• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Francuskie imperium kolonialne



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Saint Lucia – państwo w Ameryce Środkowej na Morzu Karaibskim, na wyspie o tej samej nazwie należącej do archipelagu Wysp Zawietrznych, części Małych Antyli.Język urzędowy – język, który otrzymał wyjątkowy status prawny na terenie państwa lub regionu administracyjnego. Zazwyczaj jest to język używany w krajowych strukturach legislacyjnych, np. parlamencie, choć prawo niektórych krajów wymaga, by dokumenty urzędowe były przedstawiane również w innych językach.
    Mapa dawnych i obecnych terytoriów zależnych Francji

    Francuskie imperium kolonialneFrancja wkroczyła na arenę wielkich imperiów kolonialnych na początku XVII wieku. Od tego czasu zdobywała posiadłości kolonialne w różnych częściach świata, stając się drugim (po Wielkiej Brytanii) państwem-posiadaczem kolonii. W czasie największego jego rozkwitu zajmowało ono powierzchnię 11 mln km², a zamieszkiwało je (poza Francją metropolitarną) 110 mln mieszkańców (1914). Proces dekolonizacji w drugiej połowie XX w. znacznie uszczuplił francuskie posiadanie na świecie do zaledwie kilkuset tysięcy kilometrów kwadratowych słabo zaludnionych terytoriów.

    Wybrzeże – obszar na granicy lądu i zbiornika wodnego obejmującego część nadwodną i podwodną. Pas ten jest szerszy niż brzeg i strefa brzegowa, lecz jego zasięg nie jest precyzyjnie określony granicami. Zbiornik wodny i ląd wybrzeża są rozdzielone linią brzegową.Afryka Północna – region Afryki, obejmujący północną część kontynentu. Zazwyczaj do krajów Afryki Północnej zalicza się:

    Pierwsze francuskie imperium kolonialne[ | edytuj kod]

    Pierwsze wyprawy francuskich odkrywców do Ameryki Północnej na początku XVI wieku, Giovanniego da Verrazzano (1524), Florentczyka na służbie francuskiej oraz Jacques’a Cartiera (1534-35), jak również częste wyprawy francuskich rybaków w okolice Nowej Fundlandii, można uznać za pierwsze przejawy późniejszej francuskiej ekspansji kolonialnej. Jednakże zakładaniu kolonii przez Francję silny opór stawiała Hiszpania, która próbowała utrzymać swój monopol w Ameryce. Wybuchające w drugiej połowie XVI wieku we Francji wojny religijne również uniemożliwiły skuteczne działanie poza krajem. Pierwsze próby założenia kolonii w Rio de Janeiro i na Florydzie nie powiodły się dzięki hiszpańskiej i portugalskiej czujności.

    Mauritius, Republika Mauritiusu – państwo wyspiarskie położone w południowo-zachodniej części Oceanu Indyjskiego, około 900 km na wschód od Madagaskaru. Wyspa jest częścią archipelagu Maskarenów. Poza wyspą do Mauritiusa należą wyspy: Rodrigues (w odległości 563 km na wschód od wyspy głównej), archipelag Cargados Carajos (402 km na północ) i Wyspy Agalega (933 km na północ). Około 174 km na południowy zachód od Mauritiusa położony jest Reunion.Institut National de la Statistique et des Études Économiques (INSEE) - fr. Państwowy Instytut Statystyki i Badań Ekonomicznych. Instytut, mieszczący się w Malakoff pod Paryżem, gromadzi i publikuje informacje na temat francuskiej gospodarki i społeczeństwa, a także przeprowadza regularnie narodowe spisy powszechne.

