistaat Sachsen; górnołuż. Swobodny stat Sakska; dolnołuż. Zwězkowy kraj Sakska) – kraj związkowy w Niemczech graniczący z Polską, Czechami i z następującymi krajami związkowymi: Bawaria, Turyngia, Saksonia-Anhalt i Brandenburgia. Stolicą jest Drezno. Obecnie niewielki skrawek historycznej Saksonii znajduje się w Polsce, w województwie dolnośląskim (okolice Bogatyni). Republika Saksonii jest spółką prawa publicznego. Reprezentuje ją premier Stanislaw Tillich.
    III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).
    Franz Gürtner

    Franz Gürtner (ur. 26 sierpnia 1881 w Ratyzbonie, zm. 29 stycznia 1941 w Berlinie) – niemiecki polityk, minister sprawiedliwości w rządzie Adolfa Hitlera, odpowiedzialny za koordynację prawodawstwa w Trzeciej Rzeszy. Brzydząc się okrutnymi metodami postępowania z jeńcami wojennymi stosowanymi przez Gestapo i SA, bez powodzenia protestował u Hitlera, jednak mimo wszystko pozostał w rządzie, z nadzieją na zreformowanie instytucji rządowych. Zamiast tego, przyszło mu przygotowywać podstawy prawne oraz oficjalnie sankcjonować zbrodnicze postępowanie administracji Hitlera.

    Krzyż Żelazny (niem. Eisernes Kreuz, EK) – pruskie, potem niemieckie odznaczenie wojskowe nadawane za męstwo na polu walki, a także za sukcesy dowódcze.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    Gürtner urodził się w Ratyzbonie. Był synem maszynisty. Po ukończeniu szkoły średniej w Ratyzbonie, uczęszczał na uniwersytet w Monachium, gdzie ukończył wydział prawa. Podczas I wojny światowej służył na froncie zachodnim oraz w Palestynie, gdzie otrzymał Krzyż Żelazny (I i II klasy).

    Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników (niem. Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei, NSDAP) – niemiecka partia polityczna, zwana potocznie nazistowską, sprawująca totalitarną władzę w III Rzeszy w latach 1933–1945 z Adolfem Hitlerem jako kanclerzem Rzeszy (od 30 stycznia 1933), a od sierpnia 1934 Führerem i kanclerzem Rzeszy. Podczas norymberskich procesów korpusu kierownictwa politycznego została uznana za organizację zbrodniczą odpowiedzialną za szereg zbrodni przeciwko ludzkości.Obóz koncentracyjny – miejsce przetrzymywania, zwykle bez wyroku sądu, dużej liczby osób uznawanych z różnych powodów za niewygodne dla władz. Służyć może różnym celom: od miejsca czasowego odosobnienia osób, wobec których zostaną podjęte później inne decyzje, poprzez obóz pracy przymusowej, czyli de facto niewolniczej, aż po miejsce fizycznej eksterminacji.

    Po wojnie Gürtner szybko wspinał się po szczeblach kariery prawniczej. 8 listopada 1922 roku został bawarskim ministrem sprawiedliwości. Utrzymał to stanowisko do momentu nominowania go przez Franza von Papena na urząd ministra sprawiedliwości Rzeszy (2 czerwca 1932).

    Jako członek Niemieckiej Partii Narodowej (Deutschnationale), Gürtner sympatyzował z prawicowymi radykałami, takimi jak Hitler. W czasie procesu Hitlera w 1924 po nieudanym puczu monachijskim, Gürtner zabiegał o to, by wymiar kary dla lidera partii nazistowskiej był łagodny. W czasie procesu Hitlerowi pozwalano na dowolnie często przerywać postępowanie, by przesłuchać świadków oraz na wygłaszanie dowolnie długich mów w swoim własnym imieniu. Za pośrednictwem Gürtnera Hitler został wcześnie zwolniony z więzienia w Landsbergu. Także dzięki niemu rząd bawarski ponownie zalegalizował NSDAP i zezwolił Hitlerowi na wystąpienia publiczne.

    Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.Pucz monachijski (niem. Hitlerputsch – pucz Hitlera, Hitler-Ludendorff-Putsch – pucz Hitler-Ludendorff, Bürgerbräu-Putsch – pucz Bürgerbräu), zwany też puczem piwiarnianym – nieudana próba przeprowadzenia zamachu stanu w Republice Weimarskiej przez Adolfa Hitlera i gen. Ericha Ludendorffa, zorganizowana w nocy z 8 na 9 listopada 1923 roku w Monachium przy pomocy bojówek partyjnych SA; zakończona rozwiązaniem Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP) i skazaniem Hitlera na pięć lat więzienia.

    Po służbie w Ministerstwie Sprawiedliwości w rządach von Papena Kurta von Schleichera, Gürtner został zatrzymany na stanowisku przez Hitlera i uczyniony przezeń odpowiedzialnym za prawoznawstwo w Trzeciej Rzeszy. Pomimo biurokracji w starej szkole nie-nazistowskich konserwatystów, Gürtnerowi udało się połączyć związek niemieckich sędziów z Narodowosocjalistycznym Związkiem Prawników.

    Ratyzbona (niem. Regensburg, baw. Rengschburg, czes. Řezno) – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Bawaria, siedziba rejencji Górny Palatynat, regionu Ratyzbona oraz powiatu Ratyzbona. Leży nad Dunajem. Polska nazwa miasta wywodzi się z pradawnej nazwy celtyckiej Radasbona poprzez łacińską nazwę Ratisbona.Sturmabteilung (SA, niem. Die Sturmabteilungen der NSDAP, pol. Oddziały Szturmowe NSDAP) – utworzone w 1920 roku bojówki do ochrony zgromadzeń partyjnych, a następnie oddziały masowej organizacji wojskowej Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP). Sturmabteilung było głównym narzędziem terroru niemieckiej partii nazistowskiej w walce z bojówkami i sympatykami innych ugrupowań politycznych (głównie komunistami). Po tzw. nocy długich noży z 29 na 30 czerwca 1934, kiedy w wyniku walk wewnątrzpartyjnych wymordowano jej przywódców, straciła na znaczeniu na rzecz Schutzstaffel (SS). Od barwy umundurowania SA były zwane brunatnymi koszulami.

    Jako minister sprawiedliwości kontrasygnował wraz kanclerzem Adolfem Hitlerem i ministrem spraw wewnętrznych Frickiem rozporządzenie z dnia 28 lutego 1933 r. prezydenta Rzeszy von Hindenburga „O ochronie narodu i państwa”, zawieszające konstytucyjne prawa wolności i własności obywateli i rozszerzające katalog przestępstw, za które wymierzano karę śmierci. To rozporządzenie przygotowało konstytucyjne podstawy państwa nazistowskiego.

    I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.Endlösung, die Endlösung der Judenfrage (niem. ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej) – synonim zaplanowanej zagłady europejskiej ludności żydowskiej używany przez nazistów. Decyzje dotyczące szczegółów technicznych akcji podjęto podczas Konferencji w Wannsee, 20 stycznia 1942. Ostateczne rozwiązanie wdrażano przede wszystkim przez specjalnie utworzone ośrodki zagłady. Podczas wojny niemieccy naziści i ich sojusznicy zamordowali 5-6 milionów Żydów.

    Na początku Gürtner starał się ochronić niezależność sądownictwa oraz chociaż część norm prawnych, mogących stanowić barierę dla despotycznego, bezwzględnego i brutalnego postępowania SA, które latem 1933 roku uwikłało się w konflikt z policją i organami administracji państwa. Niewłaściwe traktowanie więźniów obozów koncentracyjnych w Wuppertalu, Bredow i w Hohnstein (w Saksonii), znajdujących się pod kontrolą lokalnych przywódców SA, spotkało się z ostrym protestem ministra sprawiedliwości. Gürtner dowiedziawszy się o nagminnych przypadkach bicia więźniów do nieprzytomności za pomocą biczów i tępych narzędzi, stwierdził, że takie traktowanie więźniów „zdradza przejawy brutalności i okrucieństwa i jest całkowicie obce niemieckiej mentalności i uczuciom. Takiego okrucieństwa, przypominającego sadyzm barbarzyńskich ludów ze wschodu, nie można usprawiedliwiać koniecznością surowego traktowania więźniów”. Protest nie przyniósł skutków, jako że Hitler przeprosił wszystkich przywódców SA i strażników obozowych, skazanych w procesie z Hohnstein. Gürtner przekazał Hitlerowi informacje o przyznaniu się przez Gestapo do stosowania tortur, jednak również te praktyki zyskały poparcie Führera.

    Gleichschaltung (pol. też glajchszaltung) – określenie pochodzące z nazistowskiej ideologii III Rzeszy, będące synonimem ujednolicenia realizowanego na obszarze życia społecznego, politycznego i instytucjonalnego.Więzienie Landsberg – zakład karny położony w mieście Landsberg am Lech na południowym zachodzie Bawarii, około 65 km na zachód od Monachium i 35 km na południe od Augsburga.

    Pomimo początkowych starań w celu ograniczenia brutalności reżimu nazistowskiego, Gürtner odgrywał znaczącą rolę w legalizowaniu jej. W ciągu kilku tygodni po nocy długich noży, czystce obejmującej oficerów SA i konserwatywnych przeciwników rządu, której wynikiem były setki egzekucji, Gürtner udowodnił swoją lojalność reżimowi nazistowskiego, wydając akty prawne, legalizujące przeprowadzoną czystkę. Podpisany przez Hitlera oraz ministra spraw wewnętrznych Wilhelma Fricka „Akt określający dopuszczalne metody samoobrony państwa” uprawnił morderstwa popełnione w trakcie czystki. Ustawa nie wywołała żadnego sprzeciwu w Reichstagu. Gürtner wyciszył rozpoczęte przez lokalnych prokuratorów postępowania przeciw uczestnikom morderstw.