    Za początek historii francuskiego imperium kolonialnego można uznać datę 27 lipca 1605, kiedy to założono Port Royal w kolonii Akadia, w Ameryce Północnej – obecnie kanadyjska Nowa Szkocja. Kilka lat później, w 1608, Samuel de Champlain zakłada miasto Québec, które stało się wówczas stolicą rozległej, ale słabo zasiedlonej kolonii Nowa Francja, zwanej też Kanadą. Po zawarciu licznych porozumień z indiańskim plemionami Francuzi objęli kontrolę nad znaczną częścią kontynentu północnoamerykańskiego. Mimo to francuskie osadnictwo ograniczyło się głównie do doliny Rzeki Św. Wawrzyńca. Niezbyt rozwinięta francuska gospodarka oraz niekorzystna polityka imigracyjna sprawiły, że francuskie terytoria pozostały w tyle za koloniami angielskimi, które rozwijały się ludnościowo i gospodarczo. Zaś sama Acadia przeszła w ręce angielskie zgodnie z podpisanym w 1713 pokojem utrechckim.

    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Unia Europejska, UE – gospodarczo-polityczny związek 27 demokratycznych państw europejskich. Unia powstała 1 listopada 1993 roku – na mocy podpisanego 7 lutego 1992 traktatu z Maastricht – jako efekt wieloletniego procesu integracji politycznej, gospodarczej i społecznej. Korzenie współczesnej integracji europejskiej sięgają okresu powojennego i ograniczały się do 6 państw zachodnioeuropejskich. Państwa te tworzyły wiele form i mechanizmów współpracy, powoływały organizacje, instytucje i organy, których celem było wzmocnienie jedności między nimi. W 1993 nadrzędną wobec wszystkich poprzednich organizacji została Unia Europejska, sama otrzymując nieznaną wcześniej hybrydową formułę sui generis.

    W 1699 Francja poszerzyła swoje posiadłości o założoną przy ujściu Missisipi Luizjanę. Kolonia ta miała obejmować całe dorzecze tej rzeki, pod faktyczną kontrolą znajdował się jedynie region wybrzeża w okolicy miast Mobile i Nowego Orleanu (założonego w 1718).

    Wraz z rozwojem terytoriów północnoamerykańskich, Francja rozpoczęła również swoje starania, by zająć przynoszące większe zyski kolonie w Indiach Zachodnich. Osadnictwo wzdłuż południowoamerykańskiego wybrzeża w dzisiejszej Gujanie Francuskiej rozpoczęło się w 1624. Natomiast w 1628 Francja założyła kolonię na Saint Kitts (od pokoju utrechckiego także kolonia brytyjska). Francuska Kompania Wysp Amerykańskich (Compagnie des Iles de l’Amerique) założyła kolonie na Gwadelupie i Martynice w 1635, a w 1650 – na Saint Lucia. Najważniejszą kolonią w tym regionie okazała się jednak założona w 1664 w zachodniej części hiszpańskiej wyspy Hispaniola (czyli Haiti) kolonia Saint-Domingue, która w XVIII wieku stała się najbogatszą karaibską kolonią eksportującą cukier z trzciny cukrowej.

    Puducherry (do września 2006 Pondicherry; hindi पांडिचेरी, trb.: Pandićeri, trl.: Pāṇḍicērī; tamil. புதுச்சேரி (oficjalnie) trl.: Putuccēri, lub பாண்டிச்சேரி trl.: Pāṇḍiccēri (nieoficjalnie); ang. Puducherry; fr. Pondichéry) - jedno z terytoriów związkowych Indii. Zajmuje powierzchnię 492 km², populacja wynosi - 1.050.000 osób. Stolicą terytorium jest miasto Puducherry.Nowy Świat – określenie wprowadzone w okresie wielkich odkryć geograficznych dla nowo odkrytego lądu Ameryki. Jednocześnie znane (przez Europejczyków) od starożytności kontynenty Europy, Azji i Afryki zaczęto określać mianem Starego Świata.

    Jednakowoż francuska ekspansja kolonialna nie ograniczała się jedynie do Nowego Świata. W Senegalu, w Afryce Zachodniej, Francuzi od 1624 zakładali wzdłuż wybrzeża swoje posterunki handlowe. W 1664 powołano Francuską Kompanię Wschodnioindyjską, która miała konkurować w handlu ze wschodem. Założono kilka kolonii na wybrzeżu indyjskim: Chandernagore w Bengalu (1673), Pondichéry (1674), nieco później Yanaon (1723), Mahe (1725) oraz Karikal (1739). Swoje kolonie Francja zakładała także na Oceanie Indyjskim: Ile Bourbon (1664; obecnie Reunion), Ile Royale (1718; obecnie Mauritius) oraz Seszele (1756).

    Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.Osadnictwo – całokształt działalności grup ludzkich wywołujący zmiany w środowisku geograficznym. Obejmuje ono proces zajmowania, podziału i użytkowania terenu wraz ze wszystkimi wytworami powstałymi w ramach tej działalności i służącymi jej. (według Z. Woźniaka)

    Wojny kolonialne z Wielką Brytanią (1744-1815)[ | edytuj kod]

    W połowie XVIII wieku kiedy zakończył się trwający od 1714 do 1731 sojusz Francji z Wielką Brytanią oparty na równowadze wpływów tych dwóch mocarstw w Europie i świecie, Francja rozpoczęła serię kilku konfliktów kolonialnych z Wielką Brytanią, które ostatecznie spowodowały zmniejszenie francuskiego imperium kolonialnego. Te konflikty to: wojna o sukcesję austriacką (1744-48), wojna siedmioletnia (1756-63), amerykańska wojna o niepodległość (1778-83), wojny Francji rewolucyjnej (1793-1802) oraz wojny napoleońskie (1803-14 i 1815).

    Tonkin – historyczna nazwa północnego Wietnamu, obejmującego dorzecze Rzeki Czerwonej. Sąsiaduje od zachodu z Laosem, od północy z chińskimi prowincjami Yunnan i Guangxi, a od wschodu otacza go Zatoka Tonkińska. Znany jest też pod miejscową nazwą Bắc Bộ, co znaczy "północna granica".Francja metropolitarna (fr. la France métropolitaine albo la Métropole) – określenie dotyczące francuskich terytoriów w Europie, włączając Korsykę. Przeciwnym określeniem jest Francja zamorska, która zawiera departamenty, terytoria i zbiorowości zamorskie. We Francji zamorskiej mieszkaniec la Métropole jest zwykle nazywany métro bądź métropolitain.

    Wojna o sukcesję austriacką, pomimo pewnych francuskich sukcesów w Indiach pod dowództwem generalnego gubernatora Josepha François Dupleixa, nie przyniosła znaczących zysków ani strat Francji. Dopiero wojna siedmioletnia (1756-1763), która po początkowych francuskich zwycięstwach w Ameryce Północnej zakończyła się ich sromotną porażką, przyniosła Francuzom utratę nie tylko Nowej Francji, ale i większość francuskich kolonii w Indiach Zachodnich. Francja była zmuszona przekazać Brytyjczykom Grenadę i Saint Lucia. Ponadto za hiszpańskie wsparcie w czasie wojny oddała jej część Luizjany. Drugą część zajęła Wielka Brytania. W rękach francuskich pozostały Martynika i Gwadelupa. Francja utraciła także na rzecz Wielkiej Brytanii swoją silną pozycję w Indiach, gdzie zatrzymała jedynie pięć faktorii na wybrzeżu. Generalnie Francja przegrała walkę z Wielką Brytania o globalną hegemonię.

    Togo, Republika Togijska – państwo w zachodniej Afryce nad Zatoką Gwinejską. Graniczy z Ghaną, Beninem i Burkina Faso.Indianie – najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana z trzech – obok Inuitów (Eskimosów) i Aleutów – grup ludności tubylczej (rdzennej, autochtonicznej) zamieszkujących oba kontynenty amerykańskie, obejmująca – zarówno dawniej, jak i dziś – setki ludów, plemion i grup o bardzo różnym charakterze i stopniu rozwoju. W tradycyjnej antropologii zaliczani są do rasy żółtej.