    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.Paul von Hindenburg, właśc. Paul Ludwig Hans Anton von Beneckendorff und von Hindenburg (ur. 2 października 1847 w Poznaniu, zm. 2 sierpnia 1934 w Neudeck) – niemiecki wojskowy, feldmarszałek (Generalfeldmarschall) i polityk, w latach 1925-1934 Prezydent Rzeszy w okresie Republiki Weimarskiej i w początkach III Rzeszy.

    W czasie swojej kadencji Gürtner naprzemiennie chronił reżim nazistowski bądź protestował przeciw jego postępowaniu. Do końca roku 1935 było już oczywiste, że ani Gürtner, ani Frick nie byliby w stanie ograniczyć potęgi Gestapo ani kontrolować prowadzonych przez SS obozów koncentracyjnych, gdzie przetrzymywano bez wyroku sądowego tysiące aresztowanych. W trakcie II wojny światowej niewielkie znaczenie Ministerstwa Sprawiedliwości zostało jeszcze bardziej ograniczone. Coraz częściej postępowania przeciw rzekomym przestępcom prowadziły Gestapo i SA, bez odwoływania się do żadnych sądów ani aktów prawnych. Zastrzeżenia Gürtnera, który był głęboko poruszony samowolą policji bezpieczeństwa w wymierzaniu sprawiedliwości więźniom obozów koncentracyjnych, zostały odrzucone przez Hitlera.

    Wuppertal – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, w rejencji Düsseldorf. Leży na południe od Zagłębia Ruhry i w okolicy dużych miast: Düsseldorfu, Kolonii oraz Essen. Największe miasto regionu Bergisches Land. Liczy 349 721 mieszkańców (2010).Noc długich noży (niem. Nacht der langen Messer) – przeprowadzona w nocy z 29 na 30 czerwca 1934 akcja schwytania i wymordowania przeciwników Adolfa Hitlera wewnątrz ruchu narodowosocjalistycznego. Tej nocy SS i wojsko zajęły główną siedzibę dowództwa SA i aresztowały jego dowódcę Ernsta Röhma. Według oficjalnych danych zabitych zostało 77 osób, choć przypuszcza się, że naprawdę zamordowano ich około 400. Pretekstem do podjęcia tych działań miał być rzekomo planowany przez nich zamach stanu.

    Zamiast zrezygnować, Gürtner postanowił pozostać na stanowisku. Być może miał cień nadziei, że uda mu się zapobiec najgorszemu. W rzeczywistości stracił on tylko reputację i zyskał wizerunek konserwatywnego biurokraty, biernego wobec postępującego zepsucia w niemieckich strukturach prawnych. Gürtner wprowadzał podstawy prawne dla licznych zbrodni reżimu, począwszy od ustanowienia instytucji Ständegerichte (sądów wojskowych), sądzących Polaków i Żydów na okupowanych terytoriach wschodnich. Później wydał dekrety i, otwierające drogę dla ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej. Gürtner zmarł 29 stycznia 1941 w Berlinie.

    Palestyna (łac. Syria Palæstina; arab. فلسطين , Filasţiinu; hebr. פלשתינה lub פַּלֶסְטִינָה, Palestina) – kraina w Azji, we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego.Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.

    Zobacz też[]

  • Gleichschaltung



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Gestapo (niem. Geheime Staatspolizei, Tajna Policja Państwowa) – tajna policja utworzona w nazistowskich Niemczech 26 kwietnia 1933, która w sposób bezwzględny zwalczała wszelkie przejawy oporu, rozwiązana wraz z upadkiem III Rzeszy w 1945 roku.
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.
    Berlin – stolica, siedziba rządu Republiki Federalnej Niemiec. Największe miasto Niemiec, na prawach kraju związkowego. Zajmuje powierzchnię 890 km², zamieszkuje je blisko 3,5 mln osób. Jest największym po Londynie i Paryżu miastem w Unii Europejskiej.
    Adolf Hitler (ur. 20 kwietnia 1889 w Braunau am Inn, zm. 30 kwietnia 1945 w Berlinie) – niemiecki polityk, kanclerz Rzeszy od 30 stycznia 1933, Wódz i kanclerz Rzeszy (niem. Führer und Reichskanzler) od 1 sierpnia 1934 (łącząc stanowiska prezydenta i kanclerza Rzeszy), przywódca Narodowo-Socjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP), Człowiek Roku 1938 według tygodnika „Time”, ideolog niemieckiej odmiany faszyzmu zwanej od jego nazwiska hitleryzmem, narodowym socjalizmem lub nazizmem – od niemieckiej nazwy partii (niem. Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei), twórca i dyktator III Rzeszy niemieckiej, zbrodniarz wojenny, odpowiedzialny za zbrodnie przeciw ludzkości.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.021 sek.