    Wkrótce jednak Francja przystąpiła do rewanżu wobec Wielkiej Brytanii i ponownie rzuciła jej wyzwanie, włączywszy się w 1778 w amerykańską wojnę o niepodległość po stronie 13 zbuntowanych brytyjskich kolonii w Ameryce Północnej. Zgodnie z traktatem w Wersalu w 1783 Francja odzyskała Saint Lucia i otrzymała Tobago i Senegal. Jednak było to znacznie mniej niż spodziewała się uzyskać Francja włączając się w wojnę.

    Terytoria mandatowe – terytoria (kolonie) odebrane po I wojnie światowej Niemcom i Turcji i powierzone, uchwałą Ligi Narodów, do administracji państwom zwycięskiej Ententy: Wielkiej Brytanii, Francji lub Belgii, a także Japonii, Australii i Związkowi Południowej Afryki. Państwa te nazywane były "mandatariuszami".Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    Największą stratą w tym okresie dla imperium kolonialnego Francji okazało się powstanie niewolników 1791 w kolonii Saint-Domingue, kiedy to najbogatsza francuska kolonia pod wpływem impulsu jakie dała rewolucja francuska rzuciła się do walki narodowowyzwoleńczej. Niewolnicy pod wodzą Toussaint L'Ouverture przeciwstawili się skutecznie francuskim, hiszpańskim i angielskim wojskom na całej wyspie – w 1804 niepodległość ogłosiło Haiti. W międzyczasie Wielkiej Brytanii w trakcie wojen koalicyjnych z rewolucyjną Francją udało się przejąć praktycznie wszystkie pozostałe kolonie Francji. Po pokoju w Amiens w 1802 Francja odzyskała część z nich, ale gdy wojna wybuchła na nowo w 1803 Brytyjczycy przejęli je znowu. Odkupiona w 1800 Luizjana została odsprzedana 3 lata później Stanom Zjednoczonym. Także próby ustanowienia kolonii w Egipcie w latach 1798–1801 spełzły na niczym.

    Wallis i Futuna (Terytorium Wysp Wallis i Futuna, franc. Wallis-et-Futuna) – wspólnota zamorska Francji w Oceanii, obejmująca wyspy wulkaniczne Wallis oraz Futuna i Alofi (Wyspy Hoorn) oraz około 20 innych. Znajduje się w Polinezji, na północny wschód od wysp Fidżi oraz na zachód od Samoa.Wspólnota Francuska (fr. Communauté française) – pozostałość po francuskim imperium kolonialnym. Powstała na mocy przepisów Konstytucji V Republiki z 1958 roku i zastąpiła działającą wcześniej Unię Francuską.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.
    Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.
    Kolonia (z łac. colonia „osada rolnicza”) – posiadłość państwa, nazywanego krajem macierzystym bądź metropolią, znajdująca się poza jego granicami i podlegająca bezpośredniej zależności politycznej i gospodarczej. Pierwsze kolonie zakładano już w starożytności w rejonie morza Śródziemnego, w okresie tak zwanej wielkiej kolonizacji greckiej. Najwięcej kolonii powstało w efekcie wielkich odkryć geograficznych. Do XIX wieku obie Ameryki, Azja, Afryka i Australia zostały spenetrowane przez europejskich osadników. Polityka promująca zajmowanie terytoriów zamorskich przez państwa wysoko rozwinięte określona została mianem kolonializmu.
    Liban (arab. لبنان Lubnān; الجمهوريّة اللبنانيّة al-Jumhūrīya al-Lubnānīya, Republika Libańska) – państwo w zachodniej Azji, na obszarze Bliskiego Wschodu, nad Morzem Śródziemnym graniczące z Syrią i Izraelem.
    Wojna francusko-pruska – konflikt zbrojny między mocarstwami II Cesarstwem Francuskim a Królestwem Prus wspieranym przez inne kraje niemieckie, toczony od 19 lipca 1870 do 10 maja 1871.
    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.
    Martynika (fr. Martinique) – departament zamorski Francji, zajmujący karaibską wyspę o tej samej nazwie, położoną w archipelagu Wysp Nawietrznych w Małych Antylach, między dwoma niezależnymi państwami Dominiką na północy i Saint Lucią na południu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.088 sek.